Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory) header
Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory) profile picture

Finansal Yönetim Danışmanı 𝐈 𝐂𝐚𝐧 𝐀𝐝𝐯𝐢𝐬𝐨𝐫𝐲 𝘍𝘪𝘯𝘢𝘯𝘤𝘪𝘢𝘭 𝘔𝘢𝘯𝘢𝘨𝘦𝘮𝘦𝘯𝘵 𝘈𝘥𝘷𝘪𝘴𝘰𝘳, 𝘗𝘩.𝘋.

Joined February 2014
Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)Photo by Dr. İbrahim Can, CPA (@ICanAdvisory)
Bazı kimseler kamu görevinden bir şekilde ayrıldığında “danışman” diye piyasaya çıkıyor. Özellikle de fon dolandırıcılığında mağdurların hakkını savunuyor gibi görünüyor. Bunda üç temel sorun var: 1) Herkes danışman ama nitelik ciddi sorunlu ve asla sorgulanmıyor. 2) Kamu görevindeyken işini doğru yapsaydın bu sorunlar yaşanmazdı. 3) Savunduğun kişiler haklı ama senin savunduğun dayanak eksik ve bu yöntem yanlış ve faydasız olduğu için dezenformasyona ve davayı kaybetmelerine neden olursun. Ve en tehlikeli şey şu ki, yanlışı “en azından” diye başlayan kalıp yargılarla savunmaktır. Bu durumda sadece en azıyla yetinirsiniz. Makalemi okuyun.
7
17
2,319
İş insanları "ekonomi kötü" diye yakınmadan önce şunu sormalı: Finans, yönetim ve sürdürülebilirlik bilimlerine dayanan nitelikli danışmanlık, risk uyarılarını ve çözümleri sundu mu, yoksa bunlar geri mi çevrildi? Çözümleri geri çeviren şirketlerin yönetim yetersizlikleri ülke genelinde birleşerek ekonomik tablonun ağırlaşmasında pay sahibi olabilir. Risk yönetimi bir tercih değil, hem bilimsel hem de yasal bir gerekliliktir.
2
8
1,367
Bazı PYŞ’ler yönetici ilanı da veriyor ve kıyamet gibi başvuru var. Ekonomik bozulma ve sosyal psikoloji sorunları arasında çift yönlü ve doğrudan ilişki vardır. Ülkede krizlerden ders alma ya da uzmanların ücretiz uyarılarıyla korunma gibi bir kültür yok.
Fon krizinin finans sektörüne yansımaları beklendiği gibi. İnfo Yatırım, 82 çalışanı işten çıkarmış.
3
8
2,104
Sözcü TV şirketine kayyım atandı. Bu yayında açıklamıştım.
4
13
56
5,931
Dr. İbrahim Can, CPA retweeted
Fon meselesiyle ilgili bu akşam 20:00'de Gazeteci Erdal Şimşek'in konuğuyum. Kaçırmayın.
Bu akşam saat 20:00'da youtube.com/channel/UCoupv03… kanalımızda FON konusunda Türkiye'nin en iyi FON UZMANI Dr. İbrahim Can @ICanAdvisory ile Fon ve Borsa krizini konuşacağız. Borsa ve FON vurgununu tüm yönleri ile sorgulayacağız.Bekleriz efendim @ICanAdvisory
3
11
24
2,306
Herkes tartışmayı “fon vurgunu” üzerinden yapıyor ve sadece iki aydır uyanmaya başladı. Oysa asıl piyasa dolandırıcılığı yıllardır Borsa İstanbul’da yaşanıyor. Bunu anlamak istemeyen milyonlarca kişi "Ben niye dava açmak ve avukata para ödemek zorundayım. Zaten param yok" diyor. Böyle bir yakınma varsa UZMAN en başta ve yıllardır ÜCRETSİZ uyardığında SAYGI duymak lazım! Ağustos–Ekim 2026 dönemindeki değişimi grafikte görün. Hem mutlak tutar hem de oransal olarak en büyük kayıp PAY SENETLERİ üzerinden yaşanıyor. Bunun anlaşılması için bir kez daha 500 milyar Dolar kayıp ve 5 sene tartışma gerekebilir. Başka türlü olmuyor çünkü...
3
24
71
3,996
Fon meselesiyle ilgili bu akşam 20:00'de Gazeteci Erdal Şimşek'in konuğuyum. Kaçırmayın.
Bu akşam saat 20:00'da youtube.com/channel/UCoupv03… kanalımızda FON konusunda Türkiye'nin en iyi FON UZMANI Dr. İbrahim Can @ICanAdvisory ile Fon ve Borsa krizini konuşacağız. Borsa ve FON vurgununu tüm yönleri ile sorgulayacağız.Bekleriz efendim @ICanAdvisory
3
11
24
2,306
SPKn. m.79 takasın kesinliği ilkesi ≠ kesinleşmiş satış işlemi! Ayrıca, fon satış emri verilmesinden fonun MKK kaydından çıkışı ve paranın yatırımcının hesabına geçişi arasındaki 7 aşamanın her birisinde yaşanan eşitsizlik ve usulsüzlükler söz konusudur. Bunlar da yalnız bilirkişi raporu ya da uzman görüşü ile kanıtlanabilecek ve yalnız bu şekilde yargının gerekçeli hükmü kurulabilecek teknik uzmanlık gerektiren konulardır. Bu çerçevede aşağıdaki açıklamanın teknik yönlerinde sorunlar ve ihmal edilmiş çeşitli olasılıklar yani çok sayıda yatırımcının özel koşullarını dışarıda bırakmış yönler vardır.
Fon Mağdurlarının Hukuki Çareleri Hakkında Kısa Değerlendirme Fon tasfiyelerinde temel mesele; TEFAS’ta eşleşmiş, payları blokaja alınmış (PBLK) satış işlemlerinin hukuki akıbeti ve yatırımcıların kesinleşmiş alacaklarının ödenmesidir. 6362 sayılı Sermaye Piyasası Kanunu m.79’daki takas kesinliği, TEFAS kuralları ve mülkiyet hakkı birlikte değerlendirildiğinde, kesinleşmiş satış işlemlerinin tasfiye kararı ile ortadan kaldırılması hukuken tartışmalıdır. Valöründe ödenmeyen bedeller bakımından temerrüt ve alacaklı sıfatı gündemdedir. SPK’nın gözetim ve denetim yükümlülükleri, olası hizmet kusuru; Takasbank’ın sistem ve risk yönetimi sorumluluğu da ayrıca değerlendirilmelidir. Kanaatimizce; PBLK mağdurları için en avantajlı yol, 2577 sayılı İdari Yargılama Usulü Kanunu m.13 kapsamında İdarenin ağır hizmet kusuruna dayanan tam yargı davasıdır. SPK kararlarına karşı açılacak iptal davalarının; alacakların tahsili bakımından, beklenen menfaati sağlamaya doğrudan elverişli olmadığı düşüncesindeyiz. Bunun yanında; yalnızca PBLK yönünden, İYUK m.10 başvurusu ile bireysel olumsuz işlem tesis ettirilerek, iptal davası açılması mümkündür. Ancak bu yolun tek başına değil, İYUK m.13 uyarınca açılacak tam yargı davasına ek olarak işletilmesi isabetlidir. Her iki davada farklı hukuki argümanlar tartışılacaksa da; nihai amaç, takas kesinliğinin tatbiki ve PBLK yatırımcılarının alacaklarının ödenmesi olacaktır. Ayrıca; açılacak bu davalarda, 7596 sayılı Tasfiyesine Karar Verilen Bazı Yatırım Fonları Hakkında Kanun’un 3. maddesinin 5. fıkrasının 2. cümlesinin ve mağduriyete sebep olduğu düşünülen diğer hükümlerin Anayasaya aykırılığı ileri sürülerek, Anayasa m.152 uyarınca davayı gören mahkemenin Anayasa Mahkemesi’ne başvurması için talepte de bulunulabilir. Bu somut norm denetiminin öncesinde; Anayasa m.150’ye göre, Yeni Parti grubu tarafından 7596 sayılı Kanunla ilgili iptal davası açılmıştır. Bu davanın sonucu, tüm bireysel idari davaları etkileyecektir. Satış emrini iletemeyen veya hiç satış emri vermeyen mağdurlar yönünden ise; yine İYUK m.13 uyarınca, İdarenin ağır hizmet kusuruna dayalı tam yargı davası açılması isabetli olacaktır. Açılan davalarda farklı İdarelerin veya özel hukuk gerçek veya tüzel kişilerinin kusuru bulunduğuna dair emarelere ulaşılması halinde, bu kişiler hakkında da ayrıca hukuki süreç yürütülebilir. Mevcut durumda; özellikle İdarenin kusursuz sorumluluğuna gidilemeyeceği gözetilerek, kusuru bulunduğuna dair somut emareler bulunmayan idarelere karşı dava açılmasının, davanın olumsuz sonuçlanma ihtimalini artıracağı ve mağdurların, hem zaman kaybı yaşayabileceği ve hem de yargılama giderlerini ödemek durumunda kalabileceği de gözönüne alınmalıdır. Son söz; idarenin sorumluluğu açısından, Anayasa m.40/3 ve m.125/7 hükümleri dikkate alındığında, hukuki zeminde ve meşru araçlarla yatırım yapan ve mağdur olan kişileri sırf yatırım yaptıkları için kusurlu görmek ve sorumlu tutmak mümkün değildir. Aksinin kabulü, ancak bu kişilerin yatırımcı görüntüsü altında sistemi suistimal ettiklerinin ve bundan haksız kazanç sağladıklarının tespiti halinde gündeme gelir. Zarar ve ziyan ile sorumluluklar konusunda, fon mağdurları ile borsada dolaylı zarara uğrayanları ayrı değerlendirmek gerekir.
8
27
122
7,641
Eskiden "müjde" diye asgari ücrete göstermelik enflasyon kadar zam yapılırdı. Şimdi ise asgari ücretli, emekli kim varsa fon vurgunuyla çalınan anapara için "ikinci ara ödeme" duyuruluyor. Bu kadarını Levent Kırca bile kara mizah senaryosu yazamazdı.
12
1
43
2,592
Türk Lirası, 2006'dan bugüne satın alma gücünde %97,46 kayıp yaşadı. Başka bir ifadeyle tüketici fiyatları yaklaşık 39,3 katına çıkmıştır. Buna göre, 200 TL'nin 20 yılın sonundaki değeri 5 TL'ye düştü. Bu noktadaki en önemli sorun, çalışanların ücret artışlarının hesaplanmasında da yargı konusu alacakların tahsilindeki gecikmeler nedeniyle uygulanan faiz hesaplamalarında da gerçek kayıpların yeterince telafi edilememesidir. Bu durum, toplumun yoksullaşmasını derinleştirirken kötü niyetli davranışları da adeta teşvik etmektedir. Makroekonomide gösterge faiz oranının artırılması veya düşürülmesi, yapısal sorunları tek başına çözmez; bu sorunların yönetilmesinde kullanılan kısa vadeli bir politika aracıdır. Bu aracın doğru ve zamanında kullanılmaması, mevcut ekonomik sorunların derinleşmesine yol açmaktadır. Ayrıca, bu nedenle gösterge faizin uzun süredir gerçek anlamda önemi ve değeri kalmamıştır.
8
18
89
10,373
20 yıl önceki #200Lirayla bugün 5 TL
1
11
4,928
Yıllardır dile getirdiğimiz uyarılar ve çözüm önerileri bugün çok daha açık görülüyor. Fakat geri kazanım maliyeti gün geçtikçe artıyor. Çalışan da üreten de, borsa, fon, altın ve kripto yatırımcısı da zarar ediyor. Borçlu ve düşük gelirli kesim ise en ağır yükü taşıyor. Ev genci sayısı 4 milyona yaklaşıyor. Ancak barınma krizi artık sokakta yatan evsizler olarak görmezden gelinemeyecek boyutlara ulaştı. En zengin %10, en yoksul %10'un 13 katı gelir elde ediyor ve toplam gelirin %33'ünü alıyor. Toplumda çok zengin ve çok yoksul şeklinde iki zıt ekonomik kutup oluştu. Bu fark giderek açılıyor. Bu tablo kimsenin yararına değil. Çözüm ise öncelikle şirketlerin ekonomik değer yaratmasını sağlamaktan ve toplam kalite yönetimiyle üretimi, nitelikli istihdamı ve adil paylaşımı birlikte güçlendirmekten geçer.
5
23
1,918
Ülkedeki sorunların bilimsel çözümlerini paylaşınca asla bir tabak yemek kadar etkileşim almıyor. En yüksek ikinci ilgi seks, sonra futbol, sonra da siyaset veya magazin şeklinde ilerliyor. Maslow o kadar haklı ki, açlık mide, seks, ve ahlaki doyuma ulaşmadan akla erişim zor…
Çanakkale’nin bir köyündeki lokantaya Pastırmalı Kuru Fasulye yemeye gittiğinizi düşünün ve fiyat tablosunda Che Guevara alıntısı olsun. Bu lokantaya öğlen saatlerinde gittiğinizde araba koyacak yer kalmıyor.
5
6
1
98
9,596
Aynı hissi yaşıyorum: Yabancı ülkelerde şirketlerin finansal sürdürülebilirliğini sağlıyorum. Bunu Türkiye’de de başardığımızda yoksulluk, işsizlik ve iflaslar ortadan kalkabilir. Şirketler dolandırıcılığa başvurmadan da kazanabilir; yatırımcılar, çalışanlar ve müşteriler bu kazançtan adil şekilde pay alabilir. Fakat sorun şu: Türkiye’de bilimsel kanıtları olan bu çözümü kimse istemiyor!
6
11
1
60
3,530
Fon mağdurlarının hukuki başvurularına rehberlik amacıyla yayımlanan bir kitap çok eleştirildi. Ancak bu eleştirilerin birçoğu gibi aşağıdaki görüş de sorunludur. Avukat, adaletin üç ayağından biridir; mağdurun işini üstlenebilir ya da reddedebilir. Her iki kararın gerekçesi de meslek etiğine uygun olmalıdır. Anayasa’nın 55. maddesi uyarınca ücret bir haktır ve avukatlık ücreti AAÜT’nin altında olamaz. Müvekkilin mağdur olması bunu değiştirmez. Yalnızca bu nedenle işi reddetmek de meslek etiğiyle bağdaşmaz. Bunun toplumda yaratabileceği olumsuz algıdan faydalanarak ücretsiz veya yetkisiz hukuki danışmanlık sunanlar suç oluşturabilir. Bu da mağduriyetleri artırır ve sosyal adalete zarar verir. Uzmanlık gerektiren alanlarda iyilik, sevap veya gönüllülük adına yapılan işler ya da ücretsiz olduğu için tercih edilen hizmetler, bazı koşullarda suç oluşturur ve çoğu zaman hayati riskler doğurur. Kanunlar bu nedenle birçok meslek ve eylem için ruhsatın yanında ek koşullar da öngörür. Ancak tıp, finans ve hukuk gibi alanlarda bu kurallar çoğu zaman uygulanmaz. Bu durumu toplumsal bir kültür olarak içselleştirmediğimiz sürece, benzer felaketlerle karşılaşmaya devam ederiz.
8
19
3,285
7596 sayılı Fon Tasfiye Kanunu uyarınca, fon dolandırıcılığında sorumluluğu bulunanlardan mağdurların zararları yargı yoluyla tazmin ettirilebilir. 1) SPK tarafından idari para cezası uygulanan ve hakkında suç duyurusunda bulunulanlar, 2) Özgür Özel’in açıklayacağını söylediği, fon dolandırıcılığına karıştığı öne sürülen ama iki aydır nedense açıklanmayan liste, 3) PYŞ yöneticileri, 4) Saklayıcı kurumlar, 5) Denetçiler, 6) Bankalar, 7) Halka açık şirketlerden fonlarda yer alan ve yükümlülüklerini yerine getirmeyenler, 8) Yetkisiz veya usulsüz yatırım tavsiyesi verenler, 9) Anayasa m.125 uyarınca piyasa gözetimi ve denetimiyle ilgili idari görevliler ve özellikle soruşturma açılanlar, PS: Yargı süreci devam edenlerde masumiyet karinesi saklıdır.
21
1
69
5,811
Sermaye piyasasındaki krizin temelinde, ekonomik değer yaratmayan ve sürdürülebilir büyüme kapasitesi bulunmayan şirketlerin halka arz edilmesi yatıyor. Bazı şirketler, halka arzdan elde ettikleri kaynakları büyümeye değil, geçmiş borçlarını ödemeye ve günü kurtarmaya harcadı. Bazıları da sermayeyi faize ya da fonlara yatırdı. FSR analizlerimle finansal sürdürülebilirlik sorunlarını ortaya koyduğum bu şirketlerin bazıları sonunda konkordato veya iflas açıkladı. Fon dolandırıcılığı ortaya çıkmasaydı bile, yıllardır bilimsel gerekçelerle uyardığımız bu olumsuz tablo yaşanacaktı. Bugün ise piyasalardaki çöküşün tek nedeni fon dolandırıcılığıymış gibi bir algı oluşturuluyor. Oysa sorun çok daha derin: Finans, yönetimin sonucudur. Şirketler yönetilemez ve sadece kötü idare edilirse finansal sonuçları da kötüleşir. Aynı şekilde piyasanın gözetim ve denetiminden sorumlu kurumlar görevlerini etkin biçimde yerine getiremezse bunun bedelini tüm piyasa öder. Türkiye'de finans, yönetim ve sürdürülebilirlik bilimlerinin bütünsel uygulaması olan finansal yönetim danışmanlığının sunduğu adil ve etik ekonomik değer uzun yıllardır yeterince dikkate alınmadı. Bugün sonuçları ortaya çıkan, ancak hâlâ tam olarak anlaşılamayan bazı fon ve hisselerde yaşanan ciddi sorunlar, önümüzdeki en az 15 yıl boyunca toplumu ve ekonomiyi doğrudan ve dolaylı biçimde etkileyecektir. Burada açıkladığım konuyu, şirketlerin ve piyasaların yönetim performansını finansal sonuçlar üzerinden karşılaştırmalı analiz ederek değerlendirmek için ABD ve Türkiye piyasalarını inceleyebiliriz: Son 10 yılda, temettüler dâhil ve ABD doları bazında toplam getiri karşılaştırmasına göre BIST 100 yaklaşık %28,8, S&P 500 ise %307,8 getiri sağlamış; yıllık bileşik getiri esas alındığında Borsa İstanbul’un performansı ABD borsasının yaklaşık %16’sında kalmıştır. Finansal yönetim danışmanlığı; ilgili bilim dalları olan finans, yönetim ve sürdürülebilirlik öğrenimi çok iyi kazanmış, mesleki ruhsat ve lisanslara sahip, temiz bir sicili olan ve uluslararası ölçekte üst düzey deneyimli uzmanlar arasından liyakat ve etik ilkeler doğrultusunda tercih edilirse Borsa İstanbul'da ABD piyasalarındaki kadar, hatta daha iyi sonuçlar elde etmek mümkün olabilir. Böylece ülkemiz ve milletimiz refaha ve sosyal adalete kavuşabilir. Bunun tek yolu kesinlikle budur.
8
22
2,278
SPK, tasfiye edilen 131 fondaki yatırımcı sayısını 455.758 kişi olarak açıklamıştı. Cevdet Yılmaz ise bugüne kadar 444.987 tekil yatırımcıya toplam 161 milyar TL ödeme yapıldığını açıkladı. Buradaki asıl mesele, 10.771 kişinin ödeme alamamış olması değil, yatırımcılara ödenmesi gereken toplam tutarın yüzde kaçının karşılandığıdır. Önemli olanı açıklamadan, yalnızca olumlu görünen rakamları öne çıkararak büyük bir başarı elde edilmiş gibi sunmaya siyaset deniyor. Bu arada gönüllü iadelerin 33,4 milyar TL'ye ulaştığı belirtiliyor. Oysa ilgili mevzuat uyarınca elde edilen menfaatin iki katından az olmayacak idari para cezaları uygulanarak yatırımcı zararları Yatırımcı Tazmin Merkezi aracılığıyla giderilseydi kriz çok daha etkin yönetilebilirdi.
2
25
2
61
3,288
🔹Türkiye’nin en zengin %10’u, en yoksul %10’un gelirinin 13 katını elde ederek toplam gelirin %33’ünü alıyor. 🔹Eğitime daha fazla para harcamak, daha kaliteli eğitim almak demek değildir. 🔹Eğitime harcanan para kadar, diplomaların birer reklam etiketine dönüştürülmesi ve bununla övünülmesi de sorunludur. Çünkü asıl değer, bilimsel bilginin uygulamayla deneyime ve ekonomik-toplumsal fayda ve değere dönüşmesidir. Başarıdan söz edebilmek için yalnız bireysel bir övünç ya da gösteriş değil, yaratılan fayda ve değerin geçerli bir yöntemle ölçülebilmesi gerekir. Yukarıda açıkladığım üç temel unsur ülkemizde anlaşılmadığı ve uygulanmadığı sürece üniversite mezunu sayısı artmasından daha büyük bir felaket yoktur. Bilimsel gerçekleri kabul etmek istemeyen bazı şirket sahipleri ve aileler, zenginliklerini bilime ihtiyaç duymadıklarının kanıtı gibi görür. Oysa finans, yönetim, sürdürülebilirlik ve davranış bilimlerinden yararlanmamak; en büyük holdingleri ve en varlıklı aileleri bile zarara, hatta iflasa sürükleyebilir. Üstelik bunun bedelini yalnızca patronlar değil; yatırımcılar, çalışanlar ve müşteriler de öder. Bazen bir şirketin kaybı telafi edilebilir ama kaybedilen yuvalar kolay kolay yeniden kurulamaz. Bu nedenle her anne ve baba, çocuğunun geleceği için istediği nitelikli eğitimi toplumun ortak geleceği için de istemelidir. Bilim insanlarının ve deneyimli yönetim danışmanlarının bilgi ve önerileri, kişisel çıkarların ötesinde, ortak fayda gözetilerek değerlendirilmelidir. Bilimsel danışmanlık ücretli olduğunda pahalı bulunabilir, ücretsiz sunulduğunda ise değeri anlaşılmayabilir. Oysa bu desteğin yokluğunda ortaya çıkan ekonomik ve toplumsal kayıpların maliyeti zengin ya da yoksul gözetmeden herkes için maddi ve manevi boyutlarda çok ağır olur. Daha fazlasını öğrenmek isterseniz kitaplarım faydalı olabilir: linktr.ee/icanadvisory
2
15
55
7,670