İHD Amed

Çözüm Süreci İçin Acilen Atılması Gereken 5 Adım TBMM Millî Dayanışma, Kardeşlik ve Demokrasi Komisyonunun 18 Şubat 2026’da kabul ettiği rapor, silahsızlanmanın doğrulanması, sürece özgü hukuki düzenlemeler, izleme mekanizması ve demokratikleşme başlıklarını birlikte ele almaktaydı. Bu rapordan yola çıkarak 18 Ağustos 2026’da yayımlanan 7595 sayılı Millî Dayanışma ve Toplumsal Bütünleşmenin Güçlendirilmesine Dair Kanunu eksikliklerine rağmen çözüm sürecinde önemli bir adım olarak değerlendirmekteyiz. Ancak ifade özgürlüğü ve protesto hakkı, medya özgürlüğü, muhalefete ve sivil topluma yönelik siyasi operasyonlar ve daha pek çok alanda yaşanan ihlaller, adaletsizliği derinleştirmekte, toplumda güvensizlik yaratmaktadır. Bu nedenle barış sürecinin başarısının demokratikleşme ve hukuksal reformlarla desteklenmesi gerektiğinin altını bir kez da çizmek isteriz. Birleşmiş Milletlerin çatışma çözümü rehberleri ise kapsayıcılık, güven artırıcı adımlar, hukuki güvenceler ve geçmiş ihlallerle yüzleşmenin kalıcı barış bakımından önemini vurgulamaktadır. Bu çerçevede 7595 Saylı Kanun, TBMM rapordaki öneriler ve uluslararası deneyimlerden yola çıkarak acilen atılması gereken adımlar ve yapılması gereken reformlara ilişkin tavsiyelerimizi kamuoyu ile paylaşmaktayız. 1. Kanunun uygulanması şeffaf, denetlenebilir ve hukuki güvencelere bağlı olmalı 7595 sayılı Kanun’un 1, 3 ve 6. maddeleri, örgütün fiili varlığının sona erdiğinin ve silahların teslim edildiğinin tespit edilmesi, bu tespitin MGK kararıyla teyit edilerek Resmî Gazetede yayımlanması koşuluna bağlı düzenlemeler içermektedir. MGK kararının Resmi Gazetede yayımlanmasından sonra Kanun, belirli soruşturma ve kovuşturmaların ertelenmesini ve belirli mahkûmiyetlerin infazının ertelenmesini öngörmektedir. Hükümetin atması gereken adımlar: Silahsızlanma ve tasfiye sürecinde izlenecek kriterleri kamuoyuna açıklamak. Tespit ve teyit süreçlerinin sonuçlarını, güvenlik bakımından sakıncalı olmayan ölçüde düzenli olarak kamuoyuyla paylaşmak. Kanunun uygulanmasında öngörülebilirlik ilkesi bağlamındaki belirsizlikleri gidermek. TBMM’nin denetimini etkili biçimde işletilmelidir. 2. Kanunun kapsamı ve hukuki sonuçları konusunda belirsizlikler giderilmeli 7595 sayılı Kanun, genel bir infaz reformu değildir; belirli suçları ve PKK/KCK ile bağlantılı faaliyetleri esas alan, özel koşullara bağlı bir geçiş dönemi yasasıdır. Soruşturma ve kovuşturmalar için beş veya on yıllık erteleme süreleri; bazı mahkûmiyetlerin infazı için de ceza miktarına göre beş veya on yıllık erteleme öngörülmüştür. Kanunda ayrıca kapsam dışı bırakılan suçlar ve erteleme döneminde yeni bir “terör suçu” işlenmesinin sonuçları düzenlenmektedir. Bu nedenle uygulamada şu konular açıklığa kavuşturulmalıdır: Kanundan yararlanma koşulları ve başvuru usulleri konusunda açık, objektif kriterler belirlenmelidir. Kanunun uygulanmasında benzer hukuki durumdaki kişiler arasında ayrımcılığa yol açabilecek uygulamalar önlenmeli; kararlar nesnel ölçütlere ve hukuki güvencelere dayanması konusunda tedbirler alınmalıdır. Geri dönenlerin barınma ve sağlığa erişim, ekonomik, sosyal ve siyasal yaşama katılımı konusunda gerekli düzenlemeler yapılmalı, tedbirler alınmalı ve güvenceler oluşturulmalıdır. 3. Demokratikleşme adımları, silahsızlanma koşuluna bağlanmadan hayata geçirilmelidir 7595 sayılı Kanun’un odağında silahsızlanma ve bunun hukuki sonuçları bulunmaktadır. BM’nin çatışma çözümü rehberi ve uluslararası deneyimlere göre silahsızlanma, hukuki reformlar ve demokratikleşme adımlarıyla desteklenmese kalıcı bir barış üretemez. Bu nedenle hükümet, silahsızlanma sürecinin ilerlemesini beklemeden: Kayyum uygulamalarına son vermeli ve seçilmiş belediye başkanlarını görevlerine iade etmeli, yasal koşulları uygun olmaması durumunda belediye meclisi başkan vekili seçmelidir. AİHM ve AYM kararları derhal ve eksiksiz bir şekilde uygulanmalıdır. İnfaz Kanunu infaz eşitliği, umut hakkı ve uluslararası standartlara uygun bir şekilde yeniden düzenlenmelidir. Hasta mahpuslar derhal serbest bırakılmalıdır. İfade, örgütlenme, toplantı ve gösteri özgürlükleri AYM ve AİHM standartlarına uygun şekilde güvence altına almalı. Kürt kimliği, dil, kültür ve eşit yurttaşlık alanlarındaki sorunları demokratik siyaset içinde ele almalı. 4. İzleme mekanizması bağımsızlık, çoğulculuk ve hesap verebilirlikle güçlendirilmeli 7595 sayılı Kanun’un 7. maddesi, sürecin takibi ve koordinasyonu için yürütme organı bünyesinde bir kurul öngörmektedir. Aynı madde, TBMM’nin düzenli olarak bilgilendirilmesini ve faaliyetleri izlemek üzere Meclis Başkanlığınca bir İzleme Komisyonu kurulmasını da düzenlemektedir. Silahsızlanmanın doğrulanması teknik bir uzmanlık gerektirebilir; fakat sürecin geleceği yalnızca güvenlik kurumlarının değerlendirmesine bırakılmamalı, Meclis’in etkin denetimi ve sivil toplum katılımı sağlanmalıdır. Bu mekanizmanın etkili olabilmesi için: TBMM İzleme Komisyonunun düzenli aralıklarla bilgi alması ve değerlendirmelerini kamuoyuyla paylaşması. Sürecin ilerleyişi, karşılaşılan sorunlar ve alınan önlemler hakkında dönemsel raporlar yayımlanması. İnsan hakları örgütleri, uzmanlar, akademisyenler, barolar ve sivil toplumun uygun yöntemlerle sürece katkı sunabilmesi. 5. Hakikat, adalet, yüzleşme ve toplumsal onarım sürece dâhil edilmeli 7595 sayılı Kanun, ağırlıklı olarak belirli suçlara ilişkin soruşturma, kovuşturma ve ceza infazı süreçlerini düzenlemektedir. Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerinin aydınlatılması, zorla kaybetmelerin araştırılması, mağdur ailelerinin hakikate erişimi ve toplumsal onarım ise daha kapsayıcı bir çözüm mimarisi gerektirmektedir. Böylesi bir yaklaşım, silahsızlanma ve geçiş dönemi yasalarının toplumsal barışa dönüşmesini destekleyecektir. Bu kapsamda hükümet ve TBMM: Zorla kaybetmeler ve faili meçhul cinayetler hakkında etkili soruşturma ve hakikate erişim mekanizmaları oluşturulmalıdır. Çatışmadan etkilenen bölgelerde sosyal, ekonomik ve psikolojik onarım programları geliştirmeli. Kadınların, gençlerin, mağdur ailelerinin ve sivil toplumun sürece katılımını sağlamalı. Geçmişteki ağır insan hakları ihlallerin tekrarlanmasını önleyecek kurumsal güvenceler oluşturmalı. Sonuç olarak 7595 sayılı Kanun, silahsızlanma ve tasfiye sürecine bağlı hukuki sonuçlar bakımından önemli bir çerçeve oluşturmakla birlikte Kanunun yürürlüğe girmesi ile kalıcı barışın kurulması aynı şey değildir. Kanunun uygulanması, demokratikleşme reformları, etkili Meclis denetimi ve geçmişle yüzleşme süreçleriyle birlikte ele alınmalıdır. Bu çerçevede silahsızlanma ve tasfiyeyi odağına alan 7595 sayılı Kanun’la eş zamanlı olarak; siyasi katılım, temel haklar, yerel demokrasi ve eşit yurttaşlığı esas alan bir demokratikleşme programı; nihayet hakikat, adalet, yüzleşme, mağdurların hakları ve toplumsal onarımı amaçlayan bir toplumsal barış programı oluşturulmalıdır. Bu üç alanın birlikte ilerlemesi, çözüm sürecinin yalnızca silahlı çatışmanın sona ermesiyle sınırlı kalmaması ve kalıcı bir demokratik barışa dönüşebilmesi bakımından hayati önem taşımaktadır. İHD, bu konuda hükümeti daha fazla cesarete ve sorumluluk almaya davet etmektedir. ihd.org.tr/icerik/cozum-sure… İnsan Hakları Derneği

Derneğimizin Eş Başkanları Oya Ersoy, Cihan Aydın ve Eş Başkan Yardımcısı Hakkı Demir’den oluşan heyetin Strasbourg ziyareti kapsamında bugün Avrupa Uygulama Ağı (EIN); Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi, Eşitlik ve Ayrımcılıkla Mücadele Komisyonu Sekretaryası ve Avrupa Konseyi Parlamenter Meclisi’nin (PACE) Üye Devletlerin Yükümlülüklerini Yerine Getirmesine İlişkin İzleme Komitesi ile görüşmeler yapmıştır. Görüşmelerde Türkiye’deki güncel insan hakları sorunları ve barış sürecine ve ilişkin konular ele alındı.

Derneğimizin eş başkanları Oya Ersoy, Cihan Aydın ile eş başkan yardımcısı Hakkı Demir’den oluşan İHD heyeti, 4 Kasım’da Strasbourg’da Avrupa Konseyi üyesi İsveç, Norveç, Belçika, Fransa, Hollanda, Finlandiya, Malta, İrlanda, Lüksemburg, İsviçre, Estonya ve Litvanya’nın daimi temsilcileri ve Avrupa Konseyi Yerel ve Bölgesel Yönetimler Kongresi yetkilileri ile görüştü. Görüşmede Türkiye’deki güncel insan hakları sorunları, kayyum politikası ve barış sürecine ilişkin konular ele alındı

Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Hapishanesinde Tutulan Hasta Mahpus Evin Zapsu Hakkında Kamuoyu Bilgilendirmesi: Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Hapishanesinde tutulan Evin Zapsu’nun sağlık durumuna ilişkin eşi tarafından 04.11.2026 tarihinde derneğimize başvuruda bulunulmuştur. 03.11.2026 tarihinde Evin Zapsu ile görüş gerçekleştiren eşi; mahpusun şiddetli karın ağrısı şikâyeti bulunduğunu, kanser şüphesiyle biyopsi işlemi yapıldığını ancak henüz tetkik sonuçlarının çıkmadığını aktarmıştır. Edindiğimiz diğer bilgilere göre; Evin Zapsu, açık görüşün hemen ardından hastaneye sevk edilmiş ancak gerekli yatış ve kapsamlı tetkik süreçleri işletilmeden, yalnızca ayakta tedavinin ardından hapishaneye geri götürülmüştür. Hakkında ciddi bir kanser şüphesi bulunan bir mahpusun hastanede takip ve tedavi edilmesi gerekirken hapishane koşullarında tutulması kabul edilemez bir durumdur. Birçok kez ifade ettiğimiz üzere; hapishanelerde hasta mahpusların tedaviye erişim haklarının kısıtlanması, hastane sevklerinin geciktirilmesi veya eksik bırakılması telafisi imkânsız sonuçlar doğurmaktadır. Mahpusların tedavi süreçleri uzun zamana yayılmakta, hastanede yatış gerektiren durumlarda dahi yeterli sağlık hizmeti sağlanmadan hapishaneye geri götürülmektedirler. Evin Zapsu’nun durumu özelinde; mahpusun ivedilikle tam teşekküllü bir hastaneye sevkinin gerçekleştirilmesi, doktor gözetiminde tedavi süreçlerinin sürdürülmesi ve hakkında infazın ertelenmesi kararı verilmesi için ilgili savcılık ile hapishane idaresi derhal harekete geçmelidir. Ankara Şubemiz tarafından Evin Zapsu’nun sağlık durumu ile ilgili Adalet Bakanlığı Ceza ve Tevfik Evleri Genel Müdürlüğü’ne, TBMM İnsan Haklarını İnceleme Komisyonu Başkanlığına, Sağlık Bakanlığına, Kayseri Bünyan Kadın Kapalı Ceza İnfaz Kurumuna, Bünyan Cumhuriyet Başsavcılığına ve Bünyan İlçe Sağlık Müdürlüğüne gerekli başvurular ve bildirimler yapılmıştır. Ayrıca Evin ZAPSU’nun vekili tarafından da tahliyesi ve tedavi koşullarının sağlanması amacıyla gerekli hukuki başvurularda bulunulmuştur. Yetkililere çağrımız; Evin Zapsu başta olmak üzere, hapishanelerde yaşam hakkı tehlike altında olan tüm hasta mahpusların sağlık dosyalarının ivedilikle incelenmesi, gerekli tedavi tedbirlerinin alınması ve tahliye süreçlerinin derhal başlatılmasıdır. İnsan Hakları Derneği olarak; hasta mahpusların en temel hakları olan yaşam ve tedavi haklarının korunması için hukuki ve idari girişimlerimizi kararlılıkla sürdüreceğimizi kamuoyuna bildiririz. İnsan Hakları Derneği Merkezi Hapishane Komisyonu

İHD Antalya Şubesi Yönetim Kurulu Üyemiz Mehmet Şerif Özdemir, ÇHD yöneticisi Kazım Yiğit ve KESK Dönem Sözcüsü İlhan Karakurt bugün örgüt üyeliği iddiasıyla sabah saatlerinde gözaltına alındı. İHD olarak bu haksız gözaltı operasyonunu kınıyoruz. 9-20 Kasım tarihlerinde Antalya’da düzenlenecek COP31 öncesinde gerçekleştirilen bu operasyon örgütlenme özgürlüğünü hedef almaktadır. Demokratik toplumun vazgeçilmez bir unsuru olan insan hakları savunuculuğu suç değildir. Başta sağlık sorunları bulunan 70 yaşındaki üyemiz Mehmet Şerif Özdemir olmak üzere, gözaltındaki üç arkadaşımızın derhal serbest bırakılmasını talep ediyoruz!

Derneğimizin Eş Başkanları Oya Ersoy ve Cihan Aydın ile Eş Başkan Yardımcımız Hakkı Demir’den oluşan heyetimiz, 2-3 Kasım 2026 tarihlerinde Strasbourg’da düzenlenen Dünya Demokrasi Forumu’nun açılışına katıldı. Avrupa Konseyi nezdinde 2-4 Kasım tarihleri arasında gerçekleştirilecek görüşmeler kapsamında heyetimiz, bugün Avrupa Konseyi İnsan Hakları Yüksek Komiseri Michael O’Flaherty ile bir araya geldi. Görüşmede, Türkiye’de devam eden barış süreci ve ülkede yaşanan insan hakları ihlallerine ilişkin konular ele alındı.