Cemal Süreya

Futbol, milletlerin afyonudur. Karl Marx aynı sözü 'din' için söylemiş, ben de futbol için söylüyorum. Muhtemelen de ilk söyleyen ben değilimdir. Ülkemizde hatta tüm Dünyada 'din'ler hariç, futbol kadar ortak kabul görmüş başka bir şey yok sanırım. Ya da futbol kitlesi kadar 'aktif bir kitle' yoktur sanırım. Ülkemizdeki futbol sevgisi kimi çevrelerce holiganizme evriliyor ve insanlar birbiriyle kavga edebiliyor. Bir çocuk veya koca koca adamlar takımı kaybettiği için hüngür hüngür ağlayabiliyor. Oysa ki nedir sanki bu kadar ciddiye alınma sebebi? Fazla abartmıyor musunuz? Seversin izlersin ama kavga edecek,kafayı sürekli bununla yoracak, hüngür hüngür ağlayacak kadar nasıl ciddiye alabiliyorsunuz? Hayatınızda daha önemli şeyler yok mu sizin? İşte mesele tam da burada başlıyor. "Futbol" üzerine günlerce konuşulacak sosyolojik bir vakâ. Futbolun kitleler üzerindeki uyuşturucu, teselli edici ve gerçeklikten koparıcı etkisi asla yok sayılamaz. Bu insanlar futbolu yoksulluk, işsizlik, ekonomik adaletsizlik veya siyasi baskılardan kaçacak mükemmel bir sığınak olarak görüyorlar. İnsanlar, tuttukları takımın üzerinden yapay bir aidiyet hissi kurar. İnsanlar kendi gerçek hayatlarında sahip olmadıkları bir güç, başarı ve zafer hissini tuttukları takım üzerinden yaşar ​"Bizim takım kazandı" diyerek diğer arkadaşlarına yaptıkları geyiklerdeki hazzın tarifi yoktur. Takımları başarısız olunca da rezil olmaktan korkarlar. Gerçek hayatın stresinden kaçıp geçici tatmin duygusuna erişmek için bu hâle gelen insanlar, bu sefer de tuttukları takımın çilesini çeker hâle geliyorlar. Böyle okuyunca çok saçma geliyor ama böyle. İşte küresel güçlerin ve devletlerin istediği de bu. Tarih boyunca iktidarlar, halkı kontrol altında tutmanın en kolay yolunun onları meşgul etmek olduğunu bilmiştir. ((Oysa ki kişinin kendisini ilgilendirmeyen boş işlerden uzak durması iyi bir Müslüman olduğunun göstergesidir. Bu bir hadistir. İslam, bunu emrederek demek ki bizi koruyor.)) Bu bağlamda Antik Roma'daki gladyatör dövüşlerinin modern karşılığı da futboldur. Futbol, insanların toplumsal muhalefetini zararsız bir biçimde buharlaştıran devasa bir emniyet sübabı görevi görüyor. Ülkemizde katliam da olsa yolsuzluk da olsa deprem de olsa hepsi haftasonu oynanacak derbi maçına kadar konuşulur. Sonrasında gündem değişmiştir artık. Bu düzenin arkasında bir de "Kapitalizm" var. Futbol, kitleleri pasifleştiren bir tüketim nesnesine dönüştürür. ​İnsanlar üretken, sorgulayan bireyler olmak yerine; formalaşan, lisanslı ürünler alan, televizyon aboneliklerine para ödeyen ve sistemi besleyen tüketici taraftarlara dönüştürür. ​Futbol üzerinden dönen para muazzam ötesi. Öyle büyük bir para kapısı ki Amerikalı insanlar futbolu pek sevmiyor diye sırf onlara futbolu sevdirmek için adamlar Messi'yi getirip, ligi üstüne tapuladılar. İnsanlar futbolu sevsin de onlar da para versinler diye hepsi. Küresel sistem, insanların eleştirel düşünme enerjisini çalarak onu stadyumlarda veya ekran başında bağıran, arkadaşlarıyla bütün gün tartışan bir kitleye indirgiyor. İnsanları tribünlerde uyuşturan bu sistem yeri geldiğinde ise, istediği yönlendirmeleri de yine tribünlerden yapıyor. Aslında futbol üzerinden insanlara büyük bir oyun oynanmaktadır. Bu bağlamda futbol, bir zeka turnusoludur.