Patrick van den Hurk🚜

Er was eens een dorp waar de burgemeester op een ochtend besloot dat rode verf een groot maatschappelijk probleem was. Niet omdat iemand er ziek van werd. Niet omdat huizen instortten. Niet omdat de sloten rood kleurden. Nee, het probleem was ontdekt door een commissie die had berekend dat op sommige muren meer rode verf zat dan volgens een nieuw rekenmodel wenselijk was. Daarom werd een norm vastgesteld. Vervolgens ontdekte men tot algemene schrik dat bijna het hele dorp boven de norm zat. De bakker mocht zijn oven niet uitbreiden, want zijn uithangbord had een rode rand. De timmerman kreeg geen vergunning voor een nieuwe werkplaats omdat ergens verderop een rode schuur stond. En de boeren moesten delen van hun bedrijf sluiten omdat hun tractoren toevallig rood waren. De burgemeester verscheen daarop ernstig voor de camera. “Wij moeten van het rode-verfslot af,” zei hij. “Dat vraagt pijnlijke keuzes.” Daarna nodigde hij de getroffen dorpelingen uit voor een gesprek. “Vertel mij vooral wat deze noodzakelijke veranderingen voor u betekenen.” Een oude boer keek hem enige tijd zwijgend aan. Toen vroeg hij: “Burgemeester, wie heeft eigenlijk bepaald dat wij een rode-verfprobleem hebben?” “Wij,” zei de burgemeester. “En wie heeft de norm vastgesteld?” “Wij.” “En wie heeft vervolgens ontdekt dat wij niet aan die norm voldoen?” “Wij.” “En nu wilt u met ons praten over de vraag hoe wij ons bedrijf moeten veranderen om uw probleem op te lossen?” “Precies,” zei de burgemeester tevreden. “Samen moeten we werken aan perspectief.” De boer zette zijn pet recht. “Dan heb ik een voorstel. Schaf die idiote norm af.” Het werd even stil. De burgemeester bladerde zenuwachtig door zijn dossier. “Dat,” zei hij ten slotte, “valt helaas buiten de gespreksagenda.” En zo vergaderde het dorp nog jarenlang over oplossingen voor een probleem dat voornamelijk bestond omdat men had besloten dat het bestond. Er kwamen transitiefondsen, gebiedsplannen, commissies, bemiddelaars, rekenmodellen en uiteindelijk zelfs een Nationaal Perspectief Rode Verf. Alleen niemand durfde nog de eenvoudigste vraag te stellen: Waarom praten we eigenlijk over de gevolgen van de regel, in plaats van over de regel zelf?