
To Promote Humanism, Enlightenment, and Human Prosperity. Follow @INSANmagazine
Toronto, Canada
Joined October 2013
- Tweets429
- Following4
- Followers1.6K
- Likes155
INSAN Foundation retweeted
بررسی و مطالعۀ تاریخ افغانستان در بستر حوادث و جریانهای شرق میانه از اهمیت خاصی برخوردار است. مطالعۀ افغانستان به صورت مجزا و دور از حوادث منطقوی و فرامنطقوی، میتواند فهم ما را از تاریخ افغانستان محدود کند و منجر به بخشی از تاریخزدایی این کشور کهن و تمدنی گردد. در این سلسله لکچرها تمرکز بر این است تا افغانستان در یک بستر کلان، از مدیترانۀ شرقی تا به جنوب و آسیای مرکزی، به عنوان چهارراۀ سیاست، اقتصاد، تجارت، فرهنگ، زبان، و ادیان مورد مطالعه قرار گیرد.
شما میتوانید همه لکچرهای نشر شده تا این دم را در چینل یوتیوب انسان:
youtube.com/playlist?list=PL…
و یا در ویبسایت گفتگوهای انسان تماشا کنید:
insantalks.com/dr/program/6a…
INSAN Foundation retweeted
نن د مې میاشتې اوومه چې د ثور ۱۷مه کېږي، د پياوړي لیکوال، دیني عالم، ژباړن، او تکړه مبارز ارواښاد مولانا عبدالغفور پېروز له نهم تلین سره سمون خوري. نوموړی په کال ۲۰۱۷ کې د مې په ۷مه د کندهار ښار په زړه کې طالبانو وواژه. د درانه شخصیت، نه ستړيکېدونکي لیکوال، او فصیح ویناوال په صفت د سولهییزو دیني سرچینو په ترویج کې هغه ونډه کمسارې وه.
انسان مجله د نوموړي یاد په مناسبت او په انساني نېکمرغۍ کې د هغه ونډې ته د درناوي په موخه د لیکنو دا ځانګړی دفتر خپروي.
ټول دفتر له لاندې لینک څخه درښکته کولای او له نورو سره شریکولای شئ:
insanmag.com/daftar/69fa0eda…
INSAN Foundation retweeted
د افغانستان تاریخ د لېکچرونو د لړۍ په اتمه برخه کې د افغان – انګلیس جګړو او په ځانګړې توګه د ۱۸۳۸ تر ۱۸۴۲ زېږدیز کال پورې د لومړۍ جګړې په اړه خبرې کېږي. په دې لړ کې د معاصر دولت پر رامنځته کېدو او د ملي شعور او پوهاوي پر ظهور، چې د عصري دولت د جوړېدو لامل شو، بحث کېږي. همدارنګه، د نولسمې پېړۍ په منځ کې د «افغانستان پېژندنې» یا د افغانستان په اړه د مطالعاتو پر پیل په تفصیل خبرې شوې دي؛ هغه مطالعات چې په ژوره توګه د لوېدیځ د جنګي دستګاه په انحصار کې وو.
بشپړ لېکچر په لاندې لینک کې واورئ:
youtube.com/watch?v=G9kYv4Mx…
INSAN Foundation retweeted
در سلسله لکچرهای تاریخ افغانستان در هشتمین قسمت این سلسله دربارۀ جنگهای افغان – انگلیس و بخصوص جنگ اول که از سال ۱۸۳۸ تا ۱۸۴۲ به وقوع پیوست، به میان آمدن دولت معاصر و ظهور شعور و آګاهی ملی که منجر به ایجاد دولت مدرن شد، بحث میشود. همچنان در مورد آغاز مطالعات افغانستان که در میانۀ قرن نوزده واقع شد و عمیقاً در انحصار دستگاۀ جنگی غرب قرار گرفت به تفصیل صحبت شده است.
لکچر کامل را در لینک زیر ببینید:
youtube.com/watch?v=G9kYv4Mx…
INSAN Foundation retweeted
د انسان مجلې پرلهپسې یوولسمه ګڼه چې ټاکل شوې د روان کال په حمل، ثور، او جوزا کې په متواتر شکل خپره شي، د عمومي موضوع او محتوايي استقامتونو په اړه عمومي بلنه او پېژندنه په لاندې لینک کې ولولئ.
یاده ګڼه د نوياستعمار په زمینه کې د ځانګړو مهاجرو ګروپونو او ډياسپورا ډلو پر ونډې او د مستعمره ټولنو پر وړاندې په نیابتي سیاستونو کې د هغوی په کردار تمرکز کوي، او دا پوښتي چې ولې ډیاسپورا د مستعمره ټولنو د اواز پر ځای د استعمار په ابزار بدلیږي؟
موږ له ټولو معززو څېړونکو، لیکوالانو، او مؤلفینو څخه هیله لرو چې خپل ارزښتمن اثار د یادې ګڼې موضوع ته په کتو د خپراوي لپاره موږ ته راولېږي.
insanmag.com/article/282
INSAN Foundation retweeted
نظم سکوت در تاریخنویسی چیست و نقش آن در تاریخنگاری غربی افغانستان چه میباشد؟ محترم قسیم احمدزی در این مقالۀ تحقیقی خود به جایگاۀ ملالی میوند در تاریخنگاری غربی که نویسنده آنرا یورو-امریکایی مینامد، به بررسی گرفته است و نقش آرشیف، مؤرخان، و نویسندگان غربی را که چگونه رویکرد استعماری دربارۀ افغانستان را بازتولید کرده است، تحقیق میکند.
متن کامل مقاله را که در مجموعه شمارۀ نهم و دهم مجلهی انسان نشر شده است، در لینک زیر بخوانید:
insanmag.com/article/277
INSAN Foundation retweeted
د مې اوومه ۲۰۱۷ سهار، د کندهار ښار په زړه کې، د طالب وسلهوالو په یو غلچکي او ناځوانمردانه برید کې زموږ همزولی مفکر او روڼاندی مولانا عبدالغفور پېروز په شهادت ورسېد. نوموړی یو متعهد روښنفکر، اغېزناک شخصیت، او نهستړېکېدونکی مبارز و. له هغه څخه پاتې اثار او افکار د نوموړي په همزولي نسل کې د فکر او نظریې په روښنايي کې د پاموړ مقام لري.
انسان مجله د نوموړي په یاد او درناوي د نهم تلین په مناسبت ځانګړی دفتر خپروي. د یاد دفتر لپاره د لیکنو او مقالو بلنه په لاندې لینک کې ولولئ او موږ ته خپل آثار راولېږئ:
insanmag.com/article/275
INSAN Foundation retweeted
In the sixth lecture of the Afghanistan History series, the history of Afghanistan in the early 18th century, the Hotak uprising, and the emergence of the Durrani Empire are discussed.
Watch the full lecture at the link below:
youtu.be/1BkjzSj0xaQ
INSAN Foundation retweeted
د افغانستان د تاریخ د لېکچرونو د لړۍ په شپږمه برخه کې، د اتلسمې پېړۍ په اوایلو کې افغانستان پر تاریخي موقعیت، د هوتکیانو غورځنګ، او د دراني امپراتورۍ پر ظهور خبرې کېږي.
بشپړ لېکچر په لاندې لینک کې وګورئ:
youtu.be/1BkjzSj0xaQ
INSAN Foundation retweeted
در ششمین قسمتی از لکچرهای تاریخ افغانستان، به تاریخ و موقعیت افغانستان در اوایل قرن هژده، قیام هوتکیها، و زمینههای ظهور امپراتوری درانی پرداخته شده است.
لکچر کامل را در لینک زیر ببینید:
youtu.be/1BkjzSj0xaQ
INSAN Foundation retweeted
د پیاوړي ژورنالیست او لیکوال مرحوم دوکتور عبدالطیف جلالي په دې مهمه لیکنه کې د خوشال خان خټک فکر په دوو انتقادي زمینو کې څېړل شوی دی چې لیکوال یې؛ «اول د پښتنو په مقابل کې د عصر د سیاسي او قدرت د حاکمې طبقې له روش څخه نارضايتي او دوهم د خپل قوم په ځینو سترو او بېخونده ناسیاله عناصرو باندې انتقاد.» نوموي.
د خوشال خان خټک د ۳۳۷م تلین په درشل کې دا لیکنه، د «دفترِ خوشال» برخه ده چې په لاندې لینک کې خپره شوې، بشپړ دفتر سبا خپریږي:
insanmag.com/article/120
INSAN Foundation retweeted
د خوشال خان خټک د ۳۳۷م تلین په درشل کې، دا لیکنه چې د خوشال او د روسي ادب د نوموتي شاعر الکساندر پوشکین پر مقایسې متمرکزه ده، د داسې تاریخي شخصیتونو پرتلنه کوي چې دواړه د خپلو مورنیو ژبو د سرلارو حیثیت لري.
د درانه او حقدار ژورنالیست ارواښاد عبدالقدیر فهیم په دې لیک کې تاسو د خوشال بابا او تر هغه یوه پېړۍ وروسته روسي شاعر پوشکین پرتلیز جاج لولئ چې یو پښتو او بل روسي ژبې او ادب ته نوی روح ور پو کړ.
یاده لیکنه به د «دفترِ خوشال» د برخې په توګه په نوموړي دفتر کې خپره شي، سملاسي یې په لاندې لینک کې ولولئ:
insanmag.com/article/119
INSAN Foundation retweeted
د فبروري شلمه، د ستر افغان مفکر خوشال خان خټک ۳۳۷ تلین دی. د یاد تلین په مناسبت به انسان مجله د دغه ننګیالي او قهرمان لارښود په یاد ځانګړی دفتر د «دفترِ خوشال» په نوم خپور کړي.
د همدې تلین په درشل کې اوسنۍ دا لیکنه چې د همدې را روان دفتر برخه ده، د معزز څېړونکي استاد محمد اکبر کرګر مفصل لیک دی چې د خوشال خان، اخوند دروېزه، سوات، او د هغه اړوند مسایلو باندې تمرکز کوي.
د بشپړ دفتر تر خپرېدو یاده لیکنه په لاندې لینک کې ولولئ:
insanmag.com/article/272
INSAN Foundation retweeted
The Cradle of Dari; The History of the Dari Language in Afghanistan
The Fifth Lecture in the Series on Afghanistan’s Regional History
The Dari language, which has a history of more than two thousand years, originated in today’s Afghanistan and emerged from this region. The spread of Dari from Afghanistan to Iran – both during the Sasanian era as a court language and later, after the fourth century AH, when it replaced Pahlavi as the scientific and literary language of that country – along with other evidence, shows that the cradle of the Dari language was Afghanistan and later Transoxiana (Ma wara’ al-nahr).
Scholars and literary figures consider one of the characteristics of authentic Dari to be the absence of Arabic influence. They attribute this to the fact that Dari emerged in Afghanistan centuries before the emergence of the Arabic language.
What is the history of the Dari language in Afghanistan? What is its relationship with the Sogdian language, and how has its development continued in the Heri, Sasekzi, and Zawoli dialects? Through which paths have the emergence, development, and rise of Dari passed, and what history does it have? In the fifth part of the Afghanistan history lecture series, the history of the Dari language is discussed.
Please click the link below to watch the full lecture:
youtu.be/Rr1sxGu20Iw
INSAN Foundation retweeted
د دري ژبې زېږنځای؛ په افغانستان کې د دري تاریخ
د افغانستان سیمهییز تاریخ د لکچرونو پنځمه برخه
دري ژبه چې څه باندې دوه زره کلن تاریخ لري، په ننني افغانستان کې رامنځته او له همدې ځایه غوړېدلې ده. له افغانستان څخه ایران ته د دري ژبې خپرېدل که هغه د ساساني دورې پر مهال د دربار د ژبې په توګه وو او که له څلورمې هجري پېړۍ وروسته یې د هغه هېواد د علمي او ادبي ژبې په توګه د پهلوي ژبې ځای ونیو؛ او همدا راز دې ته ورته نور شواهد ښيي چې د دري ژبې اصلي ټاټوبی افغانستان او وروسته ماوراءالنهر دی.
علما او ادیبان د رښتینې دري ژبې له ځانګړنو څخه یوه دا بولي چې عربي ژبه پکې نه ده ورګډه شوې، او دلیل یې دا ګڼي چې دا ژبه په افغانستان کې د عربي ژبې له راڅرګندېدو څو پېړۍ وړاندې پیدا شوې ده.
په افغانستان کې د دري ژبې تاریخ څه دی؟ د هغې اړیکه له سغدي ژبې سره څه ده، او د هغې وده او پراختیا په هري، ساسکزي او زاولي لهجو کې څنګه دوام موندلی دی؟ د دري ژبې راڅرګندېدل، پرمختګ او د عروج بهیر له کومو پړاونو تېر شوی او څه تاریخ لري؟ د افغانستان د تاریخ د لکچرونو په پنځمه برخه کې، د دري ژبې تاریخ ته کتنه کېږي.
د لېکچر بشپړه ویډیو په لاندې لینک کې وګورئ:
youtu.be/Rr1sxGu20Iw
INSAN Foundation retweeted
مهدِ زبان دری؛ تاریخ دری در افغانستان
پنجمین قسمت لکچرهای تاریخ منطقهای افغانستان
زبان دری که تاریخ چیزی بیش از دو هزار ساله دارد در افغانستان امروز بوجود آمده و از اینجا ظهور کرده است. انتشار زبان دری از افغانستان به ایران چه در عصر ساسانی بحیث زبان دربار و چه بعد از قرن چهار هجری که به جای پهلوی زبان علمی و ادبی آن کشور هم شد؛ و همچنان دیگر شواهد نشان میدهد که مهد این زبان افغانستان و بعداً ماورالنهر است.
علماء و ادباء یکی از صفات دری حقیقی را عدم دخالت زبان عربی میدانند و علت آنرا ظهور آن قرنها قبل از ظهور زبان عربی، در افغانستان است.
تاریخ زبان دری/فارسی در افغانستان چیست؟ رابطۀ آن با سغدی چیست و انکشاف آن در لهجه هری، ساسکزی، و زاولی چگونه تداوم یافته است؟ ظهور، سیر، و صعود زبان دری از چه مسیرهای گذشته است و چه تاریخ دارد؟ در پنجمین قسمت لکچرهای تاریخ افغانستان، به تاریخ زبان دری پرداخته میشود.
ویدیوی کامل لکچر را در لینک زیر ببینید:
youtu.be/Rr1sxGu20Iw
INSAN Foundation retweeted
دفترِ مجروح
د پوهاند بهاالدین مجروح پر ژوند، شخصیت، آثارو، او افکارو د لیکنو او مقالو ټوګه
د افغانستان پر روڼاندي او مترقي عناصرو، تجربو، او فعالیتونو باندې د انسان مجلې د دفترونو په سلسله کې د ارواښاد پوهاند بهاالدین مجروح په اړه دا مجموعه په درېیو څپرکو مشتمله د اتلسو لیکنو او مقالو ټولګه ده چې د پروفیسور مجروح ژوند، شخصیت، پيغام، اغېز، آثار، او افکار څېړي.
یاده ټولګه له لاندې لینک څخه لوستلی او درښکته کولای شئ:
insanmag.com/daftar/68ffffb4…
INSAN Foundation retweeted
د مجروح کنفرانس د لومړني مجلس بشپړ پروګرام په دې لاندې ویډیو کې وګورئ:
youtube.com/watch?v=NGP4wrju…
INSAN Foundation retweeted
Majrooh Conference 2026
The Place of Women in Afghanistan’s Intellectual Traditions
Thursday, February 12
In examining Afghanistan’s intellectual traditions and its relationship with women, the first question that arises is: Were women part of Afghanistan’s intellectual movement, or were they merely its subject? In searching for answers, another question emerges: Can women truly be considered active participants in Afghanistan’s intellectual movement or an independent intellectual subject within it, or have they historically been confined to the margins and treated as secondary?
The second part of the 2026 Annual Majrooh Conference is dedicated to examining the presence of women. It explores where Afghan women stand in terms of thought, knowledge, theory, and intellectual perspective, and what can be learned from this presence. Distinguished guests will also examine that if an intellectual framework and strategy is proposed for resolving Afghanistan’s political crisis, where should women be positioned, and how can they achieve an independent and meaningful intellectual and scholarly contribution?
For further details about the event and the conference, please click the link below.
insantalks.com/en/event/6985…
INSAN Foundation retweeted
کنفرانس مجروح ۲۰۲۶
جایگاۀ زنان در جریانات روشنفکری افغانستان
پنجشنبه، دوازدهم فبروری
در بررسی جریان روشنفکری افغانستان و نسبت آن با زنان، نخستین پرسشی که مطرح میشود این است که آیا زنان بخشی از جریان روشنفکری افغانستان بودهاند یا صرفاً موضوع آن؟ در پی جستوجوی پاسخ به این پرسش، این نکته نیز مطرح میگردد که آیا واقعاً میتوان زنان را بهعنوان بخشی فعال از جریان روشنفکری افغانستان و یا بهمثابهٔ یک موضوع مستقل در آن در نظر گرفت، یا اینکه حضور آنان همواره در حاشیه و با حیثیت فرعی تعریف شده است؟
بخش دوم کنفرانس سالانهٔ مجروح ۲۰۲۶ به بررسی حضور زنان اختصاص یافته است. در این بخش، واکاوی میشود که زنان افغان از منظر اندیشه، معرفت، نظریه و دیدگاۀ روشنفکرانه در کجا ایستادهاند و چه دستاوردهایی میتوان از این حضور شناسایی کرد. مهمانان گرامی این کنفرانس به این موضوع نیز خواهند پرداخت که در صورت طرح یک رویکرد و راهبرد روشنفکرانه برای حل بحران سیاسی افغانستان، زنان باید چه جایگاهی داشته باشند و چگونه میتوانند به یک سهم مستقل و معنادار فکری و معرفتی دست یابند.
برای مطالعه بیشتر دربارۀ کنفرانس و جلسات آن به لینک زیر مراجعه نمایید:
insantalks.com/dr/event/6985…




















