Beata André

Rozmawiam dzisiaj z dziennikarzem, który mówi, że politycy PO reagują na krytykę prawników w sprawie działań dotyczących TK (w tym moją) twierdzeniem, że jak ci prawnicy są tacy mądrzy, to niech powiedzą, jak lepiej można było to zrobić. Szczerze mówiąc dawno mnie coś tak nie wkurzyło. Mówiliśmy wam, jak to zrobić od 2019 roku, między innymi w 240-stronicowej książce „Jak przywrócić państwo prawa” opublikowanej przez Zespół Ekspertów Prawnych Fundacji Batorego. Ale wy byliście mądrzejsi. Opisał wasz pomysł na „przywracanie” Krzysztof Król na FB. Prawnicy proponowali wam legalną drogę usunięcia dublerów z TK, ale wam, politykom, to się nie opłacało – gdybyście ich usunęli, usunęlibyście skazę na Trybunale, która pozwalała wam go lekceważyć i nie publikować wyroków. Podobnie nie opłacało się wam powoływać w terminie nowych sędziów – wszak głupio byłoby lekceważyć TK, w którym zasiadają wasi nominaci. Dopiero gdy przyszła szansa na większośc w TK, uznaliście, że teraz można już go „naprawić”. Ale jak już się wzięliście za naprawianie, to z przytupem – wprowadzając sędziów do TK z policją, i z Maciejem Berkiem, byłym członkiem rządu, ogłaszającym, że teraz TK będzie już funkcjował normalnie. Nie, nie będzie. I dobrze by było ustalić, jaka prawnicza głowa w rządzie stała za tym genialnym planem utrzymywania chorego TK w stanie wegetacji, niepublikowania wyroków, niepowoływania sędziów i pozbawiania ich wynagrodzeń. Piątkowe wydarzenia nie były początkiem czegoś dobrego, ale końcem czegoś bezsensownego: szeregu decyzji rządu Donalda Tuska, które w przemyślany sposób nie miały na celu naprawienia TK, ale najpierw izolowania go jako ciała obcego, a następnie przejęcia jako swojego. To od początku nie była strategia naprawy, ale strategia przejęcia. A jej finał wszyscy widzieliśmy w piątek i wszyscy, w tym przede wszystkim demokracja, zapłacimy za to, jak został on przeprowadzony.

Obniżenie progu kworum na skutek zawieszenia prezesa i wiceprezesa otwiera puszkę Pandory. To jest mechanizm, który pozwala dowolnie obniżać kworum na Zgromadzeniu Ogólnym TK - wystarczy, że prezes zawiesi 10 sędziów i będzie mógł na Zgromadzeniu podejmować decyzję w trzy osoby. To jest bez sensu.

Zaczyna się dyskusja, czy 8 sędziów TK będzie stanowić jutro kworum na Zgromadzeniu Ogólnym. Zamiast liczyć od 15, są prawnicy, którzy chcą liczyć 2/3 od 12 (bo wyłączają zawieszonych prezesa i wiceprezesa oraz dublera). Tak niestety wygląda spirala szukania nieistniejących podstaw prawnych - jak się powiedziało „A” w sprawie zawieszenia, trzeba powiedzieć jeszcze gorsze „B” w sprawie kworum. Przepisy ustalające kworum są po to, że mała grupa nie mogła podejmować decyzji w imieniu całego organu. Dlatego wymóg 2/3 „ogólnej liczby sędziów” musi być rozumiany jako liczony od 15, bo w innym przypadku te przepisy nie mają sensu. Przykładowo, połączenie „zawieszenia” i nowej definicji kworum powoduje, że prezes może zawiesić dowolną liczbę sędziów TK, w ten sposób obniżyć kworum dowolnie i na przykład podejmować decyzje jako Zgromadzenie z dwoma kolegami. Nie idźmy tą drogą.

Uważam Bogdana Święczkowskiego za najgorszą osobę do pełnienia funkcji prezesa TK. Ale nie ma żadnych podstaw prawnych, żeby „zarządzać przerwę” w jego czynnościach, czy „zawieszać go”, jak podobno zrobiono według Onet. Działania siłowe i bez podstawy prawnej, jeśli rzeczywiście są podejmowane, zemszczą się na demokracji okrutnie.