FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh) header
FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh) profile picture

سایت درستی‌سنجی با تمرکز بر ایران https://nitter.cf/t.co/bOsu3vumXN https://nitter.cf/t.co/NvnXKTSa3j

Joined January 2017
Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)Photo by FactNameh | فکت‌نامه (@factnameh)
در پادکست ۲۹۵، گزارش تحقیقی فکت‌نامه درباره صف‌آرایی‌های سیاسی در اینستاگرام فارسی را تشریح می‌کنیم و به ابهام‌ها پاسخ می‌دهیم. ادعایی درباره بازدارندگی هسته‌ای، دو ادعای حوزه سلامت، داستان منتسب به یک تکاور سابق ارتش و چند موضوع دیگر را نیز مرور می‌کنیم. castbox.fm/channel/id3929523
2
1
14
2,440
✍️ ماجرای فیلترینگ تلگرام در اردن و عراق در یک روز اداره امنیت عمومی اردن روز ۱۶ نوامبر ۲۰۲۶ (۲۵ آبان ۱۴۰۵) از مسدودسازی سراسری تلگرام خبر داد. این نهاد گفت هدف از این اقدام مقابله با تهدید، اخاذی و انتشار محتوای غیرقانونی، از جمله محتوای افراط‌گرایانه است. هیات ارتباطات و رسانه عراق نیز در همان روز دستور مسدودسازی تلگرام را صادر کرد و به این شرکت ۳۰ روز فرصت داد تا خود را با مقررات عراق تطبیق دهد. رسانه عراقی «۹۶۴» هم از توقف دسترسی به تلگرام در کرکوک خبر داد. با وجود این، وزارت ارتباطات اقلیم کردستان گفت تا عصر همان روز ابلاغیه‌ای برای اجرای دستور دریافت نکرده بود. با آنکه مقام‌های عراق و اردن تصمیم‌های خود را در یک روز اعلام کردند، در اطلاعیه‌ها و گزارش‌های بررسی‌شده، سندی از تصمیم مشترک یا هماهنگی نهادهای دو کشور پیدا نشد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
15
954
✅ میزان شیوع دیابت در میان ایرانیان مسعود پزشکیان روز ۲۳ آبان ۱۴۰۵، به مناسبت روز جهانی دیابت گفت بیش از ۱۴ درصد مردم ایران به دیابت مبتلا هستند و حدود ۲۵ درصد در معرض ابتلا قرار دارند. آمار اعلام‌شده درست است و با نتایج یک پژوهش معتبر ملی مطابقت دارد. بر اساس پیمایش ملی STEPS سال ۱۴۰۰، شیوع دیابت در ایرانیان ۲۵ سال به بالا ۱۴٫۱۵ درصد بوده است. این نتیجه در مقاله‌ای علمی در سال ۲۰۲۳ منتشر شده است. در همان پیمایش، ۲۴٫۸۱ درصد افراد ۲۵ سال به بالا پیش‌دیابت داشته‌اند. پیش‌دیابت وضعیتی است که در آن قند خون بالاتر از محدوده طبیعی، اما پایین‌تر از آستانه تشخیص دیابت است. این وضعیت احتمال ابتلا به دیابت نوع دو را افزایش می‌دهد، ولی همه افراد دارای پیش‌دیابت الزاماً به دیابت مبتلا نمی‌شوند. باید به این نکته توجه کرد که آمار مورد اشاره، مربوط به جمعیت بزرگسال است و فدراسیون بین‌المللی دیابت، برآورد دیگری دارد. در اطلس ۲۰۲۵ این فدراسیون، شیوع دیابت در جمعیت ۲۰ تا ۷۹ ساله ایران برای سال ۲۰۲۴ حدود ۸٫۸ درصد برآورد شده است. این اختلاف باید با توجه به تفاوت روش‌های آماری، جمعیت هدف و معیارهای تشخیصی بررسی شود. بر اساس تحلیل پیمایش سال ۱۴۰۰، حدود ۷۳ درصد مبتلایان از بیماری خود اطلاع داشتند و تنها حدود ۲۸ درصد کل افراد مبتلا، کنترل مطلوب قند خون داشتند.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
9
949
✍️ بمب گرافیتی چیست و ادعای استفاده از آن در خوزستان چقدر مستند است؟ برخی سایت‌ها و کانال‌های تلگرامی از مشاهده موادی شبیه تار عنکبوت در تاسیسات گاز امیدیه و خطوط برق لالی خبر داده‌اند و برخی کاربران شبکه‌های اجتماعی مدعی شدند آمریکا برای اولین‌بار «بمب گرافیتی» در خوزستان استفاده کرده است. این ادعاها هنوز پشتوانه کافی ندارند؛ چون آزمایش مواد، بقایای مهمات یا گزارش فنی تأییدشده‌ای ارائه نشده است. بمب گرافیتی با پخش رشته‌های نازک رسانا روی تجهیزات فشار قوی، اتصال کوتاه ایجاد کرده و برق را قطع می‌کند؛ مانند ریزمهمات BLU-114/B ساخت آمریکا. ناتو در سال ۱۹۹۹ از چنین بمبی علیه یوگسلاوی استفاده و بخش زیادی از برق صربستان را قطع کرد. این روش با حمله سایبری یا پالس الکترومغناطیسی فرق دارد و مدت‌زمان قطع برق نیز بسته به آسیب، پاکسازی و عوامل دیگر، متفاوت است. تا وقتی شواهد مشخصی ارائه نشود، نمی‌توان ادعای استفاده از بمب گرافیتی در عکس‌های منتسب به خوزستان را به‌طور قطعی تایید کرد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
17
1,993
🎙 هزارداستان بودجه؛ قسمت سی و دوم - الگوی اسلامی و ایرانیِ چی؟ علی خامنه‌ای، رهبر پیشین جمهوری اسلامی ۱۵ سال پیش دستور داد نهاد تازه‌ای در ایران تشکیل شود که «الگوی اسلامی و ایرانی پیشرفت» را تدوین کند. در ایران، نهاد تخصصی برای برنامه‌ریزی وجود داشت، ولی خامنه‌ای اصرار داشت «الگوی»‌ مورد علاقه و مطلوب او در نهادی پیگیری شود که اعضای آن را گروهی از افراد و روحانیون مورد اطمینان او تشکیل می‌داد. او به آنها گفته بود «الگوهای توسعه» متعارف در جهان ناکارآمد و شکست‌خورده‌اند و باید الگوی متفاوتی طراحی شود که «الگوی واقعی اسلامی و ایرانی پیشرفت» باشد. طی ۱۵ سال گذشته بیش از ۲۵ میلیارد دلار بودجه به این مرکز اختصاص پیدا کرده که تنها خروجی عینی آن، سندی است که در واقع فهرستی از آمال و آرزوهای بدون پشتوانه است. در سی‌ودومین قسمت پادکست هزارداستان بودجه سراغ «مرکز الگوی اسلامی پیشرفت» رفته‌ایم. هزارداستان بودجه، کار مشترک فکت‌نامه و رادیو فردا را در سایت رادیو فردا و پادگیرها دنبال کنید.👇 castbox.fm/channel/%D9%87%D8…
1
10
1,433
اصلاح: در متن این پست، رقم «بیش از ۲۵ میلیون دلار» درست است، نه میلیارد.
2
376
✍️ درباره ناو گروه ضربت روزولت چه می‌دانیم؟ به گفته مقام‌های نظامی آمریکا، ناوگروه ضربت تئودور روزولت از ۲۴ آبان در محدوده مسئولیت سنتکام در خاورمیانه حضور دارد. در گزارش‌ها از حضور دو ناو هواپیمابر دیگر آمریکا، جورج اچ. دبلیو. بوش و جورج واشینگتن، در همین منطقه نیز خبر داده شده است. تئودور روزولت یک ناو هواپیمابر با پیشران هسته‌ای و کشتی پرچم‌دار ناوگروه ضربت نهم آمریکاست. طبق ترکیب اعلام‌شده، جنگنده‌های اف‌۳۵سی و سوپر هورنت، هواپیماهای جنگ الکترونیک و هشدار زودهنگام و چند نوع بالگرد روی این ناو مستقرند و رزم‌ناو چوسین و دو ناوشکن پل همیلتون و دیکِیتر نیز آن را همراهی می‌کنند. یکی از همراهان ناوگروه، شناور بی‌سرنشین «سی‌هاوک» است. نیروی دریایی آمریکا همچنین یگان تازه‌ای را در این ناوگروه مستقر کرده که هدف اعلام‌شده‌اش هماهنگ‌کردن فعالیت‌های اطلاعاتی، سایبری و جنگ الکترونیک است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
14
1,609
❌ ویدیوهای نادرست منتسب به آزمایش موشک ایران در آسمان آمریکا ویدیوهای متعددی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که حرکت یک حجم نورانی را در آسمان شب نشان می‌دهد و با ادعاهایی مانند «تست موشک اتمی ایران در آسمان آمریکا» یا «وحشت در آمریکا و لغو پروازها» همراه است. این ادعاها نادرست است و ویدیو مربوط به ماموریت فالکون ۹ شرکت اسپیس‌ایکس است. پرتاب فالکون ۹ از سوی شرکت اسپیس‌ایکس برای تامین محموله ایستگاه فضایی بین‌المللی ناسا در روز ۱۳ اکتبر ۲۰۲۶ انجام شد. حجم نورانی که در ویدیوها دیده می‌شود مربوط به پدیده «عروس دریایی فضایی» است که ناشی از تابش نور خورشید به گازهای خروجی موشک در ارتفاع بالاست. هیچ گزارشی از تست موشک اتمی یا هر نوع موشک ایرانی دیگری در آسمان آمریکا منتشر نشده و لغو پروازهای آمریکا هم یک ماه بعد از این رویداد رخ داده و هیچ ارتباطی با آن ندارد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
20
1,622
❌ ویدیوی ساختگی منتسب به انبوه مسافرانی که در فرودگاهی در آمریکا خوابیده‌اند ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر و ادعا شده صحنه خوابیدن صدها مسافر را در فرودگاهی در آمریکا نشان می‌دهد. این ویدیو ساختگی است و با ابزارهای هوش مصنوعی ساخته شده است. تغییر فرم قالب تابلوها، نوشته‌های به هم‌ریخته و نامرتبط، چهره‌های تکراری و صورت‌های نامفهوم، از جمله شواهد ساختگی‌بودن این ویدیو است. سازمان هوانوردی فدرال آمریکا روز ۲۳ آبان ۱۴۰۵ دستور توقف کلیه پروازها را صادر کرد که منجر به لغو هزاران پرواز شد. ورود حجم غیرعادی داده به شبکه ارتباطی هوانوردی، علت این دستور عنوان شده بود. سازمان هوانوردی آمریکا اعلام کرده شواهدی مبنی بر حمله سایبری یا دخالت عوامل خرابکار خارجی پیدا نشده است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
28
1,599
✍️ درباره طب مزاجی و غذاهای سرد و گرم صداوسیما و شبکه‌های اجتماعی پیوسته نظرات مبلغان طب سنتی را درباره نقش تعیین‌کننده مزاج در تغذیه و درمان ترویج می‌کنند. انتخاب غذا یا درمان بر اساس «مزاج سرد و گرم» مبنای علمی معتبری ندارد. این توصیه بر نظریه تاریخی اخلاط چهارگانه استوار است؛ نظریه‌ای که چارچوب توضیحی آن درباره بدن و بیماری‌ها با دانش پزشکی امروز سازگار نیست. طب اخلاطی تلاشی تاریخی برای درک طبیعی بدن بر پایه مشاهدات زمان خود بود، اما اهمیت تاریخی آن به‌معنای اعتبار علمی امروزش نیست. اثر واقعی برخی درمان‌های سنتی باید با سازوکارهای علمی و مطالعات معتبر اثبات شود، نه با فرض تعادل اخلاط چهارگانه. «مزاج سرد و گرم» یک شاخص زیستی معتبر برای سلامت نیست و مرور نظام‌مند ۵۴ مطالعه نیز عدم اعتبار و پایایی ابزارهای تشخیص آن را تایید کرده است. گرمی و سردی مزاجی با دما، کالری یا تاثیر فیزیولوژیک غذاها یکسان نیستند و در علم تغذیه، خوراکی‌ها بر اساس ترکیب شیمیایی، ارزش غذایی و اثرات قابل بررسی بر بدن ارزیابی می‌شوند. تفاوت نیازهای غذایی افراد ناشی از سن، سلامت، ژنتیک و بیماری‌ها، واقعی است، اما دلیلی بر درستی مزاج‌های چهارگانه نیست. فکت‌نامه پیش‌تر نیز ادعاهای نادرست مرتبط با مزاج را بررسی کرده است؛ از جمله درباره مصرف همزمان ماست و ماهی، عسل و خربزه و درمان اوتیسم با مزاج‌شناسی.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
1
28
2,082
✍️ ابهام در وضعیت بودجه ۱۴۰۵ با گذشت بیش از هشت ماه از سال ۱۴۰۵، هیچ گزارش رسمی از عملکرد بودجه منتشر نشده است. انتظار می‌رود پس از بروز جنگ و محاصره اقتصادی، تمام پیش‌فرض‌های اولیه بودجه تغییر کرده باشد. پیش‌تر مجلس خواستار ارائه لایحه متمم بودجه شده‌ بود، اما دولت گفته در حوزه اختیارات خود تغییراتی در بودجه اعمال می‌کند. طبق قانون، دولت مجاز است تا ۱۰ درصد از ردیف‌های متفرقه را تغییر دهد. با توجه به سقف بودجه، امکان جابه‌جایی حدود ۶۲۸ هزار میلیارد تومان برای جبران هزینه‌ها وجود دارد. با این حال راه‌های جبران برای تامین منابع مالی به شدت محدود است. سهم مستقیم درآمدهای نفتی در بودجه امسال ناچیز است، اما سایر منابع بودجه تحت فشار قرار دارد. با توجه به شرایط یک سال گذشته، انتظار می‌رود بخش قابل توجهی از درآمدهای مالیاتی محقق نشود، اما مقام‌های دولتی مدعی‌اند تا پایان مهر حدود ۴۷ درصد منابع مالیاتی محقق شده است. محاصره دریایی آمریکا و تغییرات قیمتی، درآمدهای نفتی وابسته به صادرات روزانه ۱/۸ میلیون بشکه را متاثر کرده و با وجود گزارش ورود ۱۷/۵ میلیارد دلار، بازگشت ارز نیز چالش‌برانگیز است. فروش اوراق مالی دولت تنها ۴۱ درصد از اهداف پیش‌بینی‌شده را محقق ساخته است. عدم تمایل بانک‌ها و محدودیت خریداران موجب شده ادامه فروش اوراق با مشکلات جدی مواجه شود. کسری بودجه نهایی بسته به سناریوهای مختلف اقتصادی، بین ۱۲۰۰ تا ۲۰۰۰ همت خواهد بود. دولت با کاهش بودجه عمرانی و افزایش قیمت برخی کالاها سعی دارد این کسری را جبران کند.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
17
1,508
FactNameh | فکت‌نامه retweeted
✍️ ابهام‌ها درباره دستخط و نامه منتسب به مجتبی خامنه‌ای درباره بمب اتم تصویری از یک متن ظاهرا دست‌نویس منتشر و گفته شده بخشی از نامه ادعایی ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ مجتبی خامنه‌ای به شورای عالی امنیت ملی است. مضمون این متن، عدم مخالفت با نظر رهبر پیشین درباره تولید بمب اتم است. به نظر می‌رسد این تصویر نخستین‌بار در «رسانه ثلث» (نزدیک به محمود احمدی‌نژاد) دیده شده است. ما نمی‌دانیم مجتبی خامنه‌ای چنین نامه‌ای به شعام داده یا نه، اصل وجود این نامه از سوی منابع رسمی تایید یا تکذیب نشده، اما دست‌نوشته منتسب به آن با دو دست‌نوشته رسمی پیشین منتسب به مجتبی خامنه‌ای (که با هم همخوانی دارند) تفاوت آشکاری دارد. به‌دلیل وضعیت مبهم مجتبی خامنه‌ای، مشخص نیست دو دستخط رسمی پیشین هم واقعاً متعلق به او باشند، اما آن دو دست‌نوشته به یکدیگر شباهت دارند و در منابع رسمی منتشر شده بودند. نخستین‌بار حدود پنج ماه پیش، محمود نبویان، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، در برنامه‌ای زنده در صداوسیما به این نامه اشاره کرد که در ادامه صداوسیما اظهارات او را مخدوش و تخلف قانونی خواند و مدیرکل شبکه خبر استعفا داد. چهار ماه بعد نیز وبسایت «هموطن» بدون منبع مدعی شد این نامه پرونده هسته‌ای را غیرقابل مذاکره دانسته است. این تصویر همزمان با بحث‌های تغییر دکترین هسته‌ای منتشر شده، اما دبیر شورای عالی امنیت ملی هرگونه تغییر در این دکترین را رد کرده و در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مجتبی خامنه‌ای نیز هیچ موضع‌گیری یا فتوایی در این باره وجود ندارد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
1
1
40
6,655
FactNameh | فکت‌نامه retweeted
در پادکست ۲۹۵، گزارش تحقیقی فکت‌نامه درباره صف‌آرایی‌های سیاسی در اینستاگرام فارسی را تشریح می‌کنیم و به ابهام‌ها پاسخ می‌دهیم. ادعایی درباره بازدارندگی هسته‌ای، دو ادعای حوزه سلامت، داستان منتسب به یک تکاور سابق ارتش و چند موضوع دیگر را نیز مرور می‌کنیم. castbox.fm/channel/id3929523
2
1
14
2,440
❌ مقایسه نادرست معاون پزشکیان درباره مصرف گاز در ایران، چین و قطر محمدجعفر قائم‌پناه، معاون اجرایی رئیس جمهوری اسلامی ایران، می‌گوید مصرف گاز ایران تقریباً برابر با چین است و ایران به همراه قطر در رتبه نخست سرانه مصرف گاز جهان قرار دارد. این نوع ادعاها بی‌سابقه نیست و چنین مقایسه‌هایی از سوی مقام‌های حکومت ایران معمولا عمده تقصیرها را متوجه شهروندان می‌کند. مقایسه خام مصرف گاز ایران و چین، به دلیل تفاوت ساختاری در سبد انرژی این دو کشور، نادرست است. طبق گزارش آژانس بین‌المللی انرژی، گاز طبیعی ۷۰ درصد از عرضه کل انرژی و حدود ۸۰ درصد از تولید برق ایران را تأمین می‌کند؛ در حالی که منبع اصلی انرژی در چین زغال‌سنگ است و گاز طبیعی تنها حدود ۸ درصد از عرضه انرژی و ۳ درصد از تولید برق چین را تشکیل می‌دهد. با توجه به بالا بودن سهم گاز طبیعی از کل سبد مصرف نهایی انرژی در ایران، طبیعی است که مصرف سرانه گاز ایرانیان از بسیاری از کشورها بالاتر باشد، چراکه آنها اصولا چاره‌ای جز استفاده از گاز ندارند. قائم‌پناه همچنین ایران و قطر را از نظر مصرف سرانه گاز طبیعی در کنار هم قرار داده؛ اما این ادعا نیز نادرست است. در رتبه‌بندی‌های مراجع معتبر، قطر با میزان مصرف سرانه گاز طبیعی حدودا ۵ تا ۷ برابر بیشتر از ایران، در رتبه‌های اول و دوم قرار داشته در حالی که ایران در رتبه‌های دوازدهم و سیزدهم قرار گرفته است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
2
37
1,904
✍️ ادعای سپاه، تکذیب سنتکام و تصویر ماهواره‌ای دستکاری‌شده از انهدام رادار در بحرین سپاه پاسداران روز ۲۲ آبان اعلام کرد در پاسخ به حمله آمریکا به یک دکل مخابراتی در سیریک، یک سایت رادار هشدار اولیه آمریکا در بحرین را هدف قرار داده و منهدم کرده است. در مقابل، فرماندهی مرکزی آمریکا (سنتکام) این ادعا را رد کرد و گفت دو پهپاد انتحاری سپاه را رهگیری و سرنگون کرده و هیچ خسارتی وارد نشده است. تا زمان انتشار این گزارش، هیچ تصویر قابل‌راستی‌آزمایی از اصابت به این سایت راداری یا انهدام آن منتشر نشده است. تصویری که برخی حساب‌های نزدیک به جمهوری اسلامی به‌عنوان سند انهدام رادار منتشر کرده‌اند، جعلی است. این تصویر، دستکاری شده و بر اساس یک تصویر واقعی و آرشیوی از Google Earth ساخته شده است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
3
1
55
3,850
✍️ ابهام‌ها درباره دستخط و نامه منتسب به مجتبی خامنه‌ای درباره بمب اتم تصویری از یک متن ظاهرا دست‌نویس منتشر و گفته شده بخشی از نامه ادعایی ۱۵ فروردین ۱۴۰۵ مجتبی خامنه‌ای به شورای عالی امنیت ملی است. مضمون این متن، عدم مخالفت با نظر رهبر پیشین درباره تولید بمب اتم است. به نظر می‌رسد این تصویر نخستین‌بار در «رسانه ثلث» (نزدیک به محمود احمدی‌نژاد) دیده شده است. ما نمی‌دانیم مجتبی خامنه‌ای چنین نامه‌ای به شعام داده یا نه، اصل وجود این نامه از سوی منابع رسمی تایید یا تکذیب نشده، اما دست‌نوشته منتسب به آن با دو دست‌نوشته رسمی پیشین منتسب به مجتبی خامنه‌ای (که با هم همخوانی دارند) تفاوت آشکاری دارد. به‌دلیل وضعیت مبهم مجتبی خامنه‌ای، مشخص نیست دو دستخط رسمی پیشین هم واقعاً متعلق به او باشند، اما آن دو دست‌نوشته به یکدیگر شباهت دارند و در منابع رسمی منتشر شده بودند. نخستین‌بار حدود پنج ماه پیش، محمود نبویان، نایب‌رئیس کمیسیون امنیت ملی مجلس، در برنامه‌ای زنده در صداوسیما به این نامه اشاره کرد که در ادامه صداوسیما اظهارات او را مخدوش و تخلف قانونی خواند و مدیرکل شبکه خبر استعفا داد. چهار ماه بعد نیز وبسایت «هموطن» بدون منبع مدعی شد این نامه پرونده هسته‌ای را غیرقابل مذاکره دانسته است. این تصویر همزمان با بحث‌های تغییر دکترین هسته‌ای منتشر شده، اما دبیر شورای عالی امنیت ملی هرگونه تغییر در این دکترین را رد کرده و در پایگاه اطلاع‌رسانی دفتر مجتبی خامنه‌ای نیز هیچ موضع‌گیری یا فتوایی در این باره وجود ندارد.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
1
1
40
6,655
❌ ویدیوی قدیمی با ادعای نادرست ورود موج سرمای قطبی به ترکیه و ایران ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه‌هایی از برف و کولاک را در روزهای اخیر در ترکیه نمایش می‌دهد. این ویدیو، قدیمی و مربوط به کولاک سنگین در آذر ۱۴۰۳ در ترکیه است. در این ویدیو ادعا شده این سامانه بارشی سنگین «قطبی» به زودی وارد ایران خواهد شد. پیش‌بینی می‌شود که یک سامانه بارشی از ۲۵ آبان ماه از ترکیه وارد استان آذربایجان غربی شود. سازمان هواشناسی ایران نیز از احتمال بارندگی و افت دما خبر داده اما منشا قطبی بودن این سامانه غیر قابل تایید است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
1
17
1,655
❌ ادعای نادرست آزمایش سوخت موشک در مدرسه‌ای در چهارمحال‌وبختیاری ویدیویی در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی منتشر شده و ادعا می‌کند آزمایش سوخت موشک در مدرسه‌ای در چهارمحال‌وبختیاری را نشان می‌دهد که باعث فروریختن سقف شد. این ویدیو با همین ادعا در رسانه‌ها و شبکه‌های اجتماعی فارسی، عربی و انگلیسی منتشر شده است. به نظر می‌آید ویدیو اولین‌بار در اکانت اینستاگرام علی عبدالعالی، عضو هیات علمی دانشگاه علم و صنعت ایران که این آزمایش را انجام داده، منتشر شده و او در توضیح آن نوشته: «امشب یک روش جدید رو تست کردم و راندمان بالا رفت و در نتیجه سقف روی سرم خراب شد». در ویدیو‌های دیگری هم که در صفحه اینستاگرام او منتشر شده، آزمایش‌های مشابه دیده می‌شود. برخلاف ادعاها، این ویدیو ربطی به «آزمایش سوخت موشک» ندارد، بلکه مربوط به نمایشی علمی با نیتروژن مایع و آب در برنامه «کافناشو» است. محل این حادثه، مدرسه نبوده و روز ۱۶ آبان ۱۴۰۵ در سالن اجتماعات کانون پرورش فکری کودکان و نوجوانان چهارمحال‌وبختیاری در شهرکرد برگزار شد. آسیب سقف، واقعا رخ داده و بخش‌هایی از سقف کاذب جابه‌جا یا جدا می‌شود. مسئول کانون این خسارت را تأیید کرده و گفته کسی مجروح نشده، اما این ادعا را نمی‌توان به‌طور مستقل تأیید کرد. در این آزمایش سوختن یا واکنش شیمیایی میان آب و نیتروژن رخ نمی‌دهد بلکه گرمای محیط و آب باعث تبدیل سریع نیتروژن مایع به گاز می‌شود. سرمای گاز آزادشده نیز بخار آب را به قطرات ریز تبدیل می‌کند و ابر سفید می‌سازد. هم‌زمانی جداشدن پنل‌های سقف کاذب با رسیدن موج انبساط نیتروژن، نشان می‌دهد که نیروی مکانیکی ناشی از جابه‌جایی ناگهانی گاز و هوا در صورت ضعف مهارها، توضیحی محتمل برای این آسیب است. نیتروژن مایع، سوخت شیمیایی موشک نیست. نیتروژن در سامانه‌های پرتاب کاربردهایی مانند ایجاد محیط بی‌اثر، پاکسازی خطوط و پشتیبانی از سامانه‌های برودتی دارد، اما این کاربردها با سوخت موشک تفاوت دارند. آموزشی‌بودن آزمایش، به معنی بی‌خطر بودن آن نیست. نیتروژن مایع می‌تواند باعث آسیب سرمایی، کاهش اکسیژن محیط و خطرات مکانیکی ناشی از انبساط سریع گاز شود.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
1
4
1
45
2,892
FactNameh | فکت‌نامه retweeted
🎥 Political Alignments on Iranian Instagram FactNameh’s latest data analysis examines the network of more than 800 popular political Instagram accounts, each with over 100,000 followers and a focus on political content. Which other accounts do these pages follow? From supporters of the Islamic Republic, opposition movements, Persian-language media, monarchist groups, and even accounts attributed to the Mujahedin-e Khalq (MEK (MEK); what are the characteristics of these groups? Which groups have gained political influence, and which have lost ground? The analysis uses the Louvain community detection algorithm and is based on data collected August 23-September 22, 2026. Watch the video on YouTube:👇 youtube.com/@FactNameh/short…
1
5
16
1,964
❌ ویدیوی منتسب به تجمع کشتی‌ها در تنگه هرمز، نادرست است ویدیویی در شبکه‌های اجتماعی منتشر شده که ادعا می‌کند صحنه تجمع کشتی‌ها را در تنگه هرمز نمایش می‌دهد. این ادعا نادرست است و ویدیو ارتباطی به تنگه هرمز ندارد. یک کاربر بنگلادشی این ویدیو را اولین‌بار روز ۱۱ مهر در اینستاگرام منتشر کرد. بررسی تصاویر ماهواره‌ای نشان می‌دهد این ویدیو نه از تنگه هرمز بلکه در نزدیکی فرودگاه شاه امانت در بنگلادش ضبط شده است. تجمع کشتی‌ها در این منطقه، به شکلی که در ویدیو می‌بینیم، غیرعادی نیست و در گذشته هم ویدیوهای مشابه آن منتشر شده است.👇 factnameh.com/fa/fact-checks…
26
1,825