Borsa yatırımı üzerine notlarım, hobi hesabım. RT ve İşbirliği yapmıyorum. Fon Yönetici Yardımcısı Sevenmind Kurucu Ortağı Girişimsel Kardiyolog
İstanbul, Türkiye
Joined January 2015
- Tweets11.7K
- Following388
- Followers79.8K
- Likes24K
Pinned Tweet
23 yaşında doktor oldum. Ardından TUS’ta derece yaparak o dönem en gözde bölümlerden biri olan kardiyoloji asistanlığına başladım. 24 yaşındaydım, ilk kez maaşımı almıştım.
Daha başlayalı bir ay olmuştu ve bayram geldi. Kıdemsiz asistandım. “Sen daha çok çömezsin, sana hasta emanet edilmez; bu bayram evine git.” dediler.
Sevinerek eve gittim. Annem gururluydu. Oğlu doktor olmuş, üstelik kardiyolog olacaktı. Bayram ziyaretleri, aile, sohbetler...
Bayramın ikinci günü annemin göğsünde yanma oldu. Ağrı geçti ama tipik bir ağrıydı. Annemle arabada sohbet ede ede hastaneye gittik.
Hastaneye girince göğsü tekrar sıkıştı. EKG si kalp kriziydi. Hemen anjiyoya alındı.
Doktor olmanın bazen en zor tarafı, neler olduğunu herkesten önce anlamanızdır.
Bir süre sonra anestezi çağrıldı.
“Kardiyak arrest var.”
Yani annemin kalbi durmuştu.
Kalp masajına rağmen geri döndürülemedi.
Annemi 48 yaşında kaybettik.
Veren de alan da Allah...
Annemin kalp krizi açısından en temel riski sigaraydı. Çok fazla sigara içerdi.
Ben de üniversitede sigaraya başlamıştım. Birkaç kez bırakmayı denedim ama başaramadım. Risklerini bir doktor olarak çok iyi bilmeme rağmen yıllarca içtim.
“Tek kötü alışkanlığım bu.”
“Ben bunu asla bırakamam.”
diye düşünüyordum.
Sonra kızımın ardından oğlum doğdu.
O kadar küçük ve savunmasızdı ki bir gün aklıma şu soru takıldı:
“Bana bir şey olursa bu çocuklara kim bakacak?”
Çevremde babasını genç yaşta kaybeden insanları görmüştüm. Bir babanın yerini kimsenin tam olarak dolduramadığını biliyordum.
Ve sigarayı bıraktım.
İlk iki ay gerçekten çok zordu.
Ama geçti.
Bugün 8 yılı aştı. Bir daha hiç içmedim. Artık aklıma bile gelmiyor.
Bir doktor olarak sigarayı bırakmış hastalarıma yıllardır özellikle sorarım:
“Pişman mısınız? Sigarayı özlüyor musunuz?”
Aldığım cevap neredeyse hep aynı:
“Hayatta verdiğim en doğru kararlardan biriydi.”
Son günlerde birkaç kişinin “Sigarayı bıraktım ama hâlâ özlüyorum.” diye yazdığını gördüm. Elbette herkesin süreci farklıdır. Fakat benim gördüğüm şu:
Zaman geçtikçe sigaranın hayatınızdaki yeri küçülüyor. Bir dönem onsuz yaşayamayacağınızı düşündüğünüz şeyi, yıllar sonra nasıl kullandığınıza şaşırıyorsunuz.
O yüzden sigara içen birine tek bir şey söylemek isterim:
Şu lanet şeyi bırakın.
İlk günler zor olabilir. İlk haftalar zor olabilir. Ama geçiyor.
Ve bugüne kadar sigarayı bıraktığı için pişman olduğunu söyleyen bir hastama rastlamadım.
Bu yazıyı biraz uzun yazdım.
Ama belki okuyan bir kişi sigarayı bırakmaya karar verir.
Belki bir anne, bir baba, bir evlat yıllar sonra ailesinin yanında olmaya devam eder.
Uğur Arslantaş retweeted
Bu akşam saat 21:00’de Ekotürk TV’de Sami Bey’in konuğuyum. Müsait olanları bekleriz. Saygılarımla 🙏
📺Ekonomi Kulübü akşam 21.00 de @Ekoturktv de fon krizindeki son durumu ele alacağız.
🎙️Seven Mind Kurucu Ortağı Mahmut Çiftçi @mahmutciftci49
🎙️Vergi Uzmanı Mahmut Aydoğmuş @MahmutAyd35 konuğumuz oluyor.
Rick Guerin, Warren Buffett ve Charlie Munger ile birlikte yatırım yapan, en az onlar kadar zeki ve yetenekli bir yatırımcıydı. Üçü de değer yatırımı anlayışıyla hareket ediyordu. Ancak aralarındaki önemli bir fark vardı: Sabır.
Guerin, daha hızlı zengin olmak için kaldıraçlı (borçla) yatırım yapıyordu. 1973–1974 borsa çöküşünde piyasalar sert düşünce teminat tamamlama zorunluluğuyla karşı karşıya kaldı. Berkshire Hathaway hisseleri de dahil olmak üzere en değerli varlıklarını çok düşük fiyatlardan satmak zorunda kaldı.
Bugün on milyarlarca dolar değerinde olabilecek bir serveti, sabırsızlığı ve fazla kaldıraç kullanımı nedeniyle kaybetti.
Buffett, yıllar sonra Guerin için aralarındaki farkı şöyle özetledi:
"Rick, Charlie ve ben aynı şekilde yatırım yapıyorduk. Aramızdaki tek fark sabırdı. Rick acele etti."
Uğur Arslantaş retweeted
“Ortağım Charlie, zeki bir adamın batmasının yalnız üç yolu olduğunu söyler: alkol, kadınlar ve kaldıraç.”
— Warren Buffett
Uğur Arslantaş retweeted
Canlı yayını izleyemeyenler tekrarını aşağıdaki video bağlantısı üzerinden izleyebilir. Saygılarımla…
Yeşil Dönüşümün Devasa Faturası | Alpha Masası youtu.be/aXxTqRRHzgw?si=pwDl…
Her hissenin başına hiç beklenmedik şeyler gelebilir. $NVDA örneğinde gördüğümüz gibi, bir şirketin en büyük riski bazen faaliyetlerinden değil, yöneticisinin ve en büyük hissedarının özel hayatından doğabilir.
Boşanacak mı? Eşi ne kadar hisse alacak, bunun ne kadarını satacak? Şirketin içeriden bilgileri sevgilisiyle paylaşıldı mı? Paylaşıldıysa hukuki ve finansal sonuçları ne olacak?
Sorular uzayıp gidiyor. Ve bu soruların hiçbiri, şirketi ne kadar iyi analiz etmiş olursanız olun, sizin tablonuzda yer almıyor.
Vaktiyle tecrübeli bir abimiz bana bir anısını anlatmıştı. Bütün parasıyla tek hisse taşıyormuş: Tüpraş. Mantığı da sağlammış aslında: "Bu ülkede olmazsa olmaz bir iş, üstelik tekel. Benim sırtım yere gelmez." Sonra bir yangın çıkmış, hisse çakılmış.
"Ömrümden ömür gitti," dedi, "o günden sonra bir daha tek hisse almadım."
İşte mesele tam da bu. Tüpraş'ın işi de, tekel konumu da gerçekti. Ama yangın, şirketin kalitesine bakılarak öngörülebilecek bir şey değildi. Tıpkı bir CEO'nun özel hayatının da bilançoda görünmemesi gibi.
Bu yüzden dünyanın en iyi, hatta kusursuz şirketini bulmuş olsanız bile bütün yatırımınızı tek bir hisseye bağlamak doğru değil. Şirket riskini olduğu kadar öngöremediğiniz olayların riskini de yönetmek zorundayız.
Video kaynak: Arminn_ai
Şirketlerin borcuna bakarken faiz oranı ve vade kadar, borcun kime olduğu da önemlidir. Çünkü ödeme güçlüğü yaşandığında sonuçları alacaklıya göre çok farklı olur.
Ticari borç: Tedarikçiye olan borçtur. Ödeme bir miktar ötelenebilir, şirket genelde ani bir sıkıntıya girmez.
Banka borcu: Ödenmediğinde banka, kredi verirken aldığı teminatları paraya çevirebilir. Bu, şirket için en hızlı ve en ciddi risktir.
Tahvil borcu: Ödenmediğinde banka borcundaki gibi ani bir darbe olmaz ama şirketin itibarı ve yeniden borçlanma imkânı zarar görür. Bir daha tahvil ihraç etmek ya çok zorlaşır ya da çok pahalı hale gelir.
Son dönemde ne oldu?
Yabancılar yüksek faizden yararlanmak için devlet tahvillerinin yanında para piyasası fonlarına da yatırım yaptı. Çünkü bu fonlardan istedikleri zaman hızlı çıkabiliyorlardı.
Ancak para piyasası fonlarına kurumsallar için de peşin stopaj uygulaması gelince getirinin cazibesi azaldı ve yabancı çıkışları başladı. Fon krizinin ardından yerli yatırımcının güveni de sarsılınca para piyasası fonları iyice küçüldü.
Peki şirketler neden etkilendi?
Para piyasası fonlarının yüksek getiri kaynaklarından biri özel sektör tahvilleriydi (ÖST). Küçük şirketlerin çıkardığı bu tahvillerin faizleri genelde çok yüksek. Bu faizle borçlanan şirketler bunu çoğu zaman tercihen değil, mecburiyetten yapıyor.
Şirketler bu dönemde tahvillerini yenileyerek borçlarını çeviriyordu. Vade boyunca sadece faizi ödüyor, anapara geldiğinde yeni tahvil ihraç ederek eski borcu kapatıyor ve böylece yüksek faiz dönemini atlatmaya çalışıyordu.
Fonlar küçülünce ÖST talebi azaldı. Şirketlerin borçlarını yenilemesi zorlaştı ve ödenmeme vakaları ortaya çıktı. Bu durum fon yöneticilerini de ÖST almaktan uzaklaştırdı.
Böylece şirketler için önemli bir finansman kanalı daraldı. Daha fazla şirketin iflas ya da konkordato sürecine girdiğini görmemizin bir nedeni de bu.
Bu darboğazın aşılması için bankaların kredi musluklarını açması bugün her zamankinden daha önemli. Ve tabi yüksek reel faizden kurtulmamız…
Bir ek daha yapayım. Fark ettiyseniz, eskiden kimseye gelmeyen özel sektör tahvili mesajları artık telefonlarımıza geliyor. Üstelik bunlar ülkenin köklü şirketlerinin ihraçları.
Burada iki sorun bir arada yaşanıyor. Nitelikli yatırımcı şartı yükseltildiği için bireysel başvurular azaldı. Para piyasası fonları küçüldüğü için de güvenli büyük şirket tahvillerine talep düştü. Bu yüzden büyük şirketler bile tahvillerini yenilemekte zorlanıyor ya da daha yüksek faizle yenilemek zorunda kalıyor. Bu nedenle bankacılık kanalındaki sınırlamaların bu dönemde kalkması bir zorunluluk gibi görünüyor.
Peki yatırımcı olarak nelere dikkat etmeliyiz?
Birincisi, para piyasası fonu alırken fonun kodunu yapay zekaya yazın. Fonun içindeki ÖST riskini, hangi şirketlere ne kadar borç verdiğini ve bu şirketler ödemezse ne kadar risk taşıdığınızı size hemen söylüyor. ÖST olması tek başına kötü bir şey değil. Ülkenin en büyük şirketlerinin tahvilleri olabilir ve ödemede hiçbir sorun yaşanmayabilir. Ama bazen nakit akışı sorunlu küçük şirketlerin tahvilleri de olabilir. Bunu iyi ayırt etmek gerekiyor ve yapay zekayla bir dakikada yapabilirsiniz. Ben genelde şirketi tanımıyorsam ÖST faizine bakıyorum. Normal ticari kredi faizlerin çok üzerindeyse bu şirketin bankadan borçlanamadığını ve para için çok yüksek faize razı olduğunu gösteriyor. Böyle bir durum varsa süreç uzarsa bu şirketler nakit akışlarıyla ödeme sorunu yaşarlar.
İkincisi, her zaman söylediğimiz gibi, borsada yatırım yaptığınız şirket kısa vadeli borçlanıyorsa, hele bunu ÖST üzerinden ve yüksek faizle yapıyorsa, bu dönemde ciddi sıkıntı yaşayabilir. Şirketleri değerlendirirken bu noktaya bir kez daha bakmakta fayda var.
Hatırlatmak adına yabancı kurumsal yatırımcılara para piyasası fonlarınının cazibesini azaltan düzenleme:
nitter.cf/druars/status/20960026…
Para Piyasası Fonlarında yeni vergi düzenlemesinin etkisi özetle şöyle:
Eski sistem:
🇹🇷 Yerli bireysel → %17,5
🇹🇷 Yerli kurumsal → %25
🌍 Yabancı kurumsal → %0
Yeni sistem:
🇹🇷 Yerli bireysel → %17,5
🇹🇷 Yerli kurumsal → %25*
🌍 Yabancı kurumsal → %10
*Şirketlerde getiriden alınan %10 stopaj, %25 kurumlar vergisinden mahsup edilebiliyor. Bu nedenle şirketin toplam vergi yükü yine %25.
Dolayısıyla yeni düzenlemede değişen esas olarak yabancı kurumsal yatırımcının vergisi: %0 → %10.
Yerli bireysel ve yerli kurumsal yatırımcının nihai vergi yükü değişmiyor.
Uğur Arslantaş retweeted
NKC fonu Ekim ayı hisse dağılım raporu yayımlandı. Her ay olduğu gibi bu ayda @neo_portfoy YouTube kanalında fonda bulunan şirketlerin tercih sebebi, faaliyetlerinin gidişatı, sektörel resimler ve temalar gibi birçok konuya değineceğiz. Syglr.
Cetvel kısalıp uzuyorsa…
Konut ve otomobilin enflasyon karşısında eridiği çok konuşuluyor. Haklı bir tespit, ama eksik.
2024 başından 2026 Eylül sonuna kadar geçen 33 ayda enflasyon yaklaşık %135 oldu. Dolar yalnızca %66 yükseldi. Yani doların kendisi de TL karşısında reel olarak yaklaşık %30 değer kaybetti.
Konuta Enflasyon kadar artmadığı için "değer kaybetti" deniyor. TL bazında reel olarak doğru. Ama dolar bazında bakınca birçok konutun fiyatını büyük ölçüde koruduğunu görüyoruz.
Otomobilde tablo aynı, araya giren ÖTV artışları resmi bozuyor. Vergiyi ayırıp çıplak fiyata baktığınızda tl bazlı ucuzlamış gibi ama dolar ya da euro bazında kayda değer bir değişim yok.
Demek ki bazen mal yerinde duruyor — oynayan, onu ölçtüğümüz cetvel.
11
174
24,780
Dediğimin anlaşılması için Konut fiyatlarına beraber dolar bazında bakalım.
İster sıfır ister ikinci el olsun, konut kredisi başvurusunda ev için bir ekspertiz raporu hazırlanıyor. Merkez Bankası bu raporlardaki değerleri derleyerek Konut Fiyat Endeksi’ni hesaplıyor. TradingView’de TRHPI koduyla gördüğümüz veri bu.
Endekse arsa, tarla, dükkân ve ofis fiyatları dahil değil. Kira geliri de hesaba katılmıyor. Dolayısıyla burada konut yatırımının toplam getirisini değil, konut fiyatlarının değişimini izliyoruz.
TRHPI’yi aynı dönemin dolar/TL kuruna böldüğümüzde, konut fiyatlarının dolar bazında nasıl hareket ettiğini görebiliyoruz. Ben sizin için yaptım. Dolar bazlı konut fiyatlarında düşme olmadığını bu veriylede doğrulamış olduk.
Otomobil Bayileri Boşaldı, Vergiler Kaldı
Son zamanlarda otomobil satışlarının düştüğü konuşuluyor. Benim hatırladığım, satışların gerçekten bıçak gibi kesildiği dönem ise 2008 küresel finans kriziydi.
O dönem bayiler ağzına kadar otomobille dolmuştu. Mart 2009’da hükümet ÖTV’yi %37’den %18’e indirince arabalar bir anda kapış kapış satılmaya başladı. Biz “Acaba bir araba alsak mı?” diye düşünürken, o yığınla otomobilin kısa sürede tükendiğini görmüştük.
2009’da beğendiğim arabalarda yüksek bulduğum %37’lik ÖTV, bugün benzer motor hacmindeki bazı modellerde %90’a çıkmış durumda.
Vergisiz fiyatı 100 lira olan bir otomobil 2009’da vergiler dahil 162 liraya satılıyordu. Bugün %90 ÖTV ile aynı otomobil 228 lira.
Bir düşünün: ÖTV bugün %90’dan %37’ye indirilse otomobil fiyatları yaklaşık 1/3 düşer. Böyle bir durumda nasıl bir talep patlaması yaşanır, kim bilir?
İşin ilginç tarafı, 2009’da yüksek bulduğumuz %37’lik ÖTV’yi bugün büyük bir indirim olarak görecek olmamız.
Demek ki insan zamanla yalnızca fiyatlara değil, yüksek vergilere de alışıyor. Dün yüksek bulduğumuzu bugün fırsat olarak görebiliyoruz.
2009’daki ÖTV indirimine dair aklımda kalan bir ayrıntı daha var.
O dönem bayilerin otoparkları bile arabayla doluydu. Firmalar ciddi indirim yapıyor, yine de satamıyordu. “Bu kadar araba nasıl satılacak?” diye düşündüğümü hatırlıyorum.
ÖTV indirimi gelince her şey bir anda değişti. İki hafta sonra bayiye gittiğimizde araba kalmamıştı.
Firmalar talebi görünce önce indirimleri kaldırdı, ardından uzun süredir erteledikleri zamları yaptı. Beğendiğim bir otomobilin fiyatı, indirim öncesi seviyesine neredeyse geri dönmüştü.
Yani devletin vergi indirimi kısa süre vatandaşa gitti sonra önemli kısmı firmaların cebine gitti. Çünkü ticari işletmeler her zaman satabileceği en yüksek karla satmaya çalışır.
Ama beni asıl şaşırtan algının değişme hızıydı. Birkaç hafta önce indirime, kampanyalara rağmen satılamayan arabalar, indirimsiz zamlı ama ÖTV indirimiyle yakın fiyatlar kapış kapış satılıyordu.
3
57
5,835
Wall Street’te eski bir söz vardır:
“Borsada en dipten sadece yalancılar alır.”
Yıllar içinde yaşadıklarım bana bu sözün ne kadar doğru olduğunu gösterdi.
Pandemi başladığında borsacı arkadaşlarla bir WhatsApp grubumuz vardı. Aramızda bir arkadaşımız, salgının nereye varabileceğini öngörerek bütün hisselerini satıp nakde geçmişti.
Ben doktor olmama rağmen olayın bu boyutlara ulaşacağını öngörememiştim. Kendisini hepimiz tebrik ettik. Gerçekten müthiş bir öngörüydü.
Biz bütün portföyümüzle düşüşe yakalanmış, arkadaşımız ise tamamen nakitteydi.
Ama bir sorun vardı.
Borsa dipten dönmeye başladığında arkadaşımız alım yapmadı. Belirsizliğin devam ettiğini, ekonominin ve şirketlerin toparlanmasının uzun süreceğini düşünüyordu.
Borsa yükseldi, yine almadı. Biraz daha yükseldi, yine almadı.
Sonunda kaçırdığı fırsatlar moralini o kadar bozdu ki bizden müsaade isteyerek WhatsApp grubundan ayrıldı.
Yıllar önce başka birinden de benzer bir hikâye dinlemiştim.
2001 krizine erken girmiş ama sabrederek 2006’da cidd karla bütün hisselerini satıp kenara çekilmiş.
2008 krizi geldiğinde satmış olduğu hisselerin bazılarının onda bir fiyatına düştüğünü görmüş.
Ama o fiyatlardan bir lot bile alamamış!
Ancak 2009-2010 yıllarında, hisseler eski fiyatlarına yaklaşırken güç bela borsaya dönebilmiş.
Bu iki hikâyeden benim çıkardığım çok önemli dersler var.
Birincisi, borsadan tamamen çıkmak kolaydır ama geri dönmek sandığınızdan çok daha zordur. En iyi fırsatlar önünüze geldiğinde bile alım yapamayabilirsiniz. Sürekli bir ayağınızın piyasada olması bu yüzden gerekli. İnsan piyasadan çıkınca eli soğuyor ve fırsatları değerlendirmekte geç kalıyor.
İkincisi, kimse dibin neresi olduğunu ve piyasanın ne zaman döneceğini bilemiyor.
Bu arada aynı durum tepeler içinde geçerli. Çünkü
“Borsada en tepeden sadece yalancılar satar.”
“Adalet mülkün temelidir.”
Hollanda Kraliyet Sarayı’ndaki (eski belediye binası) kabartmalar bana bunları düşündürdü. Hollanda, tüccar aileler tarafından yönetilirken 1600’lü yıllarda dünyanın en zengin ülkelerinden biri olmuş.
Bugünkü anlamda demokrasi yokmuş ama ticaretin gelişmesi için hukuka ve güvene dayalı güçlü kurumlar kurmuşlar.
Eski belediye binasının mahkeme salonunda üç mermer adalet kabartması var.
Hz. Süleyman, gerçek annenin kim olduğunu buluyor. Adalet gerçeği ortaya çıkarmaktır.
Zaleukos, kanunu çiğneyen oğlunun cezasının bir kısmını üstleniyor. Hukuk herkese uygulanmalı ama merhamet de unutulmamalı.
Brutus, cumhuriyete karşı komplo kuran iki oğlunun idamına hükmediyor. Yöneticinin çocukları bile kanunun üzerinde değil.
Düşünün, 1650’li yıllarda yargıçlara adaleti hatırlatmak için bunları mahkeme salonuna koymuşlar.
Aynı binadaki Yetimler Odası ise anne babasını kaybeden çocukların mirasını korumak için kurulmuş. Yetimin malını koruyan bir sistemin tüccara ve yatırımcıya verdiği güveni düşünün.
1602’de Hollanda Doğu Hindistan Şirketi (VOC) kuruluyor, hisseler alınıp satılmaya başlanıyor. 1609’da Amsterdam Kambiyo Bankası açılıyor. Ticaret ve finans gelişiyor. 1630’lu yıllarda ise meşhur Lale Çılgınlığı yaşanıyor. İnsan doğası 400 yılda pek değişmemiş.
Modern uluslararası hukukun kurucularından kabul edilen Hugo Grotius da aynı dönemde yaşamış. Mezarı, Hollanda kraliyet ailesinin de defnedildiği Delft’teki Nieuwe Kerk’te.
Bütün bunları düşününce vardığım sonuç şu:
Yatırımın temelinde güven vardır. Bu güveni de adalet ve kurumsal yapılar oluşturur.
Çünkü sermaye ürkektir, güven duyduğu yere gider. Güven sermayeyi çeker, finans bu sermayeyi yatırıma dönüştürür. Güçlü kurumlar da oluşan zenginliği kalıcı hâle getiriyor.
Adalet Mülkün Temelidir – 2: Hollanda’dan İngiltere’ye
Hollanda’nın 1600’lü yıllarda tüccar ailelerin yönetiminde, hukuk ve güçlü kurumlar sayesinde zenginleşti.
İşin ilginç yanı, bu kurumsal anlayışın İngiltere’nin yükselişinde de önemli bir rol oynaması.
1688’de Hollanda’nın yöneticisi III. William İngiltere’ye ordusuyla gidiyor ve İngiltere kralı oluyor.
Ülkesindeki kurumsal yapıyı, hukuk kuraklarını İngiltere’ye taşıyor. Kendi yetkilerini ciddi biçimde sınırlandırılıyor. Artık kral istediği gibi vergi koyamıyor, kanunları keyfine göre askıya alamıyor. Parlamento güçleniyor(güncel İngiltere monarşisi).
Hollanda’nın finans tecrübesi de İngiltere’ye taşınıyor. 1694’te İngiltere Merkez Bankası kuruluyor. Devlete ve finans sistemine güven artıyor.
Sonraki yüzyılda İngiltere, ticaret, donanma ve sanayide yükselerek küresel bir güce dönüşüyor.
Bence burada çok önemli bir ders var: Kralın gücü sınırlanırken devletin gücü artıyor.
Çünkü kurumsallaşma, devletin kişilerin iradesiyle değil, hukuk ve kurallarla yönetilmesidir.
Bir ülkelerin kalıcı sürdürülebilir gücü, yükselişi yöneticilerinin ne kadar güçlü olduğundan değil, kurumlarının ne kadar güçlü olduğundan geliyor.