Nima Moosavi

در سال ۱۳۲۴ میلادی، مانسا موسی، فرمانروای امپراتوری مالی، برای زیارت به مکه سفر کرد. او با کاروانی متشکل از ۶۰ هزار نفر و ۱۰۰ بار شتر حامل طلا سفر می‌کرد. او در قاهره آن‌قدر طلا بخشید که بازار منطقه‌ای طلا را برای یک دهه دچار فروپاشی کرد. یک دهه! تنها به‌خاطر سخاوتی که در جریان یک سفر از خود نشان داد. امپراتوری او سرزمینی گسترده‌تر از اروپای غربی را در بر می‌گرفت. پایتختش، نیانی، مرکز دانش، تجارت و حکمرانی بود؛ شهری با چنان ساختارهای پیشرفته‌ای که تاریخ‌نگاران عربی که از آن دیدن می‌کردند، با تحسینی آشکار درباره‌اش می‌نوشتند. این جامعه‌ای ابتدایی نبود که در انتظار رسیدن تمدن باشد. این خود یک تمدن بود. یکی از تمدن‌های بزرگ جهان؛ با هر معیاری، جز معیارهایی که مشخصاً برای کنار گذاشتن آن طراحی شده بودند. استعمارگرانی که قرن‌ها بعد وارد غرب آفریقا شدند، تمدن را به سرزمینی خالی و بی‌تمدن نیاوردند. آن‌ها چیزی را که از پیش وجود داشت، از هم پاشیدند. کتاب‌های درسی‌ای که حتی یک بار هم نام مانسا موسی را ذکر نمی‌کنند؛ نه یک اشاره، نه حتی یک بند، دچار خلأ آموزشی نیستند. این یک تصمیم است؛ تصمیمی آگاهانه که گرفته شده و به‌طور پیوسته حفظ شده است. چون وجود او، جمله را تغییر می‌دهد. تصویر: مانسا موسی، امپراتور مالی (حدود ۱۳۱۲ تا ۱۳۳۷ میلادی)، به تصویر کشیده‌شده در اطلس کاتالان سال ۱۳۷۵ میلادی؛ اثری منسوب به آبراهام کرِسکِس، نقشه‌نگار اهل مایورکا. مانسا موسی بر تخت خود نشسته و گوی طلایی و عصای سلطنتی در دست دارد. در کتیبه اصلی قرون‌وسطاییِ کاتالانی، او چنین توصیف شده است: «ثروتمندترین و والامقام‌ترین فرمانروای سراسر این منطقه، به‌سبب فراوانی طلایی که در سرزمین‌هایش یافت می‌شود.» اروپای قرون‌وسطی، قرن‌ها پیش از فتوحات استعماری اروپا، از ثروت آفریقا و تمدن‌های قدرتمند آن آگاه بود. منبع: اطلس کاتالان، حدود سال ۱۳۷۵ میلادی؛ کتابخانه ملی فرانسه، پاریس، نسخه خطی MS Espagnol 30.