Helsińska Fundacja Praw Człowieka

Cieszy nas ta zapowiedź. Potrzebujemy pełnej dekryminalizacji zniesławienia, ale ograniczenie art. 212 k.k. byłoby ważnym krokiem naprzód. Będziemy uważnie śledzić dalsze prace,  aktywnie uczestniczyć w konsultacjach i zabiegać o rozwiązania skutecznie chroniące wolność słowa.

🔴 Choć Polska ratyfikowała Konwencję ONZ w sprawie zakazu stosowania tortur 37 lat temu, tortury nadal nie stanowią odrębnego przestępstwa w polskim Kodeksie karnym. Ministerstwo Sprawiedliwości zapowiada zmiany w przepisach, ale rezygnuje z wprowadzenia odrębnego przestępstwa tortur. Nasze największe obawy dotyczą dwóch kwestii: 📍Czy nowelizacja obejmie również sytuacje, w których do tortur dochodzi za przyzwoleniem władz? 📍Czy zastąpienie konwencyjnego pojęcia „ostrego bólu lub cierpienia” określeniem „szczególne okrucieństwo” nie ograniczy możliwości skutecznego stosowania nowych przepisów? „Rezygnacja z definicji tortur i z utworzenia odrębnego przestępstwa jest niepokojąca. Jednak wiele będzie zależało od ostatecznego, konkretnego brzmienia przepisu” – podkreśla Zuzanna Ganczewska, prawniczka HFPC, w komentarzu (bit.ly/4swLZeX) dla @rzeczpospolita.

Po publikacji WP ws. zabiegu syna senatora Lenza (KO) prokuratura szuka źródła dziennikarza. Po odmowie redakcji, śledczy zażądali wydania telefonu dyrektora szpitala. „To próba obejścia tajemnicy dziennikarskiej w białych rękawiczkach - komentuje adw. Konrad Siemaszko z HFPC. - Jeżeli organy ścigania mają wiedzę, że telefon zawiera informacje objęte tajemnicą, mają prawny obowiązek zastosowania szczególnej procedury i uzyskania zgody sądu”.

Czy polskie prawo wystarczająco chroni osoby z grup wrażliwych w kontakcie z policją? 🇪🇺 Unia Europejska wprowadziła 6 kluczowych dyrektyw, które mają gwarantować nam uczciwy proces i ochronę praw podczas zatrzymania przez policję. W ramach projektu PRinCE sprawdzaliśmy, jak Polska radzi sobie z ich wdrażaniem. 3 najważniejsze luki w polskim systemie, które uderzają w grupy szczególnie wrażliwe: 🔵 Brak dostępu do adwokata od początku postępowania: Polska wciąż nie wdrożyła dyrektywy 2013/48/UE. Zdarza się, że zatrzymani, w tym osoby z niepełnosprawnością intelektualną czy małoletni, są przesłuchiwani bez obecności obrońcy, co może prowadzić do nadużyć i wymuszania zeznań. 🔵 Kulejące prawo do informacji: pouczenia policyjne, choć zmienione, nadal są przeładowane treścią i trudne do zrozumienia dla wielu osób, szczególnie w sytuacji stresującej, jaką jest zatrzymanie. 🔵 Złe traktowanie i stygmatyzacja: konsultacje z 10 grupami wrażliwymi (m.in. osobami cudzoziemskimi, ze społeczności romskiej, LGBTIQ+, kobietami z doświadczeniem przemocy) pokazały, że w dalszym ciągu doświadczają one stygmatyzacji czy dyskryminacji w kontakcie z policją. 🔎 Co można z tym zrobić? We wnioskach z projektu (hfhr.pl/projekt-prince) wskazujemy na dobre praktyki z innych krajów UE (np. instytucja „odpowiedniego dorosłego” w Anglii czy obowiązkowe rejestrowanie przesłuchań we Włoszech) oraz dziury do “załatania” w polskim prawie. Kończymy również prace nad przewodnikiem dla funkcjonariuszy i funkcjonariuszek policji oraz przygotowujemy działania edukacyjne. Zaobserwuj profil HFPC lub dołącz do newslettera, żeby być na bieżąco. 📌 Projekt PRinCE realizowany jest przez Helsińską Fundację Praw Człowieka ze środków Unii Europejskiej w ramach Programu Sprawiedliwość (JUST) pod numerem 101160584. Wyrażone poglądy i opinie należą do autorów i niekoniecznie odzwierciedlają oficjalne stanowisko Unii Europejskiej lub Komisji Europejskiej, które nie ponoszą z tego tytułu odpowiedzialności.

Cieszymy się z tego rozstrzygnięcia. Od początku podkreślaliśmy, że autoryzacja ma chronić przed zniekształceniem słów rozmówcy, więc wierne zacytowanie pisemnej odpowiedzi nie daje podstaw do ścigania dziennikarza za brak autoryzacji.  Mamy nadzieję, że to orzeczenie będzie wskazówką dla policji i w przyszłości podobne sprawy  nie będą kończyły się kierowaniem do sądu wniosków o ukaranie dziennikarzy - komentuje adw. Konrad Siemaszko z Programu Wolności Słowa HFPC.

Podczas wczorajszej konferencji dotyczącej art. 212 k.k. wiceminister sprawiedliwości @_Dariusz_Mazur poinformował, że resort nie popiera pełnej dekryminalizacji zniesławienia, dopóki droga cywilna nie zostanie usprawniona. Zadeklarował jednak poparcie dla usunięcia kary pozbawienia wolności z katalogu kar za zniesławienie. Zobowiązał się również do działań na rzecz szkoleń sędziów w zakresie standardów ochrony wolności słowa. Nie wskazał jednak terminu zmian legislacyjnych. @w_zurek - razem z innymi organizacjami społecznymi oraz zrzeszającymi media czekamy na dalsze kroki Ministerstwa Sprawiedliwości w tej sprawie.

Praworządność nie ma barw politycznych. Maciej Nowicki w Rzeczpospolitej przypomina, że HFPC reagowała na łamanie prawa już na początku sporu o TK w 2015 r., a jako niepartyjny watchdog patrzymy na ręce każdej władzy: bit.ly/3UxcnJf

⚖️ Właśnie rozpoczęliśmy konferencję „Czas na dekryminalizację zniesławienia. Wolność słowa, debata publiczna i reforma art. 212 k.k.” Lipcowa ustawa anty-SLAPP to ważny krok, ale chroni uczestniczki i uczestników debaty tylko w sprawach cywilnych. Poza jej zakresem wciąż pozostaje prawo karne, a dokładnie art. 212 k.k., wykorzystywany do tłumienia debaty publicznej. Jako Helsińska Fundacja Praw Człowieka współorganizujemy to wydarzenie z Grupą Agora, ARTICLE 19 i Sieć Obywatelska Watchdog Polska.

Kryzys wokół Krajowej Rady Sądownictwa wymusił stworzenie narzędzi chroniących prawo obywateli do niezależnego sądu. Nasze stanowisko, które przedstawiliśmy w opinii amicus curiae dla ETPC (sprawa Szumniak i inni przeciwko Polsce), jest jasne: test niezależności służy realizacji prawa stron do rzetelnego procesu. Mechanizm ten zabezpiecza obywateli przed wadliwie obsadzonymi sądami i nie może być traktowany jako sankcja wymierzona w sędziego. W opinii amicus curiae dla ETPC przypominamy również, że weryfikacja statusu sędziów powołanych po 2018 r. musi mieć charakter zindywidualizowany – co potwierdza orzecznictwo SN i TSUE. Test niezależności i niezawisłości nie wiąże się z bezpośrednią ingerencją w status sędziego, w szczególności nie prowadzi do usunięcia czy przeniesienia sędziego. Służy on jedynie ustaleniu, czy skład orzekający jest prawidłowy – podkreśla dr Marcin Szwed z HFPC.

Maciej Berek złożył ślubowanie w Sejmie. W opinii Komisji Weneckiej rola prezydenta w procedurze ślubowania jest ceremonialna i nie może być wykorzystywana do bezprawnego uniemożliwiania sędziom objęcia urzędu.

🔴 Komisja Wenecka w najnowszej opinii wskazuje, że rola prezydenta przy ślubowaniu sędziów TK jest ceremonialna. W przypadku obstrukcji sędzia może złożyć ślubowanie pisemnie, co uprawnia go do orzekania. Komisja odniosła się również do praktyki polegającej na odmowie powoływania przez prezydenta kandydatów na sędziów sądów nominowanych przez KRS. W tym zakresie wskazała na potrzebę wprowadzenia mechanizmów chroniących przed arbitralnością głowy państwa.

Sąd Okręgowy we Wrocławiu oddalił SLAPP Marka Aksamskiego. Chodzi o sprawę, w której właściciel jednej z największych firm drobiarskich w Polsce, wniósł pozew o ochronę dóbr osobistych przeciwko kobiecie, która zgłaszała nieprawidłowości w inwestycjach prowadzonych na terenie i w okolicy jego fermy. Sąd uznał, że w okolicznościach sprawy w ogóle nie może być mowy o tym, aby doszło do bezprawnego naruszenie dóbr osobistych Aksamskiego. Podkreślił, że działania Klientki HFPC – zgłoszenia do urzędu gminy i do konserwatora zabytków - były w pełni uzasadnione. Zdaniem Sądu trudno sobie wyobrazić inne zachowanie w reakcji na dostrzeżone nieprawidłowości. Każdy rozsądny człowiek powinien podjąć takie działania. Sąd stwierdził, że na każdym ciąży społeczny obowiązek reagowania i zawiadamia odpowiednich instytucji o dostrzeżonych nieprawidłowościach. „Wyrok sądu może być ważnym sygnałem dla wszystkich, którzy w poczuciu odpowiedzialności za swoje lokalne otoczenie chcą patrzeć na ręce wielkim firmom, przedsiębiorcom czy władzy. Sąd wyraźnie podkreślił, że jest to nie tylko prawo, ale wręcz obowiązek każdej osoby, który nie może prowadzić do jakiegokolwiek ukarania za swoją aktywność” – mówi adw. Jarosław Jagura „Dla mnie wyrok sądu to wyraźny sygnał, żeby nie bać się reagować, reagować, gdy coś źle się dzieje w naszym otoczeniu” – mówi Paulina Klimczak, klientka Fundacji. HFPC zapewniła p. Paulinie pomoc prawną. Wyrok sądu jest nieprawomocny.

Pamiętacie film „Raport mniejszości” z Tomem Cruisem? Jego fabuła dzieje się w Polsce na naszych oczach. O tym, czy osoba skazana wyjdzie przedterminowo na wolność, współdecyduje algorytm PSORR-PL. Problem w tym, że nie wiemy, w jaki sposób on działa. Algorytm PSORR-PL prognozuje ryzyko recydywy, a otrzymany wynik bezpośrednio wpływa na decyzje o warunkowym przedterminowym zwolnieniu. Mimo tak poważnych skutków, resort sprawiedliwości od 10 miesięcy ignoruje nasze wnioski o udostępnienie kodu źródłowego i szczegółowych kryteriów oceny. Brak wiedzy o znaczeniu poszczególnych okoliczności branych pod uwagę przez algorytm to także ogromne ryzyko dyskryminacji. Wobec bezczynności organów państwa, HFPC skierowała sprawę do sądu. „Gdy algorytm współdecyduje o tym, kto wyjdzie z więzienia wcześniej, a kto nie, społeczeństwo ma prawo wiedzieć, jak on działa i jak często się myli. Milczenie Ministerstwa uniemożliwia rzetelną debatę na ten temat” – przypomina adw. Marcin Wolny. ___________________ 💙 Stań po ludzkiej stronie prawa. Wesprzyj HFPC: hfhr.pl/wesprzyj-nas 🎬 Kadr z filmu „Raport mniejszości”, reż. Steven Spielberg, 20th Century Fox/DreamWorks