Sieć Obserwatorów Burz | Obserwatorzy.info

Płytkie, rotujące mezowiry wbudowane w rozległe pasma niskich chmur Stratocumulus zalegających poniżej górnej warstwy inwersyjnej, które wędrowały w ciągu doby przez zachodnią Polskę. Analiza zjawiska za pomocą publicznych narzędzi teledetekcyjnych oraz omówienie sytuacji synoptycznej w kraju. Mimo stabilnej, nudnej jesiennej aury, która będzie dominować również w dalszym ciągu tego tygodnia, najniższa warstwa atmosfery jest w rzeczywistości pełna dynamiki. Przez teren zachodniej Polski od samego rana wędrują przyziemne, płytkie wiry mezoskalowe ograniczone do warstwy granicznej. Są to miniaturowe niże atmosferyczne cechujące się znacznie mniejszą skalą występowania i posiadające wyraźnie bardziej ograniczony wpływ na wielkoskalowe warunki atmosferyczne. Z powodu skali takich wirów, ich wpływ ogranicza się wyłącznie do małych obszarów, natomiast w warunkach odpowiedniej organizacji mogą być wyraźnie zarysowane na zobrazowaniach radarowych czy satelitarnych. Wraz z rozwojem technologii satelitarnej w ostatnich latach i dostępnością czołowych satelitów meteorologicznych jak Meteosat-12, możemy jeszcze skuteczniej wykrywać płytkie zjawiska meteorologiczne dzięki lepszej rozdzielczości przestrzennej, która w pasmach widzialnych może wynosić nawet 500 metrów (nadir). Dzisiejsze warunki synoptyczne nad Polską są kształtowane silnym układem wysokiego ciśnienia „Oda” z centrum nad Pomorzem, gdzie ciśnienie wzrasta do ok. 1032 hPa. Zatem oznacza to, że całość kraju znajduje się obecnie pod wpływem jesiennego układu wysokiego ciśnienia. Z powodu nasyconej dolnej warstwy troposfery całość kraju znajduje się również pod gęstą czapką chmur niskiego piętra typu Sc (Stratocumulus), co w zasadzie jest typowym dla naszego kraju jesiennym układem synoptycznym. Ponadto według danych z sondażu aerologicznego IMGW we Wrocławiu, na wysokości ok. 2 km zalega intensywna warstwa inwersyjna (czyli nagły wzrost temperatury wraz z wysokością), która jest spowodowana opadaniem powietrza z wyżu atmosferycznego. Sondaż ok. godz. 13 czasu polskiego wykrył wzrost temperatury z ok. -6,8°C na wysokości 815 hPa (ok. 1,9 km) do +0,9°C na 772 hPa (ok. 2,3 km), co stanowi całkowity wzrost T o ponad 7°C w ciągu zaledwie ~400 metrów wysokości. Zgodnie z zalegającym rozległym zachmurzeniem, cała dolna warstwa chmurowa jest nasycona, a górna krawędź chmur znajduje się na wysokości ok. 1,8-2 km. Z kolei powietrze powyżej warstwy inwersji jest wyjątkowo suche. Przepływ w obrębie warstwy granicznej nad zachodnią Polską był bardzo słaby i miał kierunek północno-wschodni, dzięki czemu wiry mogły rozwinąć się w tym środowisku i powolnie przemieszczać się wraz z prędkością przepływu niskopoziomowego. Ruch chmur obliczony na podstawie danych satelitarnych był zgodny z pomiarami sondaży aerologicznych, a mediana prędkości wynosiła na podstawie sygnatur chmur zaledwie ok. 3 m/s. Wiry dynamicznie rozwijały się w pasie mniej więcej od Kujaw po Dolny Śląsk przez Ziemię Lubuską jeszcze od wczesnych godzin porannych, a następnie wolno przemieszczały się zgodnie z charakterystyką przepływu w danej lokalizacji. Mechanizm ich początkowego rozwoju mógł być związany z wąskim, niestabilnym pasem cyklonicznej wirowości pod warstwą inwersyjną, który mógł spowodować powstanie niskopoziomowej linii ścinania rozpadającej się na płytkie, quasi-stacjonarne mezowiry wędrujące wraz z przepływem. W warstwie granicznej, poniżej górnej warstwy inwersyjnej powstawały liczne, płytkie wiry mezoskalowe o różnej sile, które są świetnie zarysowane na zdjęciach satelitarnych z satelity Meteosat-12 w kanale widzialnym. Jeden z lepiej rozwiniętych wirów widoczny był również na zobrazowaniach radarowych nad Wielkopolską jako miniaturowa rotująca struktura ze słabymi, zlokalizowanymi hydrometeorami. Ten przeszedł przez wschodnie okolice Poznania i w tej chwili wciąż powoli wędruje w kierunku południowo-zachodnim w stronę Śremu, łącznie pokonując odległość ok. 60 km w ciągu 7 godzin przy średniej prędkości ruchu na poziomie 2,4 m/s. Inne wiry były wyraźnie słabsze, a ich ruch był jeszcze bardziej ograniczony, można wręcz nazwać go stacjonarnym, gdyż część z nich pokonywała odległość ok. 20 km przez ponad 5 godzin. Te wiry można w profesjonalnej terminologii opisać jako podinwersyjne mezowiry warstwy granicznej, które są oddzielone od reszty troposfery przez warstwę inwersyjną, która wspomaga ich powstanie. Cała ich cyrkulacja jest ograniczona do samej warstwy granicznej, czyli do najniższej warstwy troposfery i górnej krawędzi pasma chmur Stratocumulus. Takie mezowiry same w sobie jednak nie są cechą unikatową i występują w określonych warunkach bardzo często, natomiast brakuje ich szerokiej dokumentacji z powodu płytkości zjawiska i bardzo ograniczonego oddziaływania takich niżów na pogodę. Niemniej jednak są one fascynującym elementem meteorologii mezoskalowej, a zjawiska te (mimo słabego zarysu na przyziemnych stacjach pogodowych) wciąż potrafią świetnie prezentować się choćby na zobrazowaniach satelitarnych, szczególnie tych o wysokiej rozdzielczości.