Antony van der Ent

De Amethistzwam (Laccaria amethystina) Ook wel Rodekoolzwam genoemd is bekend om zijn sterke bioaccumulatie van #arseen uit de bodem. Het is een mycorrhizapaddenstoel (vaak bij beuk, eik of andere bomen) die zware metalen en metalloïden zoals arseen actief opneemt en opslaat in het vruchtlichaam.⁠ Concentraties en accumulatie Onderzoek toont aan dat de paddenstoel gemiddeld ongeveer 100 µg/g (mg/kg) arseen op droge-stofbasis accumuleert in het vruchtlichaam, met uitschieters van tientallen tot honderden mg/kg (bijvoorbeeld 16–250 mg/kg of 109–200 mg/kg in verschillende studies). Op sterk vervuilde bodems (met arsenaten van 500–800 mg/kg) zijn concentraties tot 1420 mg/kg drooggewicht gemeten. Dit is veel hoger dan bij de meeste andere paddenstoelen of planten.⁠ De bioconcentratiefactor is hoog: de zwam fungeert als een soort biologische pomp die arseen uit de bodem extraheert en concentreert, zonder het zelf aan te maken. Gezondheidsaspecten en eetbaarheid De amethistzwam wordt in veel paddenstoelengidsen als eetbaar vermeld (hij maakt zelf geen toxines aan), maar door de arseenaccumulatie overschrijden de gehalten vaak de inname-normen van het RIVM. De Nederlandse Mycologische Vereniging (NMV) stelt daarom dat je de zwam als giftig kunt beschouwen en raadt consumptie af, zeker van exemplaren van potentieel vervuilde grond. Anorganisch arseen is het grootste risico (chronische blootstelling verhoogt kans op kanker en andere schade); hoge doses DMA hebben in dierproeven ook genotoxische effecten laten zien.⁠ Praktische relevantie De NMV heeft de amethistzwam uitgeroepen tot paddenstoel van het jaar 2024 en onderzoekt de arseengehalten en -vormen in Nederland. Het idee is om de zwam eventueel als goedkope indicator te gebruiken voor arseenvervuiling in de bodem (in plaats van dure bodemmonsters)