Bruno anty-Dyletant

Dziwnym trafem zupełnie bez echa przeszło w Polsce bardzo ważne śledztwo dziennikarskie, które opisywało jak Rosja wykorzystywała europejskich komentatorów do rozpowszechniania swoich narracji. Na liście ponad 500 nazwisk jest siedmioro Polaków, w tym jeden bardzo ciekawy ekspert od energetyki. O co chodzi? Już tłumaczę. Artykuł opisuje międzynarodowe śledztwo dziennikarskie zasadzone na wycieku danych z rosyjskiego portalu propagandowego Recent Reliable News. Ujawnione dzięki niemu materiały zawierały m. in. zestaw wywiadów z ok. 500 osobami z 50 krajów, które to wywiady stały się elementem rosyjskiej wojny informacyjnej. Spójrzmy, jak to działało, bo jest to szalenie ciekawe. Rosjanie, za pośrednictwem kontrolowanych przez siebie mediów, nawiązywali kontakt z komentatorem (dziennikarzem, politykiem, naukowcem), który głosił tezy zbieżne z ich celami propagandowymi. Następnie proponowano mu wywiad, który miał ukazać się w określonych mediach (niekiedy fikcyjnych). Tak pozyskany materiał był następnie kolportowany przez cały mechanizm propagandowy, zazwyczaj na trzy sposoby: albo tworzono treści podszywające się pod zachodnie media typu BBC lub CNN, albo tworzono całe fikcyjne portale informacyjne udające zachodnie redakcje, albo podbijano treści za pomocą farm botów. Generalnie Rosjanom chodziło o pchanie określonego przekazu i uwiarygadnianie go konkretnymi twarzami - czyli np. chcieli wmówić Europejczykom, że muszą wrócić do rosyjskiego gazu ustami ekspertów czy naukowców. Co ważne, ludzie, którzy udzielali tych wywiadów mogli zupełnie nie wiedzieć, w czym biorą udział. To, że ich wypowiedzi zostały wykorzystane przez Rosjan nie oznacza, że zdawali sobie sprawę, co jest grane i godzili się na to. Niemniej, warto zwrócić uwagę na nieszablonowe podejście rosyjskiej propagandy, sprawnie wpasowujące się w zachodnią przestrzeń informacyjną. Kolejną rzeczą, na którą trzeba zwrócić uwagę jest dobór komentatorów. Z mojej perspektywy w oczy rzuca się szczególnie jedno nazwisko - Andrzej Szcześniak. To ekspert od energetyki i ongiś popularny komentator tych spraw. Przyjrzyjmy się natomiast jego tezom. W 2012 r. nawoływał do tego, by „odpolitycznić” negocjacje gazowe Polski i Rosji przez zostawienie ich wyłącznie spółkom, tj. PGNiG i Gazpromowi, bo „między Rosją a Polską nie ma chemii”. Nie wiem, jak ktokolwiek zajmujący się na poważnie gazem, może twierdzić, że włącznie w coś Gazpromu, który jest de facto dodatkowym resortem rosyjskiego rządu udającym spółkę jest „odpolitycznieniem”. W 2013 r. mówił, że „rosyjski gaz jest najtańszy i dobra współpraca z Rosjanami po prostu jest lepsza, niż jakikolwiek Gazoport” oraz, że „powstający w Świnoujściu gazoport doprowadzi do zwiększenia cen gazu”. W 2014 r. twierdził, że LNG dostarczane do Polski z Kataru będzie o 50% droższe od gazu rosyjskiego. W 2017 r. mówił, że dostawy amerykańskiego LNG do Świnoujścia są dla Polski niekorzystne. W 2019 r. straszył tym, że Polska „oddaje Danii powierzchnię” ze względu na budowę Baltic Pipe (w rzeczywistości regulowaliśmy spór graniczny dot. wytyczenia wyłącznych stref ekonomicznych). W tym samym roku komentował też dla Sputnika sprawę „drogiego amerykańskiego gazu”. W 2020 r. twierdził, że gazociąg Baltic Pipe „nie ma uzasadnienia ekonomicznego” i jest „przedsięwzięciem zbytecznym”. To „zbyteczne przedsięwzięcie” odpowiada teraz za 1/3 naszych dostaw gazu. W 2021 r. kwestionował to, że Gazprom ogranicza dostawy gazu do Europy podnosząc jego ceny. „Jak cena idzie w górę, (…) media odgrywają rolę bębna (…). Polska: zły Gazprom, blokuje dostawy (…)” - mówił. Jak się okazało (i to dosłownie kilka miesięcy później) dla Rosjan była do podgotowka pod uderzenie na Ukrainę. W lutym tego roku Andrzej Szczęśniak wziął udział w kongresie KINGS zorganizowanym przez środowisko Grzegorza Brauna, a konkretnie w panelu poświęconym energetyce. Powtórzę: śledztwo wprost wskazuje, że osoby, których wypowiedzi wykorzystali Rosjanie, nie musiały wiedzieć o tym procederze. Mogły one wierzyć, że po prostu udzielają jednego z wielu wywiadów dla jakiegoś medium; komentator nie jest oficerem kontrwywiadu. Natomiast warto zwrócić uwagę na dobór metod, tematów i osób do przeprowadzenia tychże działań. Polecam Państwu lekturę całego śledztwa dziennikarskiego opracowanego przez Organized Crime and Corruption Reporting Project. Link zostawię w komentarzu do tego wpisu.