Ministry of Information, Eritrea

Haddas Ertra 29 October 2026 shabait.com/2026/10/29/hadda…

Sputnik Africa interview with President Isaias In an interview with Sputnik Africa, President Isaias Afwerki stressed that respect for sovereignty and territorial integrity is a fundamental pillar of international law and the global order. In the interview, which focused on relations between Eritrea and Russia, regional and global developments, Russia’s relations with African countries, and global challenges hindering strategic partnership, President Isaias said that partnership cannot be nurtured unless independence, sovereignty and territorial integrity are respected. President Isaias said that enhancing strategic partnership requires, first and foremost, addressing global obstacles, particularly those related to the global financial system. Otherwise, discussions on trade, investment and economic cooperation would be meaningless. President Isaias also stressed that conflicts, tensions, political pressure, sanctions and policy limitations are obstacles to strategic partnership and must be addressed beforehand. Meanwhile, the Third Russia-Africa Summit, which President Isaias Afwerki attended, concluded. At the Summit, held at the Kremlin Palace under the theme “For Peace, Security and Development,” discussions focused on Russia-Africa cooperation in the areas of economy, investment, trade, energy, food security, agriculture and security. The two-day Summit was attended by Heads of State and Government from over 50 countries. #Eritrea

Meeting on educational program for 2026/2027 The Ministry of Education branch in the Northern Red Sea Region conducted a meeting on 26 and 27 October to review the implementation of programs during the 2025/2026 academic year and discuss the planned program for the 2026/2027 academic year. Representatives of relevant partner institutions participated in the meeting. Mr. Reshid Mohammed-Osman, head of the education office in the region, said that efforts to expand educational services across the region, taking into account the overall condition of the region, are yielding promising results. According to the report presented at the meeting, over 85,000 students received educational services at about 829 schools during the 2025/2026 academic year, and 225 pre-schools were established with the participation of the community and members of the Defense Forces. The report also called for active participation by the community, school communities and administrations at all levels to increase female students’ school enrollment. The participants conducted extensive discussions on the report and adopted various recommendations, including organizing capacity-building training for teachers and addressing shortages of school materials. Noting that the region’s size and terrain require substantial investment in the expansion of educational facilities, Ms. Asmeret Abraha, Governor of the region, commended the efforts being made by teachers, educational institutions, administrations and members of the Defense Forces in this regard. Dr. Halima Mohammed of the Ministry of Education also provided a briefing on the Ministry’s future programs. #Eritrea

Eritrea Alhaditha 29 October 2026 shabait.com/2026/10/29/eritr…

ዓሎቕ ስርዓት ብልጽግና ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ናሆም ተስፋሚካኤል ክፍሊ ምርምርን ሓበሬታን ሚኒስትሪ ጉዳያት ወጻኢ ስርዓት ብልጽግና ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ዘየቋርጽን ዝተወሃሃደን ናይ ሓሶት ክስታት ካብ ምግዋሕ ኣይዓረፈን። ኣብዘን ዝሓለፋ ሰለስተ ዓመታት ንመሬታዊ ሓድነትን ልኡላውነትን ኤርትራ ዝጥሕስ ተጻባኢ መግለጺታት ብሰፊሑ ብሓለፍትን ምሁራንን ጋዜጠኛታትን ካልኦት ዝተዓደጉ ወጻእተኛታትን ዘሳተፈ ዜናውን ዲፕሎማስያውን ዘመተ ከካይድ ጸኒሑን ኣሎን። እዚ ጽዑቕ ጎስጓሳት ክልተ ዝኣንፈቱ እዩ። እቲ ቀዳማይ ኣንፈት፡ ህዝቢ ኢትዮጵያ ዘየለ ትረኻ ኣሚኑ ናብ ዘየድልዮ ኲናት ከምዝኣቱ ምግባር፡ እቲ ካልኣይ ድማ ንማሕበረሰብ ዓለም ዲፕሎማስያዊ ቋንቋ ተጠቒምካ ኣጀንዳኻ ምትግባር እዩ። ስርዓት ብልጽግና ናይ ተልመዴን ፖለቲካዊ ውድብ ከም ምዃኑ መጠን ንኤርትራ ዝያዳ ኣብ ተነጽሎን ዲፕሎማስያዊ ጸቕጢን ንምእታዋ፡ ሕጂ’ውን ካልእ ክስታት ብሰፊሑ የዘንቱ ኣሎ። ገለ ካብቶም ብመሪሕነት ስርዓት ብልጽግና ብተደጋጋሚ ዝቐርቡ ክስታት፡ ኤርትራ ብዋጋ ድኻም ኢትዮጵያ ክትነብር ዝወሰነት ሃገር እያ፡ ኤርትራ ኣብ ኢትዮጵያ ንዘሎ ኩሉ መዳያዊ ጸጥታዊ ዘይምርግጋእን ሓደጋ ምምቕቓልን ጠንቂ እያ ዝብሉ እዮም። እዚ ክስታት’ዚ ነቲ ባዕሉ ኣብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ዘሳውሮ ዘሎ ሓዊ ናብ ካልእ ንምጥባቕ ዝገብሮ ዘሎ ሃቐነ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ንሓድነትን ሰላምን ኢትዮጵያ ጥራይ ዘይኮነ ኣብ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን መላእ ኣፍሪቃን ሰላምን ርግኣትን ምእንቲ ክሰፍን ዘይቅየር ራእዩን ናይ ኩሉ ግዜ ዕላምኡን ምንባሩ ታሪኽ ዝምስክሮ ሓቂ እዩ። ኤርትራ ከም ናጻን ልኡላዊትን ሃገር ኣብ ሰናይ ጒርብትና እተሰረተ ናይ ምትሕግጋዝ ስትራተጂ ብምምዕባል ንሰላምን ርግኣትን ናይዚ ዞባ ብቐንዱ፡ ብሓፈሻ ድማ ንቕሳነት ናይ’ዛ ዓለም እጃማ ንምብርካት ኣብ ንጡፍ ስራሕ ተጸሚዳ ትርከብ ሃገር እያ። ሓደ ካብ መትከላት ፖሊሲ ዝምድናታት ወጻኢ ኤርትራ፡ መሬታዊ ሓድነትን ልኡላውነትን ሃገራት ጎደቦ ዘኽብር ምሕዝነታዊ ምትሕግጋዝን ሽርክነትን ዝሕላገቱ ዝምድና ንምምዕባል ምጽዓር እዩ። እንተኾነ ቅድምን ድሕርን ናጽነት፡ ንህላወ ሃገረ ኤርትራ ዝጻረር ፖሊሲ ምዕራብ፡ “ኤርትራ ንሃገረ ኢትዮጵያ ስግኣት እያ” ዝብል ናይ ከደምቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ኣጠማማታ ዝረዓመ እዩ ነይሩ። በዚ ፖሊሲ’ዚ ን80 ዓመታት ማለት ንሰለስተ ወለዶታት ዋጋ ዘኽፈለ ግጭት ተወሊዑ። የግዳስ መርገጺ ኤርትራ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኢትዮጵያ ካብ ነዊሕ ኣትሒዙ ብዘየሻሙ መገዲ ዝተነጸረን ኣብ ዝኾነ መድረኽ ተቐይሩ ዘይፈልጥን እዩ፣ መንግስቲ ኤርትራ’ውን ኣብ ሓድነትን ምርግጋእን ኢትዮጵያ ዘይንቕነቕ መርገጺ እዩ ዘለዎ። “ኩሎም ኣህዛብ ኢትዮጵያ ተኸባቢሮም ብሓድነት ዝነብሩላ፡ ስምርቲን ብልጽግትን ጎረቤት ሃገር ንኤርትራን እዚ ዞባን ዝዓበየ ረብሓ ምዃኑ” እዩ ዝኣምን። ህዝብን መንግስቲን ኤርትራ ካብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ኣትሒዞም ምስ ዕጥቃዊ ቃልሲ ዘካይዳ ዝነበራ ውድባት ኢትዮጵያ ከም ህዝባዊ ወያነ ሓርነት ትግራይ (ህወሓት)፡ ግንባር ሓርነት ኦሮሞ (ኦነግ)፡ ናይ ህዝብታት ኢትዮጵያ ደሞክራሲያዊ ግንባር (ኢህዴን)፡ ሰውራዊ ሰልፊ ህዝብታት ኢትዮጵያ (ኢህኣፓ) ወዘተ. ዝምድና ብምፍጣር፡ ኣብ ዝሓጸረ ግዜን ብዝወሓደ መስዋእትነትን ደመኛ ጸላኢ ክልቲኦም ህዝብታት ዝኾነ ደርግ ተኣልዩ መሰል ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ክረጋገጽ፡ እቲ ቃልሲ ክወሃሃድ ይግባእ ዝብል ዘይንቕነቕ መርገጺ እዩ ነይሩዎ። ውድባት ኢትዮጵያ ንማዕርነታዊ ሓድነት ብሄራት ኢትዮጵያ ብዘሳሲ መገዲ ዕጥቃዊ ቃልሲ ከካይዳ ድማ ይድርኽ ነይሩ። ኢትዮጵያ መሰል ማዕርነት ኩሎም ብሄራት ናይ’ታ ሃገር ብዘኽብር፡ ሓቛፊን ኣሳታፍን ሃገራዊ መንግስቲ ክትመሓደር ኣለዋ ዝብል ርእይቶ እዩ ነይሩዎ። ህዝባዊ ግንባር ንህወሓት ኣብ በረኻታት ሳሕል ስሩዕ ወተሃደራዊ ታዕሊም እናሃበ፡ ፖለቲካውን ቁጠባውን ደገፋት የበርክተሉ፡ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ፡ እቲ ውድብ ናይ ገዛእ ርእ ሱ ፈነወ ከካይድ ይተሓባበር ነይሩ። ሽሕ’ኳ ኤርትራ ንኣተሓሕዛ ምሩኻትን ግዳያት ኲናትን ዝምልከት ብ1949 ዝጸደቐ ውዕል ጀነቫ ድሕሪ ናጽነት እንተፈረመትሉ፡ ካብ እዋን ሓርነታዊ ቃልሲ ኣትሒዛ ብሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ምሩኻት ኲናት ጽቡቕ ታሪኽ ዘለዋ ሃገር እያ። ምሩኻት ወተሃደራት ስርዓት ደርግ ዘድሊ ክንክን እናተገብረሎም፡ ስሩዕ ኣካዳምያውን ፖለቲካውን ትምህርቲ ከም ዝቐስሙ፡ ኣብ ባህላዊ መደባት ከም ዝነጥፉ ይግበር ነይሩ። ክሳዕ ምስ ቤተ-ሰቦም ናይ ምርኻብ መገዲ ተፈጢሩሎም፣ ኣብ ድምጺ ሓፋሽ መደባት ተዋሂብዎም ድምጾም የስምዑ ነይሮም። እዚ ኣዝዩ ሓብሓብን ኣማእዛኒን ኣተሓሕዛ ምሩኻት፡ ኣብ ምሕያል ቃልሲ ህዝቢ ኢትዮጵያ ልዑል ግደ ነይሩዎ። ምሩኻት ወተሃደራት ደርግ ኣብ ሜዳ ኤርትራ ብዝቐሰምዎ ፖለቲካዊ ንቕሓት፡ ኣብ ዝተፈላለየ ተቓለስቲ ውድባት ኢትዮጵያ ክሳተፉ ክኢሎም። ኣብቲ ድሓር ብኢህወደግ ዝተመስረተ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድማ ዓቢ ግደ ነይሩዎም። ኣብ ዛዛሚ ኲናት ግጥም ግንባር ደቀምሓረ ካብቲ ኣብ ኤርትራ ዝነበረ 130 ሽሕ ዝብዝሑ ካልኣይ ኣብዮታዊ ሰራዊት፣ ኣስታት 80 ሽሕ ኣብ መገዲ ከረንን ባርካን፡ ኣስታት 21 ሽሕ ኣብ ክሳድ ዒቃ፡ ኣስታት 13 ሽሕ ኣብ ኣስመራን ከባቢኣን፡ ብጠቕላላ 114 ሽሕ ወተሃደራት ተማሪኾም፣ ምሕረት ተገይሩሎም ናብ ዓዶም ምፍናዎም መቐጸልታ ናይቲ ዘይንቕነቕ መርገጺ ኤርትራ ኣብ ሰብኣዊ ኣተሓሕዛ ምሩኻት እዩ ዝነበረ። ህዝባዊ ግንባር፡ ካብ ፖለቲካውን ሎጂስቲካውን ደገፍ ሓሊፉ፡ ኣሃዱታቱ ናብ ውሽጢ ኢትዮጵያ ብምልኣኽ ምስ ተቓለስቲ ውድባት ይተሓጋገዝ ነይሩ እዩ። ንኣብነት ኣብቲ ናይ መጨረሽታ ግጥማት፡ ኣሃዱታት ኢህወደግ ብመካናይዝድ ክፍለ- ሰራዊት 74 ብርጌድ 23 ናይ ህዝባዊ ግንባር ደገፍ እናተገብረለን እየን ንስርዓት ደርግ ካብ ስልጣኑ ኣልየንኦ። “ወፍሪ ቴድሮስ” ኣብ ዝተሰምየ ንክፍላተ ሃገር ጎንደርን ጎጃምን ሓራ ዘውጽአ፡ “ወፍሪ ቤሉሱማ ወልቁጡማ” (ወፍሪ ማዕርነትን ናጽነትን) ንክፍለ ሃገር ወለጋ ሓራ ዝገበረ፡ “ወፍሪ ዋልልኝ” ንክፍላተ ሃገር ወሎን ሰሜንን ምዕራብን ክፍለ ሃገር ሽዋን ነጻ ንምውጻእ ኣብ ዝተኻየደ ጥምጥም ህግሓኤ ዝነበሮ ተራ ልዑል ምንባሩ ኣብ ታሪኽ ተመዝጊቡ ኣሎ። ኣብ መንጎ ተቓለስቲ ውድባት ኢትዮጵያ ዝኽሰቱ ዝነበሩ መቓቐልቲ ኣተሓሳስባታት ንምእራም ህዝባዊ ግንባር ዝወሰዶ ዝነበረ ስጉምቲ፡ ኤርትራ ብመትከል ግዝኣታዊ ሓድነት ኢትዮጵያ ክኽበር ከምእትደልን ንምብትታን ዕላማ ዘለዎ ምውዳይ ከምእትጻረርን ዘነጽር እዩ። ድሕሪ ናጽነት ነቲ ዝነበረ ኵነተ-ኲናት ብሓድሽ ተስፋ ዝህብ ናይ ምትሕግጋዝን ሽርክነትን ዝምድና ብምትካእ፡ ህዝብን መንግስትን ኤርትራ ናብ ረብሓታት ክልቲኡ ህዝቢ ኣተኲሩ ሰሪሑ። ፖሊሲ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ሓድነትን ምርግጋእን ኢትዮጵያ ብመድረኻትን ሓደስቲ ክስተትን ዘይቅየር ምዃኑ ዘመልክት ድማ እዩ። መንግስቲ ኤርትራ ንነዊሕ ዝጠመተ ስትራተጂ ብምሕንጻጽ ኢትዮጵያ ኣገልግሎት ወደባት ብናጻ ክትጥቀም ዘኽእላ ፖሊሲ ነዲፉ፣ ኣብ ቁጠባ ክልቲአን ሃገራት’ውን ናህሪ ዘለዎ ዕብየት ክምዝገብ ክኢሉ። መንግስቲ ኤርትራ ዓቕሚ ሰሓብነት ወደባት ንምዕባይ ታሪፍ ብ20% ከምዝጎድል ስለዝገበረ፡ ብዝሒ ዝራገፍን ዝጸዓንን ንብረት ወሰኽ ኣርእዩ፡ ኢትዮጵያ ተረባሒት ኮይና። ኢትዮጵያ ንወደባት ዓሰብን ምጽዋዕን ኤርትራ ንምምሕዳራዊ ኣገልግሎት ጥራይ ዝሽፍን ስማዊ ክፍሊት፡ እሞ ድማ ብባጤራ ብር ከፊላ ክትግልገለሉ እዩ ተፈቒዱላ። ኣብ 1995፡ ኢህወደግ ሓድሽ ሕገ መንግስቲ ኢትዮጵያ ነዲፉ። ሕገ-መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ንክዉንነት ኢትዮጵያ ኣብ ግምት ዘየእቱ ምዃኑ ብምግንዛብ መንግስቲ ኤርትራ ብኣጋኡ’ዩ ተቓውሞኡ ኣስሚዑ። እቲ ሕገ- መንግስቲ ብጭቆና ዝገዝእን፡ ምርጫታት ዝሰርቕን፡ ብዕብለላ ሓደ ብሄር ዝግዛእ ስርዓት ዘስፍን፡ ንረብሓ ኢትዮጵያ ከምዘየገልግል ዘብርህ እወታውን ሃናጽን ርእይቶን ምኽርን መንግስቲ ኤርትራ ግን ዕሽሽ ተባሂሉ። መንግስቲ ኤርትራ፡ ሕቶ ብሄራት ኢትዮጵያን ኣጠቓላሊ ናይ ደሞክራሲ ሕቶን ክምልስ ዝኽእል ደሞክራስያዊ ስርዓት ከይተተኽለ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሰላም ክነብር ከምዘይክእል ብምግንዛብ’ዩ፡ ነቲ ሕገ-መንግስቲ ነቒፉዎ። ብኣንጻር’ዚ ንረብሓ ህዝብታት ኢትዮጵያን ዞባናን ዘገልግል ኣመለኻኽታ ኤርትራ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ ድሕሪ ውዕል ኣልጀርስ ምኽታሙ ን20 ዓመታት ብባርኾት እቶም ጎይቶት ንመሬታዊ ምልኡነት፡ ልኡላውነት፡ ናጽነትን ሓድነት ህዝብን ኤርትራ ዝጻባእ ሰራም ፖሊሲ፡ “ምቕያር መንግስቲ” ሒዙ እዩ ክሰርሕ ጸኒሑ። ምብትታን ሃገራዊ ሓድነት ኤርትራ፡ ምዕናው ወተሃደራዊ ዓቕሚ ኤርትራ፡ ምዕናው ቁጠባ ኤርትራ፡ ምንጻል ኤርትራ ካብ ዞባዊ ጉዳያት፡ ምትብባዕ ፍልሰት፡ ዘይሕጋዊ ስግረ-ዶብ መንእሰያት፡ ምስይጣን ምስሊ ኤርትራ ብገበን ሰብኣዊ መሰላትን ካልኦትን ተጻብኦታት ድማ ንኣስታት ክልተ ዕቑድ ቀጺሎም። ኣብ 2018 ኣብ ኢትዮጵያ ናይ ስርዓት ለውጢ ምስ መጸ፡ ቀዳማይ ሚኒስተር ኣብይ ኣሕመድ ንውዕል ኣልጀርስ ብምቕባል ምስ ኤርትራ ዕርቀ- ሰላም ከምዝደሊ ኣፍሊጡ። መንግስቲ ኤርትራ ነቲ ጻውዒት ሰላም ብዘይውዓል ሕደር ተቐቢሉዎ። ባህጊ ህዝብን መንግስትን ኤርትራን ኢትዮጵያን ዘንጸባርቐ ድሙቕ ዓወት ድማ ነይሩ። ብ9 ሓምለ 2018 መንግስቲ ኤርትራን ኢትዮጵያን ታሪኻዊ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ኣብ ኣስመራ ፈሪሞም። እዚ ሓድሽ ኵነተ-ሰላምን ምትሕግጋዝን ካብ ረብሓታት ክልቲኦም ኣህዛብ ሓሊፉ መላእ ቀርኒ ኣፍሪቃ ናብ ጎደና ምዕባለን ብልጽግናን ዝወስድ ክኸውን ተስፋ ፈጢሩ። ሃገራት ሱዳን፡ ሶማልን፡ ደቡብ- ሱዳንን እውን ነቲ ሃዋህው ንምድልዳል ተበጊሰን። እንተኾነ ብምስምስ ምሕላው ስትራተጂያዊ ረብሓታት ሃገራት ምዕራብ ብኽድምናን ጊላነትን ኣብ ልዕሊ ኣህዛብ ቀርኒ ኣፍሪቃ ጸቕጥታት ክፈጥራ፡ ነዚ ዞባ ናብ ዝኸፍአ ግጭትን ዕልቕልቕን ክመርሕኦ ዓቕመን ኣወሃሂደን ሰሪሐን፡ እቲ ጀሚሩ ዝነበረ ለውጢ ተዓንቂፉ። ፈደራላዊ መንግስቲ ኢትዮጵያ ኣብ ክልል ትግራይ ልዕልና ሕገ-መንግስቲ ንምኽባር ኣብ ዝወሰዶ ወተሃደራዊ ስርሒት፡ ተራ ሰራዊት ኤርትራ ኣብ ምውሓስ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ጉሉሕ’ዩ ነይሩ። ህዝቢ ኢትዮጵያ ልዕሊ ዝኾነ እዋን መንግስቲ ኤርትራ ደላይ ሰላምን ርግኣትን ሓድነትን ኢትዮጵያ ምዃኑ ዘረጋገጸሉ እዩ ነይሩ። እዚ መድረኽ’ዚ ዘይንቕነቕ መርገጺ ኤርትራ ኣብ ሓድነትን ምርግጋእን ኢትዮጵያ ጎሊሑ ክገሃድ ዝገበረ እዩ። መሪሕነት ብልጽግና ኣብቲ ሰዓት’ቲ ምስ ኤርትራ ጽቡቕ ዝምድና እንተዘይንፈጥር፡ መጻኢ ኢትዮጵያ ክንዮ ምብትታትን ካልእ ኣማራጺ ኣይነበሮን፡ ኤርትራ ንምድሓን ኢትዮጵያ ዋጋ ዝኸፈለት ሃገር እያ፡ እዚ ውዕለት’ዚ ብቐሊሉ ዝርሳዕ ኣይኮነን ክብሉ ተሰሚዖም። ኣብ ሚያዝያ 2023 ፊልድ ማርሻል ብርሃኑ ጁላ “ብሕቖና ምስ ተወቓዕና ህዝብን ሰራዊትን ኤርትራ ዝገበሩልና ውዕለት ብዝኾነ መለክዒ ክኽፈል ዘይከኣልን ዘይርሳዕ ታሪኽን ስለዝኾነ ወትሩ ኣብ ልብና ኣለኹም።” ክብል ተሰሚዑ። ሎሚ ስርዓት ብልጽግና ነዚ ረሲዑ ኣብ ዲቕ ዝበለ ሓዲድ ናይ ክሕደት ተጸሚዱ ይርከብ። ታሪኽ ግን ከም ድላይካ ትወጃብሮ ኣይኮነን። ምናልባት ኣብዚ ጉዳይ’ዚ ንእግረመገድና ክንጠቕሶ ዘድልየና፡ ስርዓት ብልጽግና ኣብ 2022 ሰራዊት ኤርትራ ልኡላውነት ኢትዮጵያ ኣብ ምድሓን ተጸሚዱ ከሎ፡ ኣብ ጅቡትን ሲሸልስን ምስ ወከልቲ ህወሓት ኣብ ዝገበሮ ዝርርብ፡ ‘ናይ ክልተና ጸገም ስድራቤታዊ’ዩ፣ ብረትኩምን ብረትናን ናብ ኤርትራ ነቕንዕ እሞ ንኤርትራ ንውቅዓያ” ምባሉ ምዝጉብ ሰነድ’ዩ። ከምዚ ዓይነት ክፍኣት ዝኣልም ስርዓት ብልጽግና ሎሚ ተገምጢሉ ኤርትራ ንኢትዮጵያ ንምድኻም ዓጢቓ ትሰርሕ ኣላ ኢሉ ክውንጅል ምስማዕ መርመም እዩ። እንተኾነ እቲ ኣብ ክልላት ኣምሓራ፡ ትግራይ፡ ኦሮሞ፡ ሶማል፡ ደቡብ ህዝቦች ካልኦትን ተኸሲቱ ዘሎ ጸጥታዊ ዘይምርግጋእ ባዕሉ ስርዓት ብልጽግና ዝወልዖ እዩ። ምስ ምኽታም ውዕል ፕሪቶርያ ብልጽግና ንኤርትራ ከም ሓንካሪት ትግባረ ስምምዕ ገይሩ ይውንጅላ እዩ። ስምምዕ ሰላም ፕሪቶርያ ውሽጣዊ ጉዳይ ኢትዮጵያ እዩ። ኤርትራ ንትግባሪኡ ዝምልከት ዝኾነ ግዴታ የብላን። ኣብ ኣምሓራ ዘሎ ግጭት ቀስቃሲኡ መን’ዩ፧ ስርዓት ብልጽግና ጉዳይ ወያነ ገና ከይዓረፈ፡ ንሓይልታት ኣምሓራ ዕጥቂ ከውርዱ ትእዛዝ ኣመሓላሊፉ። ‘ድሕነትናን ድሕነት ህዝብናን ከይተዋሕሰ፡ ብረትና ነረክበሉ ኣብነት የለን’ ብዝብል ድማ፡ ምስ ሰራዊት ፈደራል ግጭት ተፈጢሩ። ባዕልኻ ዘሳወርካዮ ህውከትን ዕግርግርን ምጥፍኡ ምስ ኣገመካ፡ ንኤርትራ ‘ተረካብ ይዓድዮ’ ክትገብራ ምፍታን ብዝኾነ ስነመጎት ተቐባልነት የብሉን። ብሄራዊ ምትፍናን ኣብ ምንዋሕ ዕምሪ ስልጣን ስርዓት ብልጽግና ወሳኒ እዩ ካብ ዝብል ግጉይ ፖሊሲ፡ ካብ መዓልቲ ንመዓልቲ ሓደጋኡ ክዓብይን ናቱ ሳዕቤን ክብእስን ይርአ ኣሎ። እዚ ጸጥታዊ ዘይርጉእነት ምስ ህሉው ቁጠባዊ ነውጺ ኢትዮጵያ ተደማሚሩ ሎሚ ህዝቢ ኢትዮጵያ ብሰላም ዕለታዊ ናብርኡ ዝመርሓሉ ሃዋሁ ስኢኑ ኣሎ። ብኣንጻር እቲ ኣብ ኢትዮጵያ ተፈጢሩ ዘሎ ኩነታት፡ መንግስቲ ኤርትራ ኣብ ምርግጋጽ ሰላምን ርግኣትን ንጡፍ ዝኾነ ኣበርክቶኡ ካብ ምግባር ካልእ ሕርያ የብሉን።

ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ብመንጽር ሰነዳት ኢትዮጵያ ኣብ ታሪኽ ዓለምና፡ ንልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ጎረቤት ሃገር ኣፍልጦ ዝህብ፡ ብብዝሒ ወግዓዊ ሰነዳት ዝፈረመት እንተላ ኢትዮጵያ ክትከውን ትኽእል’ያ - ዝያዳ መጽናዕቲ ይሓትት። ገዛእቲ ኢትዮጵያ ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ብምቕባል ካብ ዝፈረሙዎ ሰነዳትን ዘሕለፉዎ ውሳነታትን ዝሃቡዎ መግለጺታትን እስከ ፍሩይ ኣብነታት ክንጠቅስ፥ 1) ኤርትራ ከም ሃገር ቅድሚ ምቛማ፡ ወደብ ባጽዕ ኣብ ትሕቲ ግብጺ እንከላ፡ ንጉስ ኣቢሲንያ ሃጸይ ዮሃንስ 4ይ፣ ንግዳዊ ኣቚሕን ኣጽዋርን ብወደብ ባጽዕ ከእቱ፡ ምስ ብሪጣንያ ብ3 ሰነ 1884፡ ‘ውዕል ሀወት’ ተባሂሉ ዝፍለጥ ሰነድ ፈሪሙ። ባጽዕ ናይ ኣቢሲንያ ከምዘይኮነት ዘመልክት ሰነድ። 2) ብ25 መጋቢት 1889 ሃጸይ ምነሊክ ንጉሰ ነገስት ኣቢሲንያ ምዃኑ ኣዊጁ። ድሕሪ ወርሕን ሰሙንን ብ2 ግንቦት 1889 ከኣ፡ ከበሳን ገማግም ባሕርን ናይ ሎሚ ኤርትራ፡ ግዝኣት ኢጣልያ ምዃኑ ብምቕባል “ውዕል ውጫለ” ከቲሙ። 3) 26 ጥቅምቲ 1996 - ድሕሪ ውግእ ዓድዋ፥ ምነሊክ ክንዮ መረብ-በለሳ-ሙና ዘሎ መሬትን ባሕርን ናይ ሎሚ ኤርትራ፡ ግዝኣት ኢጣልያ ምዃኑ ዝቕበል ንውዕል ውጫለ ዝተክአ “ውዕል ኣዲስ ኣበባ” ፈሪሙ። 4) 10 ሓምለ 1900፥ መረብ-በለሳ- ሙና ዶብ ኢጣልያዊ ግዝኣት ኤርትራን ኣቢሲንያን ምዃኑ ዘነጽር ካልኣይ ሰነድ ተፈሪሙ። 5) 15 ግንቦት 1902፥ ኣብ መንጎ’ታ ግዝኣት ብሪጣንያ ዝነበረት ሱዳን፡ ግዝኣት ጣልያን ኤርትራን ግዝኣት ምነሊክ ኣቢሲንያን ዘሎ ዶባት (ዶባት ምዕራብ ኤርትራ) ዘነጽር ውዕል ተፈሪሙ። 6) 16 ግንቦት 1908፥ ብምብራቕ ኣብ መንጽር ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ዘሎ ነዊሕ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ክሳብ ግዝኣት ፈረንሳዊት ሶማሊላንድ (ጅቡቲ) ዘነጽር ሰነድ፡ ኣብ መንጎ ምነሊክን ጣልያንን ተፈሪሙ። 7) 2 ታሕሳስ 1952፥ ሕቡራት ሃገራት ብውሳነ 390 (A)V ኤርትራ ብፈደረሽን ምስ ኢትዮጵያ ክትቁረን ወሲኑ። እዚ ውሳነ’ዚ፡ እቲ ፍሉጥ ኣህጉራዊ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ከምዘለዎ ዕቁብ ምዃኑ ዘነጽር ኮይኑ፡ ኢትዮጵያ ተቐቢላ ፈሪማትሉ። 8) 11 ነሓሰ 1952፥ ሃጸይ ሃይለስላሰ ብባይቶ ኤርትራ ዝጸደቐ ህንጻ መንግስቲ (ቅዋም) ኤርትራ ብወግዒ ተቐቢሉ ፈሪሙሉ። እቲ ቅዋም፡ ኤርትራ ነቲ ብመግዛእቲ ዝተሓንጸጸ ዶባታ ሓልያ ፡ ምስ ኢትዮጵያ ብውዕል ፈደረሽን እትነባበር፡ ርእሰ ምምሕዳራዊት ኣካል ምዃና ዘነጽር እዩ። 9) 14 ሕዳር 1962፥ ባይቶ ኤርትራ ንፈደረሽን ከፍርሶ ድሕሪ ምስግዳዱ፡ ሃጸይ ሃይለስላሰ፡ እታ ግዝኣት ጣልያን ዝነበረት ኤርትራ፡ መበል 14 ክፍለ ሃገር ኢትዮጵያ ክትከውን ወሲኑ። ዶባታ ግን ከይተተንከፈ ከምዘለዎ ተዓቂቡ ከምዝቕጽል ገይሩ። 10) 16 ግንቦት 1976፥ ስርዓት ደርግ፡ ኤርትራ እቲ ፍሉጥ መግዛእታዊ ዶባታ ተሓልዩ፡ መሰል ርእሰ ምምሕዳር ክወሃባ (ራስ ገዝ) 9 ነጥቢታት ዝሓዘ፡ ብሰውራ ኤርትራ ተቐባልነት ዘይረኸበ እማመ ሰላም ኣቕሪቡ። 11) 27 ሚያዝያ 1993፥ ውጽኢት ረፈረንዱም ምስ ተኣወጀ፡ መንግስቲ ኢትዮጵያ እቲ ረፈረንደም ቅኑዕን ፍትሓዊን ምዃኑ ብምእማን ከምዝቕበሎ ኣፍሊጡ። 12) 4 ግንቦት 1993፥ መሰጋገሪ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንናጽነትን ልኡላውነትን ኤርትራ፡ ብመሰረት ፍሉጥ ኣህጉራዊ ዶባታ፡ ኣፍልጦ ከም ዝህቦ ወግዓዊ መግለጺ ኣውጺኡ። 13) 30 ሓምለ 1993፥ ኣብ መንጎ መንግስቲ ኤርትራን መሰጋገሪ መንግስቲ ኢትዮጵያን ስምምዕ ሰላምን ምትሕብባርን ኣዲስ ኣበባ ተፈሪሙ። እቲ ስምምዕ፡ ኣብ መንጎ ክልተ ልኡላውያን ሃገራት ዝተፈጸመ ኮይኑ፡ ኢትዮጵያ ናጻ ተጠቃሚት ወደባት ባጽዕን ዓሰብን ክትከውን ዘፍቅድ ነበረ። 14) 12 ታሕሳስ 2000፥ መንግስቲ ኢትዮጵያ፡ ጉዳይ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብመሰረት መግዛእታዊ ውዕላት 1900፣ 1902፣ 1908፣ ናይ መወዳእታን ቀያድን ብይን ክወሃቦን ዳግም ክሕንጸጽን ክምልከትን፡ ስምምዕ ኣልጀርስ ፈሪሙ። 15) 13 ሚያዝያ 2002፥ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብይኑ ሂቡ። ብኡ ንብኡ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኢትዮጵያ፡ ሃገሩ ከም ዝተዓወተተን ነቲ ብይን ብሓጎስ ከም እትቕበሎን ብማዕከናት ዜና ሃገሩ ንህዝቢ ኢትዮጵያን ዓለምን ኣፍሊጡ። 16) 4 ሕዳር 2004፥ መንግስቲ ኢትዮጵያ ንብይን ኮምሽን ዶብ ነጺጉዎ ድሕሪ ምጽናሕ፡ ነቲ ውሳነ ብመትከል ከም እተቐበሎ ብወግዒ ኣፍሊጡ፣ ትግባረኡ ንምስላጥ ድማ ብዓል 5 ነጥቢ እማመ ኣቕሪቡ። 17) ሕዳር 2007፥ ኮምሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ነቲ ልዕሊ 1000 ኪ.ሜ. ዝንውሓቱ ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን ብማንዛ ምምልካት፡ ብጂኦግራፊያዊ መራኸቢ ነጥቢታት (Coo­ordinates) እንተላይ ኣዕኑድ ዝትከለሉ ደቂቕ ዝርዝራት ኣነጺሩ 45 ካርታታት ንመንግስቲ ኢትዮጵያ ኣረኪቡዎ። ንመንግስቲ ኤርትራን ሕቡራት ሃገራትን እውን ብተመሳሳሊ። 18) 9 ሓምለ 2018፥ ቀዳማይ ሚኒስተር ኢትዮጵያ፡ ኣቢይ ኣሕመድ፡ ኢትዮጵያ ንውዕል ኣልጀርስ ብዘይ ዝኾነ ቅድመ ኩነት ከም እትቐበሎ ዘነጽር “ኣዋጅ ሰላምን ምሕዝነትን ኣስመራ” ከቲሙ። 19) 16 መስከረም 2018፥ እቲ ኣብ ኣስመራ ዝተፈረመ ስምምዕ ኣህጉራዊ ሚዛን ንክህልዎ እንደገና ኣብ ስዑዲ ዓረብ፡ ንጉስ ቢን ዓብደልዓዚዝን ወራስ ዓራት መሓመድ ቢን ሳልማንን፡ ዋና ጸሓፊ ሕቡራት ሃገራት ኣንቶንዮ ጉተረዝን ዋና ጸሓፊ ሕብረት ኣፍሪቃ ሙሳ ፋቂን፡ ከምኡ’ውን ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ሕቡራት ኢማራት ዓረብ ሸኽ ዓብዱላሂ ቢን ዛይድ ኣናህያን ኣብ ዝተረኽብሉ ዳግም ተፈሪሙ። 20) 2 ሕዳር 2022፥ ውዕል ፕሪቶርያ፡ ዓንቀጽ 8፡ ኣብ ኣህጉራዊ ዶብ ሰራዊት ናይ ምስፋርን ዶብ ናይ ምሕላውን ሓላፍነት ዘለዎ፡ ፈደራላዊ መንግስቲ ጥራይ ምዃኑ ኣነጺሩ። እዚ ዓንቀጽ’ዚ ኣብቲ ውዕል ዝኣተወሉ ምኽንያት፡ ውዕል ኣልጀርስ ተፈጻምነት ንክህልዎን ህወሓት ንኸይዕንቅጽን ተባሂሉ እዩ። ካልእ ዝርዝራት እውን ምውሳኽ ምተኻእለ። ኩሉ’ዚ ሰነዳት’ዚ ኣብ ከብሒ ቤተ መንግስቲ ኢትዮጵያን ኣብ ኩሉ ህዝባዊ መወከሲታትን ዝርከብ እዩ። ገዛእቲ ኢትዮጵያ እምበኣር፡ ንልዕሊ 100 ዓመት ልኡላውነትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ዝቕበል ብዙሕ ሰነዳት እናፈረሙ እዮም መጺኦም። እቲ ጸገም ዝፈረሙዎ ዘየኸብሩን ተተመሊሶም ዝኽሕዱን ምዃኖም እዩ። ቦርድ ክፍሊ ጋዜጣ

ሳልሳይ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃን ሩስያን፡ ኣብ ሞስኮ ብወግዒ ተኸፊቱ ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ ዝሳተፎ ዘሎን ንክልተ መዓልታት ዝቕጽልን 3ይ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃን ሩስያን፡ ሎሚ ኣብ ሰዓታት ድሕሪ-ቐትሪ ኣብ ከተማ ሞስኮ ብፕረዚደንት ፈደረሽን ሩስያ ቭላድሚር ፑቲን ብወግዒ ተኸፊቱ። ፕረዚደንት ፑቲን ኣብ ዘስመዖ መደረ፡ ዕላማ’ቲ ዋዕላ ንፈደረሽን ሩስያን ኣፍሪቃን ናብ ዕብየት ኣብ ዘምርሑ ጽላታት ኢንዳስትሪ፡ ሕርሻ፡ ቁጠባ፡ ሰብ-ሰርሖ ብልሒ፡ ሳይንስ፡ ባህልን ካልእን ብዕምቈት ብምዝታይ፡ ብሽርክነት ንምስራሕ ከምዝዀነ ሓቢሩ። ኣፍሪቃ ብዙሕ ሃብቲ ዘለዋ ኣህጉር ከም ምዃና መጠን፡ ጸጋታታ ባዕላ ክተመሓድር ዕድል ዘይምሃብን ዘይምትብባዕን መርኣያ ሓድሽ መግዛእቲ ከምዝዀነ ዝጠቐሰ ፕረዚደንት ፑቲን፡ ኩሎም መግዛእታዊ ሓድግታት ክውገዱ ከምዝግባእ ጸቒጡ ብምዝራብ፡ ሩስያ ብዘለዋ ተመክሮን ምዕባለኣዊ ገስጋስን፡ ኣብ ብዙሕ ዓውድታት ብፍላይ ድማ ኣብ ምስግጋር ቴክኖሎጂ ክትተሓባበር ቅርብቲ ምዃና ኣረጋጊጹ። ኣቦ-መንበር ሕብረት ኣፍሪቃ ፕረዚደንት ቡሩንዲ ኤቫሪስተ ንዳዪሺሚየ ብወገኑ፡ ኣፍሪቃ ንዘለዋ ሃብታም ጸጋታት ብሽርክነትን ንሓባራዊ ረብሓታት ብዘገልግልን ንምምዕባሉን ኣብ ጥቕሚ ንምውዓሉን ኣገዳሲ ከምዝዀነ ገሊጹ። ሳልሳይ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃን ሩስያን፡ ጽባሕ 29 ጥቅምቲ ቀጺሉ ክውዕል’ዩ። ኣብ’ዚ ዋዕላ፡ ሚኒስተር ጉዳያት ወጻኢ ኣቶ ዑስማን ሳልሕን ኣምባሳደር ኤርትራ ኣብ ፈደረሽን ሩስያ ኣቶ ጴጥሮስ ጸጋይን እውን ይሳተፉ ኣለዉ። ፕረዚደንት ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ ብ26 ጥቅምቲ ፍርቂ ለይቲ’ዩ ናብ ሩስያ ገይሹ። ቀዳማይ ዋዕላ መራሕቲ ኣፍሪቃን ሩስያን ኣብ ወርሒ ጥቅምቲ 2019 ኣብ ከተማ ሶቺ፣ ካልኣይ ድማ ኣብ ወርሒ ሓምለ 2023 ኣብ ከተማ ሰይንት-ፒተርስበርግ፡“ንሰላም፡ ጸጥታን ልምዓትን” ብዝብል ቴማ ምክያዱ ዝዝከር’ዩ።

Nationals in various countries express readiness to contribute to national resilience At seminars held in Sweden, Germany, Angola, Australia, South Sudan, and France, nationals expressed their readiness to contribute to national resilience by strengthening their organizational capacity and unity. At a seminar held for nationals in Stockholm, Sweden, Mr. Mohammed-Ali Mohammed-Seid, Chargé d’Affaires at the Eritrean Embassy in the Scandinavian countries, provided a detailed briefing on the objective situation in the homeland in light of regional and global developments. Mr. Mohammed-Seid urged nationals to enhance their awareness and consolidate their unity. He also said that Eritrea is making its modest contribution to peace and stability by expanding its diplomatic relations. The participants, for their part, expressed their commitment to effectively discharge the responsibilities expected of them. In the same vein, at a seminar organized by the national committees in Nordrhein-Westfalen, in the city of Wuppertal, Germany, Mr. Kibreab Tekeste, Eritrea’s Consul General, and Mr. Teame Haile, head of Public and Community Affairs, provided briefings on the objective situation in the homeland and the current responsibilities of nationals. Likewise, in Angola, Mr. Desale Tekleab, Eritrea’s Consul General in Lubango, and Mr. Hagos Zemicael, head of Consular Affairs in Benguela, Huambo, and Bié, conducted similar seminars for nationals. Similarly, at a seminar conducted in Adelaide, Australia, by Mr. Endrias Abraham, Eritrea’s Consul General, and Mr. Yasin Omar, head of Public and Community Affairs, the participants expressed their readiness to play their due part in national affairs. At a seminar conducted for nationals in Wau, Republic of South Sudan, Mr. Romodan Ahmedin, head of Public and Community Affairs, provided an extensive briefing on the objective situation in the homeland and on regional and global developments. Mr. Bereket Paulos, Chargé d’Affaires at the Eritrean Embassy in France, and Mr. Kahsai Tewolde, head of Public and Community Affairs, also conducted a seminar for nationals residing in Paris and its environs. At the seminar, the nationals expressed their readiness to strengthen their participation in and contribution to national affairs.

Vocational training for youth in Anseba Region Vocational training has been provided to 346 youth in the Anseba Region by the Shalot Training Centre. The three-month theoretical and practical training covered 11 subjects, including solar energy installation, bookkeeping, electricity line installation, graphic design, and English language. Ms. Senait Gebrehiwet, manager of the training centre, said the objective of the training was to build the overall capacity of the youth and enable them to become productive members of society. She also commended the trainees for the interest they demonstrated throughout the training programme. Noting that enhancing the overall capacity of the youth is part of the nation-building process, Mr. Azazi Bereketeab, head of the National Union of Eritrean Youth and Students in the Anseba Region, called on the trainees to apply the knowledge they had gained in practical settings.

Haddas Ertra 28 October 2026 shabait.com/2026/10/28/hadda…

Eritrea Haddas 28 October 2026 shabait.com/2026/10/28/eritr…

ግህሰት ልኡላውነት ኤርትራን ውድቀት ትረኻታት ስርዓት ብልጽግናን ዘሚካኤል ገብረክርስቶስ 1. ታሪኻዊ መሰረትን ጭቡጥ ክዉንነትን ኤርትራ፡ ከም ኩለን ሃገራት ኣፍሪቃ ውጽኢት መግዛእታዊ ውዕላት ኮይና፡ ካብ 1890 ጀሚሩ በብግዜ ብዝተኻየዱ መግዛእታዊ ስምምዓት (ኣብ 1900፡ 1902፡ 1908) ልኡላዊት ሃገርን ኣብ ካርታ ዓለም ዝቖመትን እያ። ብኣንጻሩ፡ ኣብ’ቲ እዋን’ቲ ኢትዮጵያ እትበሃል ሃገር ኣብ ካርታ ኣፍሪቃ ትፍለጥ ኣይነበረትን። እቲ ‘ኣቢስንያ’ ተባሂሉ ዝጽዋዕ ዝነበረ ዞባ፡ ከም ሃገር ተፈላጥነት ዘይነበሮ ኮይኑ፡ ካብቲ ሎሚ ዘላቶ ኢትዮጵያ ንኣዝዩ ድሩት ጂኦግራፊያዊ ክሊ ጥራይ ዘጠቓልል ምንባሩ ታሪኻዊ ሓቂ እዩ። ይኹን እምበር፡ ተኸታተልቲ ስርዓታት ኢትዮጵያ ካብ ቅድሚ እዋን ፈደረሽን ጀሚሮም፡ ኩሉ ግዜ ኣብ ናይ ግዳም ሓይልታት ተለኣኽነትን ጽግዕተኛነትን ብምምርኳስ፡ ታሪኻዊ መሰረትን ጭቡጥ ክዉንነት ምቛም ሃገራትን ብምጉሳይ፡ ናይ ሓሶት ትረኻታት ብምፍብራኽ፡ ንህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ዘየቋርጽ ጎንጽታትን ምስሕሓባትን ብምእታው ከዳምዩዎ ጸኒሖም እዮም። ስለዚ ኤርትራ ከም ዘመናዊት ሃገር ኣብ ካርታ ዓለም ዝቖመትሉ መስርሕ፡ ብተራ ታሪኻዊ ኣጋጣሚ ዘይኮነስ፡ ብውዕላት ሕብረት ኣፍሪቃን ብኣህጉራዊ ሕግታትን ብንጹር ዝተረጋገጸ እዩ። ኣብ 1964 ኣብ ካይሮ ዝተኻየደ ጉባኤ ውድብ ሓድነት ኣፍሪቃ (ሕጂ ሕብረት ኣፍሪቃ)፡ ኩለን ኣባል ሃገራት ነቲ ኣብ እዋን መግዛእቲ ዝተሓንጸጸ ዶባት ከም ዘለዎ ብምልኣት ኣኽቢረን ክቕበልኦ ታሪኻዊ ውሳነ ኣሕሊፈን እየን። ብተወሳኺ፡ እቲ ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ተላዒሉ ዝነበረ ናይ ዶብ ግጭት ብመሰረት ስምምዕ ኣልጀርስ (2000) ብናጻ ኣህጉራዊ ኮሚሽን ዶብ ኤርትራን ኢትዮጵያን (EEBC) ኣብ 13 ሚያዝያ 2002 ናይ መወዳእታን ዘይገሃስን ሕጋዊ ብይን ተዋሂቡዎ እዩ። ነዚ ስዒቡ ኣብ 2018 ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን ነዚ ኣብ ላዕሊ ተጠቒሱ ዘሎ ሕጋዊ ውዕላት ብግብሪ ዝቕይድ ሓባራዊ ስምምዕ ሰላምን ምሕዝነትን ተኸቲሙ። ስለዚ፡ ስርዓት ብልጽግና ኣብ ልዕሊ ልኡላዊ መሬት ኤርትራን ወደባታን ዝነዝሖ ዘሎ ትረኻታት፡ ነዚ ኣህጉራዊ ውዕላትን ብይናትን ብግሁድ ዝጥሕስ ሕጋዊ መሰረት ዘይብሉ ዕንደራ እዩ። እንተኾነ፡ እዞም ወራራት እዚኣቶም እንትርፎ ታሪኻዊ ዕርበቶምን ውድቀቶምን ምቅልጣፍ፡ ዝኾነ ይኹን ዓወታት ዘይተጐናጸፉ ምዃኖም ታሪኽ ዝመስከሮ ሓቂ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ክሳብ ሎሚ ዘካየዶ መኸተ፡ ኣንጻር ስርዓታትን ህዝብን ኢትዮጵያ ዘይኮነስ፤ ኣንጻር እቶም ንመግዛእቲ ዘሳለዩ ርእሰ-ሓያላንን፡ እምበራጦርያዊ ሕልሚ ዘለዎም ዞባውያን ሓይልታትን እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ነዞም ሓይልታት እዚኦቶም ኣብ ባይታ ገጢሙ ብምስዓር፡ ናጽነቱ ዝጨበጠ፡ ልኡላውነቱን ህላውነቱን ብቕልጽሙ ኣህጉራዊ ሕጋዊ መስርሕ ተኸቲሉ ዘውሓሰ ጽኑዕ ህዝቢ እዩ። 2. ኣብ ኢትዮጵያ ዘሎ መዋቕራዊ ፍሽለትን ውሽጣዊ ቅልውላውን ኣብ ኢትዮጵያ ካብ መጀመርታ ክሳብ መወዳእታ ዝረአ ዘሎ ቀጻሊ ቅልውላው ብቐንዱ እንተተገምጊሙ፤ ውጽኢት ናይ’ቲ ሃገርን ሃገራውነትን ኣብ ምህናጽ ዘጋጠመ መዋቕራዊ ፍሽለትን ውድቀትን ምዃኑ ፖለቲካውያን ተንተንትን ምሁራትን ዝሰማምዕሉ ግሁድ ሓቂ እዩ። ናይዚ ቀንዲ ጠንቂ ከኣ፡ ኣብታ ሃገር ብተኸታተልቲ ስልጣን ዝሓዙ ስርዓታት፡ ካብ ዓሌታዊ፣ ኣስፋሕፋሕን ከፋፋልን ፖለቲካዊ ስትራተጂታት ወጻኢ፡ ንመላእ ሕብረተሰብ ከጠምር ዘኽእል ሓባራዊ ሃገራዊ ስምዒትን ራእይን ዘለዎ ኢትዮጵያዊ ሃገራዊ መንነት ክሃንጹ ብዘይምኽኣሎም እዩ። ኢትዮጵያ ብሰንኪ መራሕታ ክፈጥሩዎ ዝጸንሑ ሓቀኛ ክዉንነት ዝጎደሎ ዲፕሎማስያዊ ምስሊ፡ ኣብ ማሕበረሰብ ዓለም፡ ከም ሓንቲ ኣብነታዊትን ዓባይን ሃገር ክትውሰድ ጸኒሓ እያ። ኣብ ጭቡጥ ኩነታት ግና ውሽጣዊ ሓድነታ ዝተናወጸ፡ ሓባራዊ ጠማሪ ሃገራዊ ባእታታት ዘይብላ፡ ኣብ ኣፍደገ ምጒዝዛይን ምፍንጫልን ትርከብ ሃገር ምዃና ይፍለጥ። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ካብ ሕሉፍ ታሪኽን ስትራተጂያዊ ጌጋታትን ናይቶም ዝሓለፉ ስርዓታት ዘይተማህረ ናይ ሎሚ ስርዓት “ሰልፊ ብልጽግና”፡ ብሰንኪ ዝኽተሎ ዘሎ ሰንኩፍን ከፋፋሊን ፖሊሲታት፡ ነታ ሰላም ርሒቑዋ ዘሎ ኢትዮጵያን መላእ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃን ንምዝራግ ይህንደድ ኣሎ። ሰላምን ርግኣትን ተነፊጉዋ፡ ህዝባ ኣብ ትሕቲ ከቢድ ናይ ህልውና ወጥርን ዓሚቝ ድኽነትን ወዲቑ ይርከብ። ኣብ’ዚ ህሉው እዋን፡ መንግስቲ ብልጽግና ቀዳምነት ሂቡ ክሰርሓሉ ዝግባእ፤ ኣብ መንጎ ማሕበረሰብ ኢትዮጵያ ጠንቂ ዘይምርድዳእን ግጭትን ኮይኑ ዘሎ ዓሌታዊን ብሄራዊን ፖለቲካዊ ስርዓት ብምእላይ፡ ንነዊሕ ዝጠመተ ሓድሕዳዊ ምጽዋርን ምክብባርን ዝሕላገቱ ፖለቲካዊ ባህሊ ብምፍጣር፡ ሰላምን ርግኣትን ናይታ ሃገር ምውሓስ እዩ ነይሩ። ኢትዮጵያ እትውንኖ ግዙፍ ጸጋ ዓቕሚ ሰብን ባህርያዊ ሃብትን ንረብሓ ህዝቢ ንምውዓል፡ መንግስቲ ካብ ግዳማዊ ጽግዕተኛነት ዘናግፍ ቁጠባዊ ፖሊሲ ክኽተል ይግባእ። ኣብ ኢትዮጵያ ዝተኸሰቱ ፍጹም ውሽጣዊ ሽግራት፤ ዓለምለኻዊ ማዕከን ገንዘብን (IMF) ባንክ ዓለምን (World Bank) ብዘበርክትዎ ቢልዮናት ዶላራትን፡ ብዝውጥንዎ ግዳማዊ ቁጠባዊ ምዕሪታትን ጥራይ ፍታሕ ዝረክብ ኣይኮነን። ስርዓት ብልጽግና ግና ንውሽጣዊ ጠለባትን ሕቶታትን ህዝቢ ኣብ ክንዲ ምምላእ፡ ወተሃደራዊ ወፈራታትን ናይ ወጻኢ ጸላእቲ ከምዘለውዎ ኣምሲሉ፡ ነቲ ጸይኑዎ ዝርከብ ህዝቢ ኢትዮጵያ ንምስሓትን ንምቕሻሽን ዝጥቀመሉ ዘሎ ስልቲ ምዃኑ እዩ ዘርኢ። 3. ኣስፋሕፋሕቲ ትረኻታትን ስኑዳት ግህሰታትን ስርዓት ብልጽግና፡ ካብ ዝሓለፉ ሰለስተ ዓመታት ጀሚሩ ልኡላዊ ኣፍደገ ቀይሕ ባሕሪ ንምውናን ዘለዎ ፖለቲካዊ ባህጊ ንምትግባር፡ ኩሉ ዓይነት ኣማራጺታት ክጥቀም ምዃኑ ብተደጋጋሚ ክገልጽ ጸኒሑ እዩ። ፖለቲካውያንን ወተሃደራውያንን ሰበ-ስልጣን ናይቲ ስርዓት፡ ንቀይሕ ባሕሪን ወደብ ዓሰብን ንምቁጽጻር ኣመልኪቶም ብተደጋጋሚ ክህቡዎ ዝጸንሑ መግለጺታትን መደረታትን፤ ንልኡላውነትን ምሉእ ግዝኣታዊ ሓድነትን ኤርትራ ብቐጥታ ዝደፍርን ከቢድ ስግኣት ዝፈጥርን ዝተወሃሃደ ውጥን ምዃኑ ይፍለጥ። ገለ ካብቲ ብሰበ-ስልጣን ብልጽግና ብወግዓዊ ደረጃ ዝተገልጹ ወራራዊ ውጥናት ውሑዳት ንምጥቃስ፦ 1. ሓምለ 2023፦ መራሒ ስርዓት ብልጽግና ንላዕለዎት ሰበ-ስልጣን መንግስትን ኣካላት ጸጥታን ኣብ ዘቕረቦ መደረን፡ ጸኒሑ እውን ንህዝቢ ኣብ ዝተዘርግሐ መግለጺ፤ ቀይሕ ባሕሪ “ባህርያዊ መሰል ኢትዮጵያ” ምዃኑ ብምጥቃስ፡ ኣብ ዝሓጸረ እዋን መፍትሒ እንተ ዘይተረኺቡ ወተሃደራዊ ጎንጺ (ኲናት) ዘይተርፍ ምዃኑ ኣጠንቂቑ። 2. 7 ጥቅምቲ 2023፦ ፕረዚደንት ክልል ኦሮምያ ኣብ ዘሕለፎ መልእኽቲ፤ “ባህላዊ በዓል ኢሬቻ ንዓመታ ኣብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ (ምጽዋዕ/ዓሰብ) ኢና ከነኽብሮ” ብምባል፡ ልኡላዊ መሬት ኤርትራ ንምግሃስ ዘለዎም ውጥን ብግሁድ ኣንጸባሪቑዎ። 3. ለካቲት 2025፦ ኣብ ኣዲስ ኣበባ ኣብ ዝተኻየደ ጉባኤ ሕብረት ኣፍሪቃ፤ ልኡላዊ መሬት ኤርትራን ሶማልን፡ ብፍላይ ድማ ወደብ ዓሰብ ናብ ክሊ ግዝኣት ኢትዮጵያ ዘጠቓለለ ዘይሕጋዊ ካርታ ብወግዒ ኣቕሪቦም። 4. 2 መስከረም 2025፦ ሜጀር ጀነራል ተሾመ ገመቹ ኣብ ዝሃቦ መግለጺ፤ “ቀይሕ ባሕሪ ናይ ኢትዮጵያ እዩ፡ ብዝኾነ ይኹን ዋጋ ክንመልሶ ኢና፤ ወደብ ዓሰብ እውን ኣካል ክልል ቀይሕ ባሕሪ ኢትዮጵያ እያ” ብምባል ልኡላዊ መሰል ኤርትራ ዝግህስ ተጻብኦ ኣስሚዑ። 5. 27 መስከረም 2026፦ ምክትል ዋና ኣዛዚ ሓይልታት ምክልኻል ኢትዮጵያ ጀነራል ኣበባው ታደሰ፤ “እቲ ኣብ ትግራይ ዝጀመረ መጥቃዕቲ ኣብኡ ከምዘየብቅዕ... መወዳእታ ዕላማና ወደብ ዓሰብ እያ፤ ናይ መወዳእታ ሸቶና ድማ ንባንዴራ ኢትዮጵያ ኣብ ቀይሕ ባሕሪ ምትካል እዩ ብምባል፡ እቲ ስርዓት ኣብ ልዕሊ ሃገረ ኤርትራ ወራር ንምክያድ ዘለዎ ወተሃደራዊ መደብ ብወግዒ ኣዊጁ። 4. ኣህጉራዊ ሕግታትን መሰል ርእሰ- ምክልኻል ኤርትራን ኣብ መንጎ ኤርትራን ኢትዮጵያን፡ ነዚ ብስርዓት ብልጽግና ዝድሰቕ ዘሎ ዳንኬራ ኲናት ዝድርኽ ዝኾነ ይኹን ናብ ወተሃደራዊ ግጭት ዘምርሕ ክልተኣዊ ጉዳይ ከምዘየለ ግሁድ ሓቂ እዩ። ይኹን እምበር፡ ስርዓት ብልጽግና ኣንጻር ኤርትራ ዝኽተሎ ዘሎ ቅሉዕ ናይ ተጻብኦ ፖሊሲ፤ ዕላማታትን ባህግን ናይቶም ካብ ገማግም ቀይሕ ባሕሪ ክሳብ ገማግም ህንዳዊ ውቅያኖስ ዘለዉ ወደባት ክቆጻጸሩን ከስፋሕፍሑን ዝደልዩ ዞባውያን ሓይልታት ንምትግባር ዝዓለመ ጥራይ እዩ። እዚ ድማ ኣብ ልዕሊ ህዝብታት ኤርትራን ኢትዮጵያን ቅሉዕ ናይ ወራርን ጥፍኣትን ኲናት ብምእዋጅ፡ ህይወትን መጻኢ ዕድላት ንጹሃን ዜጋታትን ኣብ ከቢድ ሓደጋ ዘውድቕ እዩ። ብኣህጉራዊ ሕጊ መሰረት፡ ዝኾነት ኣፍደገ ባሕሪ ዘይብላ ሃገር፡ ብዘይ ሕጋዊ ስምምዕን ፍቓድን ናይታ ኣፍደገ ባሕሪ እትውንን ሃገር፡ ብሓይሊ ይኹን ብጸቕጢ ናይ ባሕሪ ዋንነት ክትረክብ ይኹን ተጠቃሚት ክትከውን ፍጹም ኣይፍቀደላን እዩ። ከምዚ ዝኣምሰለ ኣስፋሕፋሒ ትምኒት ንምትግባር ዝግበር ፈተነ፤ ነቲ ብኣህጉራዊ ደረጃ ተፈላጥነት ዝረኸበ ልኡላዊ ዶባትን ግዝኣታዊ ሓድነትን ናይ ሃገራት ብግሁድ ዝግህስ ተግባር እዩ። ኣብ ቻርተር ውድብ ሕቡራት ሃገራት ዓንቀጽ 2 (4) ብንጹር ሰፊሩ ዘሎ ሕጊ፡ ኩለን ኣባል ሃገራት ኣብ ናይ ካልኦት ሃገራት ግዝኣታዊ ሓድነትን ፖለቲካዊ ናጽነትን ካብ ምጥሓስ፣ ሓይሊ ካብ ምጥቃም ወይ ብሓይሊ ካብ ምፍርራሕ ክሕየባ ዘስገድድ እዩ። ስርዓት ብልጽግና ዘካይዶ ዘሎ ቅሉዕ ናይ ዘመተን ምፍርራሕን ተግባራት፡ ነዚ መሰረታዊ መትከል ኣህጉራዊ ሕጊ ብግሁድ ዝግህስን ንሰላምን ጸጥታን ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ዓቢ ሓደጋ ዘእቱን እዩ። ብኣንጻር ናይዚ፡ ኤርትራ ካብ ጽባሕ ናጽነታ ጀሚራ፡ ሃገራት ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ነንሕድሕደን ዝተኣሳሰራሉ ሓያል ዞባዊ ውህደት ንምፍጣር፤ ኣብ ናጽነት፣ መሬታዊ ምሉእነት፣ ምኽባር ልኡላውነት፣ ኣብ ውሽጣዊ ጉዳይ ሃገራት ጣልቃ ዘይምእታውን ብሽርክነት ንሓባራዊ ረብሓ ምስራሕን ኣሚና ብትግሃት እትሰርሕ ዘላ ልኡላዊት ሃገር እያ። ኤርትራ ከም ልኡላዊት ሃገር፡ ናታ ዶባት፡ ባሕርን ኣየርን ናይ ምውሓስን ምሕላው ኣህጉራዊ መሰልን ግዴታን ዘለዋ ምዃኑ ብምግሃድ፤ ዝኾነ ይኹን ከምዚ ዓይነት ዕንደራ ዝተሓወሶ ዕብዳን ተቐባልነት ከምዘይብሉን፡ ሃገራዊ ርእሰ- ምክልኻል ውሑስ መሰል ምዃኑን ዘረጋግጽ እዩ። 5. መደምደምታን ቀጻሊ መኸተን ከም’ቲ ክቡር ፕረዚደንት ሃገረ ኤርትራ ኣቶ ኢሳይያስ ኣፈወርቂ፡ “ናጽነትና ብሸሓኒ ወርቂ ገይሩ ከም ህያብ ዘቐበለና የሎን” ዝበሎ፤ ህዝቢ ኤርትራ ነቲ በብመድረኹ ዝገጠምዎ ናይ ህላወ ሕቶታትን ጽንኩራት ፈተነታትን መኪቱ፡ ናጽነቱን ልኡላውነቱን ብኽቡር ደሙን ብሓይሊ ቅልጽሙን ዘረጋገጸ ጽኑዕ ህዝቢ ከም ምዃኑ፡ ሎሚ እውን ልክዕ ከምቲ ኣብ ሕሉፍ ዘመስከሮ፡ ዝፍጠሩ ጽንኩራት ፈተነታት መኸተ ዝእግሞ ህዝቢ ኣይኮነን። እዚ ካብ ታሪኻዊ ውድቀትን ዕርበትን ናይቶም ዝሓለፉ ወረርቲ ስርዓታት ዘይተማህረ ናይ ሎሚ ስርዓት ሰልፊ ብልጽግና፡ ነዚ ዘውዲ ሓቂ ዝኾነ ልኡላውነት ኤርትራ ክትንክፍ ዝገብሮ ዘሎ ፈተነታት መወዳእታኡ ውድቀት ጥራይ እዩ። ህዝቢ ኤርትራ ብባዶ ፈኸራን ዋጭዋጭታን ስርዓታት ኢትዮጵያ ተሰናቢዱ ካብ ሃገራዊ መኸተኡ ተሰናኺሉ ኣይፈልጥን። ኣብዚ እዋን’ዚ፡ ብስርዓት ብልጽግና ዝግበር ዘሎ ናይ ኲናት ዳንኬራን ተጻብኦን፡ ልክዕ ከምቲ “እቲ ከልቢ ይነብሕ እቲ ገመል ግና ቀሲኑ ጉዕዞኡ ይቕጽል” ዝበሃል ግብራዊ ብሂል ኣቦታት፤ ንመትከል፣ ምርግጋእን ናይ መወዳእታ ዓወትን ህዝቢ ኤርትራ ዝቕይሮ ከቶ ዋላ ሓደ ሓይሊ የሎን።

Eritrea Profile 21 October 2026 shabait.com/2026/10/28/eritr…

Haddas Ertra 27 October 2026 shabait.com/2026/10/28/hadda…

Eritrea Alhaditha 27 October 2026 shabait.com/2026/10/28/eritr…