Mieke van der Valk

Een ochtendcolumn Ik volg de discussie over kernenergie met enige verwondering. Een centrale bouwen duurt jaren. “Ik vrees dat we die tijd niet meer hebben”, zegt klimaatwetenschapper Wim Thiery. Hoe lang horen we dat inmiddels? In 1980 schreven Amory Lovins en zijn medeauteurs al dat kernenergie te langzaam was om de olieafhankelijkheid op te lossen. In 1989 wilde Malcolm Bruce in het Britse parlement liever maatregelen die onmiddellijk hielpen tegen het broeikaseffect. In 2001 vond Lovins kerncentrales opnieuw te langzaam om de energiecrisis op te lossen. In 2005 zei Martin Forwood dat nieuwe centrales pas rond 2020 stroom zouden leveren. Veel te laat. In 2006 verklaarden de hoogleraren Keith Barnham en Ian Lowe dat kernenergie te langzaam en te duur was. In september 2008 stelde Diederik Samsom dat een nieuwe kerncentrale niet voor 2020 klaar kon zijn. Nederland kon daarom beter inzetten op energiebesparing en duurzame energie. Greenpeace-directeur John Sauven wees datzelfde jaar op het belang van 2025, daar konden we niet op wachten. Ook bij te duur lijkt de tijd telkens stil te staan. De vier reactoren van Bugey kostten destijds samen nog geen 900 miljoen euro aan bouwkosten, omgerekend uit francs. Ze leveren inmiddels al bijna vijftig jaar stroom. De vier van Tricastin kostten omgerekend ongeveer 1,3 miljard en produceren al ruim 45 jaar. De zes van Gravelines kostten samen ongeveer 2,35 miljard en leveren al meer dan veertig jaar elektriciteit. Dat zijn oorspronkelijke bouwbedragen, geen complete exploitatierekeningen. Maar tegenover die investering staan dus tientallen jaren verkoop. Uit de opbrengsten worden de bedrijfsvoering, rente en aflossing betaald. De bouw betaal je een keer. Daarna verkoop je tientallen jaren stroom, waarbij de opbrengst met het prijspeil meegroeit, terwijl de oorspronkelijke investering gelijk blijft. Een simpele rekensom. Iedereen met een oude hypotheek kent het effect. Wat ooit een enorm bedrag was, ziet er na tientallen jaren prijs- en inkomensstijgingen anders uit. Bij gemiddeld twee procent inflatie vertegenwoordigt een vast bedrag van tien miljard euro over vijftig jaar nog 3,7 miljard in de koopkracht van vandaag. Ook vaste rentebetalingen worden in koopkracht kleiner. Ondertussen blijft de centrale een product leveren waarvoor wordt betaald. Daar kwam de vermeden uitstoot bij. Alleen Fessenheim produceerde in 43 jaar 448 miljard kilowattuur. Als die stroom anders met gas was opgewekt, zou daarbij ongeveer 179 miljoen ton CO₂ zijn vrijgekomen. Inmiddels investeren we extra miljarden om CO₂ af te vangen en onder de Noordzee op te slaan. Bij te langzaam stopt het denken al voordat de eerste stroom wordt geleverd. Bij te duur blijft de blik hangen op de initiële bouwkosten. De tientallen jaren productie daarna verdwijnen uit beeld. Terwijl de discussie zich herhaalde, verkochten de gerealiseerde centrales jaar in jaar uit stroom. De conclusie zou ook kunnen zijn dat we al heel lang naar de verkeerde mensen luisteren.