Mai Sato

روز چهارشنبه ۲۸ اکتبر (۶ آبان)، از ساعت ۱۵:۰۰ به وقت نیویورک، گزارش خود درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران را به مجمع عمومی سازمان ملل متحد ارائه خواهم کرد. در این نشست، کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب درباره ایران نیز گزارش خود را ارائه خواهد کرد. گزارش من به بررسی آسیب‌هایی می‌پردازد که به گروه‌های مختلف وارد شده است: افرادی که کشته یا اعدام شده‌اند؛ افرادی که بازداشت یا ناپدید شده‌اند؛ مدافعان حقوق بشر، مستند کنندگان، و کنش‌گرانی که مردم را سازمان‌دهی می‌کنند؛ و همچنین آسیب‌های واردشده به معیشت مردم و محیط زیست. در هر یک از این حوزه‌ها، پیامدهای مخاصمات با ایالات متحده و اسرائیل، بر سرکوب از سوی مقام‌های ایرانی افزوده شده است. در تمامی این حوزه‌ها، آسیب‌های ناشی از عوامل بیرونی و درونی کشور به یکدیگر گره خورده‌اند. جنگ نه‌تنها به کاهش سرکوب منجر نشد، بلکه آن را تشدید کرد؛ و سنگین‌ترین بار این وضعیت بر دوش کسانی افتاد که پیش از این نیز به حاشیه رانده شده بودند. ازاین‌رو، توصیه‌های من خطاب به تمامی طرف‌هاست: ایران، ایالات متحده و اسرائیل، و همه دولت‌ها. گزارش من: ohchr.org/en/documents/count… ترجمه فارسی گزارش من: ohchr.org/sites/default/file… ارائه گزارش‌ها به مجمع عمومی را می‌توانید اینجا ببینید: webtv.un.org/en/asset/k1n/k1….

On Wednesday 28 October from 3pm (New York time), I will present my report on the human rights situation in the Islamic Republic of Iran to the UN General Assembly, sharing the floor with the Independent International Fact-Finding Mission on Iran. My report examines the harm suffered by those killed and executed; those detained and disappeared; human rights defenders, documenters and mobilisers; and the harm to people’s livelihoods and the environment. In each of these areas, the impact of the hostilities with the United States and Israel has compounded the repression by the Iranian authorities. In each area, harms from outside and inside the country converge. War did not reduce repression but intensified it, and the heaviest burden fell on those already marginalised. My recommendations are therefore addressed to all parties: Iran, the United States and Israel, and all States. My report: ohchr.org/en/documents/count… Persian translation of my report: ohchr.org/sites/default/file… Watch the interactive dialogue: webtv.un.org/en/asset/k1n/k1… For the three recent UN reports on Iran, by the Secretary-General, the Fact-Finding Mission and my mandate, see my earlier post:  nitter.cf/drmaisato/status/21136…

سه گزارش سازمان ملل متحد درباره وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران در طی هفته‌های اخیر منتشر شده‌اند. یافته‌های گزارش کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب نشان می‌دهد که سرکوب اعتراضات دی ۱۴۰۴ از سوی مقام‌های جمهوری اسلامی، مصداق جنایت علیه بشریت از جمله قتل، حبس، شکنجه و سایر اعمال غیرانسانی است. این گزارش هم‌چنین اعلام می‌کند که دلایل معقولی برای این باور وجود دارد که ایالات متحده آمریکا، با حمله بدون تمایز (میان نظامیان و غیرنظامیان) به دبستان در میناب و استفاده از مهمات خوشه‌ای در محدوده یک مرکز ورزشی و خانه‌های مسکونی در لامرد مرتکب جنایت جنگی شده است.  ohchr.org/sites/default/file… گزارش دبیرکل سازمان ملل بازه زمانی مرداد ۱۴۰۴ - اردیبهشت ۱۴۰۵ را پوشش می‌دهد. این گزارش نشان می‌دهد که مقام‌های جمهوری اسلامی، چطور با توسل به امنیت ملی و علیرغم وجود ملاحظات جدی در مورد دادرسی عادلانه، اعدام‌ها را گسترش دادند، بازداشت‌های گسترده انجام دادند و اینترنت را قطع کردند. تحریم‌ها، مخاصمات و قطع اینترنت تنگنای اجتماعی اقتصادی موجود از پیش را عمیق‌تر کرد و حقوق اجتماعی اقتصادی را تحت‌تأثیر قرار داد. توصیه‌های این گزارش شامل تغییرات ساختاری است: اصلاحات در سطوح قانون‌گذاری و قانون اساسی و تعلیق مجازات اعدام. این گزارش‌ از دولت‌های عضو درخواست می‌کند که به مخاصمات پایان دهند، و حقوق بشر را در مراودات دیپلماتیک و اقتصادی با ایران بگنجانند.   ohchr.org/en/documents/count…   گزارش من حول آسیب‌ها تنظیم شده است: کشته‌شده‌ها و اعدام‌شده‌ها، بازداشت‌شده‌ها و ناپدیدشدگان، مدافعان، مستندکنندگان و سازمان‌دهندگان، معیشت مردم، و محیط زیست. در هرکدام از این‌ موارد، منبع آسیب از خارج و داخل به هم می‌رسند. هشدارهای مربوط به حملات قریب‌الوقوع در شبکه‌های اجتماعی منتشر می‌شدند؛ شبکه‌هایی که به‌دلیل قطعی اینترنت اعمال‌شده از سوی مقام‌ها جمهوری اسلامی، دیگر در دسترس نبودند. همچنین گزارش‌هایی وجود دارد مبنی بر اینکه هنگام حملات، زندانیان در سلول‌های خود محبوس نگه داشته شدند. جنگ نه‌تنها از شدت سرکوب نکاست، بلکه آن را تشدید کرد: معترضان به‌عنوان عوامل کشورهای متخاصم معرفی شدند و اعدام‌ها در سراسر این دوره ادامه یافت. سنگین‌ترین بار این وضعیت بر دوش کسانی افتاد که پیش از این نیز در حاشیه جامعه قرار داشتند. از همین رو، توصیه‌های من همه طرف‌ها را مخاطب قرار می‌دهد: ایران، ایالات متحده و اسرائیل، و همچنین تمامی دولت‌ها. ohchr.org/en/documents/count… چیزی که در بین این گزارش‌ها مشترک است، مصونیت از مجازات است. در جریان هیچ‌گونه  تحقیق و تفحصی از سوی مقام‌های ایرانی درباره کشتارهایی که نیروهای آنان مرتکب شده‌اند، نیستم؛ ایالات متحده و اسرائیل نیز هیچ یافته‌ای درباره حملات خود منتشر نکرده‌اند. وقتی مسئولان حاضر نیستند درباره اقدامات خود تحقیق کنند، مستندسازی مستقل تنها چیزی است که میان قربانیان و محو شدن حقیقت و خاطره آنان از تاریخ قرار می‌گیرد. این گزارش‌ها که بر پایه تلاش‌های بازماندگان، خانواده‌ها و جامعه مدنی تهیه شده‌اند، همان سابقه مستند و ماندگاری هستند که پاسخ‌گویی در آینده به آن وابسته خواهد بود. تا آن زمان، این گزارش‌ها همگی بر ضرورت اقداماتی که در حال حاضر باید انجام شوند تأکید دارند: پایان دادن به مخاصمات از طریق دیپلماسی، با قرار دادن حقوق بشر در کانون هرگونه توافق؛ توقف اعدام‌ها؛ آزادی افرادی که به‌دلیل اعمال حقوق خود بازداشت شده‌اند؛ تحقیق مستقل درباره تک‌تک مرگ‌ها؛ و فراهم کردن دسترسی سازوکارهای سازمان ملل متحد.

#Iran On Tuesday the 13th, I am joining the 'No Execution Tuesdays' hunger strike. The death penalty is being used against people for exercising their rights to freedom of assembly, association, and expression, as well as their political rights. 1/

URGENT: Habibollah Is Scheduled to Be Executed Tomorrow His mother and sister are pleading for his life to be saved. Habibollah Ghanbarzehi-Farjad, a 38-year-old Baluch father, is scheduled to be executed tomorrow, Monday, 12 October 2026, in Kerman Prison. He was transferred to pre-execution solitary confinement today. Prison officials told his family to arrive by 10 pm tonight for a final visit. In a voice message, his sister pleaded: “They called us from the prison and told us to report to Kerman Prison by 10 pm for a final visit. For God’s sake, do whatever is in your power.” His mother said: “For God’s sake, do whatever you can for my child. Habibollah has no brother and no father. Please do something for my son.” Habibollah is the sole breadwinner for his children, mother and sister. He was arrested while driving in Kerman in November 2023 and sentenced to death on drug-related charges. His family say he was sentenced despite evidence that the seized drugs did not belong to him. There is still time to stop this execution. The international community, especially governments with diplomatic relations with the Islamic Republic, must act immediately and use every available channel to halt his execution. Every hour matters. Please share his mother and sister’s appeal. @drmaisato @UNODC @Monica_Juma_ @UNODC_ROMENA #HabibollahGhanbarzehiFarjad #StopExecutionsInIran

در آستانه روز جهانی مبارزه با مجازات اعدام، به همراه سایر کارشناسان سازمان ملل، بیانیه‌ای مطبوعاتی درباره استفاده از مجازات اعدام در ایران صادر کردیم. ohchr.org/en/press-releases/… ایران: کارشناسان سازمان ملل متحد خواستار توقف فوری اعدام‌ها در ایران،عامل اصلی افزایش جهانی اعدام‌ها شدند. ژنو، ۱۷ مهر ۱۴۰۵، کارشناسان سازمان ملل متحد* امروز از مقامات ایران خواستند فوراً تمامی اعدام‌ها را متوقف کنند. آنان هشدار دادند که ایران در زمره شمار رو به کاهش کشورهایی قرار دارد که همچنان مجازات اعدام را اجرا می‌کنند و با فاصله‌ای چشمگیر، بالاترین میزان اعدام به نسبت جمعیت را دارد. کارشناسان بیان کردند:«ایران شاهد مرگ‌های بسیار زیادی بوده است: جان‌هایی که در جنگ از دست رفته‌اند و جان‌هایی که حکومت خود این کشور گرفته است.» در دی ۱۴۰۴، نیروهای امنیتی هزاران معترض را کشتند. کمیته مستقل بین‌المللی حقیقت‌یاب سازمان ملل دریافت که این اقدامات در حد جنایت علیه بشریت بوده است. کارشناسان اظهار کردند«آنچه رخ داده است قابل بازگشت نیست، اما سرنوشت کسانی که اکنون با خطر اعدام مواجه‌اند، کاملاً در اختیار مقامات قرار دارد.» هیچ‌یک از افرادی که در ارتباط با اعتراضات بازداشت شده‌اند، صرف‌نظر از اتهاماتی که علیه آنان مطرح شده است، نباید اعدام شوند. به گفته کارشناسان :«پرونده‌هایی که به اطلاع ما رسیده‌اند، چنان آکنده ازنقض قواعد دادرسی عادلانه و نقض‌های فاحش حقوق بشر هستنذ - از جمله شکنجه، ناپدیدسازی قهری، خشونت جنسی، اعترافات اجباری و محرومیت از دسترسی به وکیل منتخب، به‌ویژه در مرحله تحقیقات، - که همین موارد به‌تنهایی باید اجرای حکم اعدام را منتفی سازند.» به بیان آنها:«مجازات اعدام در ایران برای خاموش‌کردن صدای مخالفان به کار گرفته می‌شود و جرائم امنیت ملی، با تعاریفی گسترده، فعالیت‌های مسالمت‌آمیز را به‌عنوان تهدید جلوه می‌دهند. این مسئله نیازمند تغییر است.» آنان افزودند: «تاریخ ایران نشان می‌دهد که اگر به نارضایتی‌ها رسیدگی نشوده، هرقدر هم که با خشونت‌ سرکوب شوند، دوباره سر برمی‌آورند. اعدام‌ها به مخالفت‌ها پایان نمی‌دهند، بلکه موج بعدی آن‌ها را راه می‌اندازند.» در حالی که توجه‌ها بر پرونده‌های امنیتی متمرکز است، بیشتر اعدام‌ها در ایران در ارتباط با قتل عمد، در چارچوب قصاص، و جرائم مرتبط با مواد مخدر انجام می‌شوند. این اعدام‌ها جایگزینی آسان برای اقدامات دشوارتر در جهت مقابله با عوامل اصلی قتل و تجارت مواد مخدر، از جمله فقر، تبعیض و خشونت مبتنی بر جنسیت، هستند.به نظر می‌رسد اکثریت قاطع افرادی که به‌دلیل جرائم مرتبط با مواد مخدر اعدام می‌شوند، حاملان رده‌پایینی هستند که مشکلات و تنگناهای معیشتی آنان را به این کار سوق داده است. بسیاری از آنان به اقلیت‌های قومی به‌حاشیه‌رانده‌شده تعلق دارند و از افراد رده‌بالا درتجارت مواد مخدر نیستند. قصاص مسئولیت تصمیم‌گیری را از دوش قضات برمی‌دارد و اختیار مرگ و زندگی را در دست خانواده‌های قربانیان قرار می‌دهد؛ در چنین شرایطی، توانایی پرداخت دیه می‌تواند تعیین کند چه کسی زنده بماند.این مسئله همچنین ابعادی عمیقاً جنسیتی دارد: زنانی که توانایی پرداخت دیه را ندارند، به‌دلیل کشتن همسران خشونت‌گر خود اعدام می‌شوند. این امر اغلب پس از ازدواج در دوران کودکی و تحمل سال‌ها خشونت رخ می‌دهد، آن هم در کشوری که زنان نه از حمایت قانونی در برابر خشونت خانگی برخوردارند و نه ابزار لازم برای رهایی از آن را در اختیار دارند. کارشناسان خاطرنشان کردند که اعمال جنسی با رضایت میان افراد هم‌جنس و جرائم مذهبی، از جمله ارتداد، هم می‌توانند مجازات اعدام در پی داشته باشند. به گفته آنان:«صرف‌نظر از شمار اعدام‌هایی که برای این جرائم انجام می‌شود، تا زمانی که چنین قوانینی وجود داشته باشند، افراد نمی‌توانند آزادانه به دین یا عقیده‌ای باور داشته باشند، آن را تغییر دهند یا ترک کنند ،یا آشکارا بر اساس گرایش جنسی خود زندگی کنند. آنان نمی‌توانند بدون ترس هویت خود را ابراز کنند.» کارشناسان از مقامات خواستند به‌عنوان نخستین گام در مسیر لغو مجازات اعدام، فوراً اجرای اعدام‌ها را تعلیق کنند، تمامی احکام اعدام را به مجازات‌های سبک‌تر تبدیل کنند و هر پرونده را بر اساس موازین دادرسی عادلانه مورد بازبینی قرار دهند. کارشناسان اظهار کردند:«تعلیق اجرای اعدام‌ها پیام قدرتمندی به مردم ایران خواهد فرستاد: اینکه استفاده حکومت از نیروی مرگبار می‌تواند پایان یابد و کشور می‌تواند از نظامی که اعدام‌های خودسرانه بسیار زیادی در سابقه خود دارد فاصله بگیرد.» پایان کارشناسان: · مای ساتو، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در جمهوری اسلامی ایران · گرِیم رید، کارشناس مستقل در زمینه گرایش جنسی و هویت جنسیتی · موریس تیدبال-بینز، گزارشگر ویژه اعدام‌های فراقضایی، شتاب‌زده یا خودسرانه · نازیلا قانع، گزارشگر ویژه آزادی دین یا عقیده · مارگارت ساترت‌ویت، گزارشگر ویژه استقلال قضات و وکلا · لئوپولدو مالدونادو گوتیرس، گزارشگر ویژه ارتقا و حمایت از حق آزادی عقیده و بیان · جینا رومرو، گزارشگر ویژه حقوق آزادی تجمع مسالمت‌آمیز و تشکل · آندریا بولانیوس وارگاس، گزارشگر ویژه وضعیت مدافعان حقوق بشر · ریچارد بنت، گزارشگر ویژه وضعیت حقوق بشر در افغانستان · متیو گیلت، رئیس و گزارشگر؛ گانا یودکیوسکا، نایب‌رئیس مسئول ارتباطات؛ ایتان هی‌سوک شین، نایب‌رئیس مسئول پیگیری؛ میریام استرادا کاستیلو و مومبا مالیلا، کارگروه بازداشت خودسرانه · کلودیا فلورس، رئیس؛ ایوانا کرستیچ، نایب‌رئیس؛ دوروتی استرادا-تانک، هاینا لو و لورا نی‌رینکیندی، کارگروه تبعیض علیه زنان و دختران · گراژینا بارانوفسکا، رئیس و گزارشگر؛ آنا لورنا دلگادیو پرس، نایب‌رئیس؛ آئوا بالده، گابریلا چیترونی و محمد العبیدی، کارگروه ناپدیدسازی‌های قهری یا غیرارادی · دکتر پائو پرز-سالس، گزارشگر ویژه در امور شکنجه

Ahead of the World Day Against the Death Penalty, my mandate issued a press release on the use of the death penalty in Iran, joined by other UN experts. ohchr.org/en/press-releases/… Iran: UN experts urge immediate halt to executions as country drives global surge GENEVA (9 October 2026) – UN experts* today called on Iranian authorities to immediately halt all executions, warning that Iran is among a shrinking group of States that still execute, and by far the most prolific per head of population. “Iran has seen too much death: lives lost to war and lives taken by their own State,” the experts said. In January 2026, security forces killed thousands of protesters – conduct the Independent International Fact-Finding Mission found amounted to crimes against humanity. “What happened cannot be undone, but what happens to those now facing execution lies entirely within the authorities’ control.” No one arrested over the protests should be executed, regardless of the accusations brought against them. “The cases brought to our attention are so riddled with procedural unfairness and underlying gross human rights violations, including torture, enforced disappearances, sexual violence, coerced confessions and denial of access to lawyers of their choosing, especially at the investigation stage, that this alone should rule out execution,” the experts said. “Iran’s death penalty is used to silence dissent, with broadly defined national security offences recasting peaceful activity as a threat. That must change,” they said. “Iran’s own history shows that grievances left unaddressed resurface, however brutally they are repressed. Executions do not end dissent, but breed the next wave of it.” While attention focuses on security cases, most executions in Iran are for homicide, under qisas (retribution-in-kind), and for drug-related offences. Such executions are an easy substitute for the harder work of confronting the main drivers of homicides and the drug trade, including poverty, discrimination and gender-based violence. Those executed for drug offences appear to be overwhelmingly low-level couriers driven by hardship, many from marginalised ethnic minorities, and not those at the top of the trade. Qisas removes responsibility from judges, and places life and death in the hands of victims’ families, where the ability to pay diya (blood money) can decide who lives. This is also deeply gendered: women unable to afford diya are executed for killing abusive husbands, often after child marriage and years of violence in a country where women have neither legal protection from domestic violence, nor the means to escape it. The experts noted that consensual same-sex acts and religious offences, such as apostasy, remain punishable by death. “Regardless of the number of executions carried out for these offences, as long as these laws exist, people cannot hold, change or leave a religion or belief, or live openly according to their sexual orientation. They cannot express who they are without fear.” The experts urged authorities to establish an immediate moratorium on executions as a first step towards abolition, to commute all death sentences and to review every case against fair trial standards. “A moratorium would send a powerful message to the people of Iran: that the State’s use of lethal force can end, and that the country can move away from a system that has produced far too many arbitrary executions,” the experts said. *The experts: Mai Sato, the Special Rapporteur on the situation of human rights in the Islamic Republic of Iran Graeme Reid, the Independent Expert on protection against violence and discrimination based on sexual orientation and gender identity Morris Tidball-Binz, the Special Rapporteur on extrajudicial, summary or arbitrary executions Nazila Ghanea, the Special Rapporteur on freedom of religion or belief Margaret Satterthwaite , the Special Rapporteur on the independence of judges and lawyers Leopoldo Maldonado Gutiérrez, the Special Rapporteur on the promotion and protection of the right to freedom of opinion and expression Gina Romero, the Special Rapporteur on the rights to freedom of peaceful assembly and of association Andrea Bolaños Vargas, the Special Rapporteur on the situation of human rights defenders Richard Bennett, the Special Rapporteur on the situation of human rights in Afghanistan Matthew Gillett (Chair-Rapporteur), Ms. Ganna Yudkivska (Vice-Chair for Communications), Mr. Ethan Hee-Seok Shin (Vice-Chair for Follow-Up), Ms. Miriam Estrada Castillo and Mr. Mumba Malila, the Working Group on Arbitrary Detention Claudia Flores (Chair), Ivana Krstić (Vice-Chair), Dorothy Estrada-Tanck, Haina Lu, and Laura Nyirinkindi, the Working Group on discrimination against women and girls Grażyna Baranowska (Chair-Rapporteur), Ana Lorena Delgadillo Pérez (Vice-Chair), Aua Baldé, Gabriella Citroni and Mohamed Al Obaidi, the Working Group on Enforced or Involuntary Disappearances Pau Pérez-Sales, the Special Rapporteur on Torture and Other Cruel, Inhuman or Degrading Treatment or Punishment