Bartosz Tadyr

🇺🇦🇵🇱 NASZ KOMENTARZ Kijów chciał sprawdzić, czy Polska przełknie gloryfikację UPA. Odpowiedź przyszła nie tylko z Warszawy, ale także z Parlamentu Europejskiego. Co osiągnęła Ukraina polityką eskalacji wokół UPA? Przede wszystkim przeniosła sprawę z poziomu sporu polsko-ukraińskiego na poziom europejski. I to w najgorszym dla siebie momencie: gdy walczy o członkostwo w UE i NATO, czyli w organizacjach, do których wejście wymaga zgody państw członkowskich - także Polski. Pal licho nawet wdzięczność. Tu chodzi o elementarne rozumienie polityki. Jeżeli państwo, które otrzymało od Polski ogromne wsparcie militarne, polityczne, humanitarne i społeczne, odpowiada gloryfikacją formacji odpowiedzialnej za ludobójstwo Polaków, to nie jest to „wewnętrzna polityka pamięci”. To jest świadoma eskalacja wobec sąsiada, którego zgoda będzie Ukrainie jeszcze bardzo potrzebna. I właśnie Parlament Europejski - przy przytłaczającej większości - nazwał tę decyzję niepotrzebną i niesprowokowaną eskalacją, szkodzącą dobrosąsiedzkim relacjom oraz niezgodną z wartościami europejskimi. To ważny sygnał. Pokazuje, że Polska nie jest petentem w Europie, tylko państwem członkowskim UE i NATO, które potrafi przenieść własną wrażliwość historyczną na poziom instytucji europejskich. Polska ma głos, instrumenty, sojuszników i prawo oczekiwać szacunku. Głosowanie w Parlamencie Europejskim pokazuje dopiero początek możliwości, jakie Polska ma w tej sprawie jako państwo członkowskie UE i NATO. Ukraina sama sobie szkodzi, bo zamiast wyciszać temat UPA na poziomie oficjalnym i państwowym, prezydent Zełenski poszedł na ostre zwarcie w najbardziej wrażliwym punkcie polskiej pamięci historycznej. Co więcej, kolejne wypowiedzi ukraińskich polityków i komentatorów nie sprawiają wrażenia przypadku ani niezręczności, lecz elementu świadomie przyjętej linii: skoro Polska pomaga, to i tak będzie musiała milczeć. Dzisiejsza reakcja PE pokazuje, że była to kalkulacja błędna. Ukraina powinna też zrozumieć, że nie chodzi tylko o Polskę. Słowacja czy Węgry już dziś patrzą na ukraińską akcesję z dużym sceptycyzmem. Dokładanie do tego konfliktu z Polską o UPA jest politycznie kompletnie przeciwskuteczne. Najgorsze jest jednak to, że tej eskalacji może być teraz bardzo trudno zatrzymać. W ukraińskich bańkach informacyjnych widać ogrom manipulacji, pogardy i antypolskich emocji. Momentami można odnieść wrażenie, że łatwiej tam zaatakować Polskę niż uczciwie zmierzyć się z prawdą o UPA. To, że UPA walczyła także z Sowietami, nie przeczy temu, że równocześnie dokonała ludobójstwa na Polakach. Jedno nie kasuje drugiego. Akcje odwetowe po stronie polskiej istniały, ale przedstawianie ich jako symetrii wobec zorganizowanej czystki etnicznej jest manipulacją - to tak, jakby Niemcy próbowali tłumaczyć swoje zbrodnie tym, że Polacy dokonywali odwetów na niemieckich żołnierzach. O skali zbrodni świadczą nie tylko relacje ocalałych i dokumenty, ale także opuszczone polskie wsie, spalone kościoły, niszczone ślady polskiej obecności, koordynacja ataków z 11 lipca 1943 roku oraz same prace ekshumacyjne, przez lata blokowane przez stronę ukraińską. A przecież pojednanie nie polega na tym, że jedna strona ma milczeć, bo druga prowadzi wojnę. Pojednanie wymaga prawdy, pamięci o ofiarach i zdolności do powiedzenia: to było zło. Jeżeli Ukraina chce być częścią Zachodu, musi zrozumieć, że europejskość to nie tylko fundusze, gwarancje bezpieczeństwa i miejsce przy stole. To także odpowiedzialność za własną historię.