سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR) header
سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR) profile picture

🇦🇫په دې خاوره کې🇦🇫، په دې پاکې سپېڅلې کروندې کې🇦🇫، پرته له مینې ❤️بل څه ونه کرو ❤️ مولانا رح

Joined November 2024
Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)Photo by سلیم ړنگ 🇦🇫 (@AsaleemR)
د هغوی لپاره چې وایي د افغانستان نوم انګرېزانو په ۱۹ پېړۍ کې کېښود او احمدشاه بابا د افغانستان پاچا نه و. لیکی: له بنګاله تر انګلستانه یون (سفر)، هند د شمالي برخې، کشمیر، افغانستان او فارس له لارې، او د کسپین سمندر په تېرېدو روسیې ته د ننوتو په مسیر لیکوال: جورج فورسټر George Forster, د ختیځ هند د کمپنۍ د ملکي خدمت کارمند کال: ۱۷۹۸ زېږدیز #افغانستان #افغان
1
6
3
26
4,165
له دې پرته چې دري د پښتنو واکمنو د دربار او کور ژبه وه، پښتنو واکمنو په لومړي ځل د سیمې په کچه دري د پوهنتون ژبه هم کړه. داسې چې د کابل پوهنتون د تهران له پوهنتون مخکې کار پیل کړ او په دري ژبه په کې ښوونې کېدې. د پوهنتون له جوړېدو تر نن ۹۵٪ پښتنو پوهانو په دري ژبې ښوونې کړي، کتابونه او څېړنیزې مقالې یې لیکلي دي. حتی نن هم غوڅ اکثریت پښتانه پښتو املاء نه لري یا په لیکدود سم نه پوهېږي. پښتنو تل د کور او دولت په کچه خپله ژبه رټلې او دري یې نازولې ده. ځکه چې دري ورته پردۍ ژبه نه وه او نه ده. دري په نني افغانستان کې زېږېدلې او زموږ ګډ فرهنګي تاریخي میراث ګڼل کېږي.
8 خدمتی که در چند قرن اخیر شاهان پشتو زبان و پشتو زبانان افغانستان و منطقه به فارسی کرده اند،بخشی از تاريخ زرین فارسی است.
18
943
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
Join my campaign and support Afghan women and girls for #LetAfghanGirlsLearn and #EndGenderApartheid slogans.
5
15
2
28
1,883
د هوتکیانو حکومت تاریخي پړاو باندي تاریخی، حقوقي او سیاسي بحث nitter.cf/i/spaces/1kElennpoyPLm…

5
7
3
11
1,308
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
اوستایی در 🔸آریانا⤵️ ▪️دری ▪️پښتو ریشه لغات ▪️ترس ▪️بیم-بیمه ▪️ وېره-▪️ بېړه 🔳بیم-بېرَه (بیمه)-بَاکْ 🟨. بِوِوَا[biwivå]🔄 🔸بِیمْ (bīm)↩️ 🔄🔸 بېرَه (bēra): بِیمَه (bīma)و بَاکْ [bāk از بِیمْ مشتق شده اند. 🔳مثال در اوستا kahmâicit ýånghãm jasô kahmâicit ãzanghãm biwivå …«هرگاه به هر گرفتاری‌ای درمی‌آمد، هرگاه در هر تنگنایی می‌ترسید.» …«هر کله چې به په کوم کړاو کې ښکېل شو، هر کله چې به په کومه تنګسه کې وېرېده.» 🔳ترس 🟨. تِرِسِنْتی[tərəsəṇti]🔄 تَرْس[t(a)rs]↩️ تَرس[tars]: ▪️معنا: لرزیدن مثال در اوستا وِیسْپِه تِرِسِنْتُ پِرِنِنِه، اَوَثَه مَاوَیْیَچِت تَنُیِه، وِیسْپِه تِرِسِنْتُ اَوُرْوَثَه، وِیسْپِه 🔸تِرِسِنْتُ دُشْمَیْنِیُش، اَمِمْچَه وِرِثْرَغْنِمْچَه نِدَاتِم تَنُیِه مَنُو.⤵️ ⏹️دری بگذار همه پیشِ تنِ من 🔸بترسند؛
بگذار همهٔ دوستان بترسند؛
بگذار همهٔ دشمنان بترسند،
از زور و پیروزی‌ای که در تنِ من نهاده شده است. ⏹️پشتو ټول دې زما د تن په وړاندې 🔸ووېرېږي؛
ټول دوستان دې ووېرېږي؛
ټول دښمنان دې ووېرېږي،
له هغه زور او بري نه چې زما په تن کې ایښودل شوی دی. 🟨. وَرِتَه[warəta]🔄 🔸وېره[wāṛā]🔄🔸برده(اسیری) ýat hazangrô-aspãm haênãm avazôit mâzdayasnîsh avi vîsô janyât nerêsh para gãm azôit 🔸varetãm! یَثَه یَت هَزَنْگْرُو-اَسْپَان هَئِینَان اَوَزُوئِت مَازْدَیَسْنِیش اَوِ وِیسُو جَنْیَات نِرِش پَرَا گَان اَزُوئِت وَرِتَان! «لکه څوک چې د زرو اسونو لښکر د مزدیسنانو پر کلیو ور وتازوي، سړي ووژني او 🔸وېرېدلې غواوې بوځي!» «چنان‌که گویی کسی لشکری با هزار اسپ را بر دهکده‌های مزدیسنان بتازاند، مردان را بکشد و گاوها را به 🔸[اسیری] ببرد!» #آریانا #افغانستان #Ariana #Afghanistan
2
5
488
Parween Pazhwak Literature : زندگینامه پروین پژواک با کتب چاپی او parweenpazhwakliterature.blo… Knowledge is a right, not privilege. #LetHerLearn آموزش حق دختران است، نه امتیاز #مکاتب_دختران_را_باز_کنید زده کړه د نجونو حق دی، نه امتیاز #دنجونو_ښوونځي_پرانېزئ 🧡🇦🇫
2
3
1
12
286
نوم افغانستان زمونږه سره کرښه یو ملت افغان زمونږه سره کرښه پولې له آمو تر مارګلې زموږ دین، آزاد انسان زمونږه سره کرښه سلیم ړنګ #افغان #افغانستان 🇦🇫
1
17
265
د افغانستان ویاړ 🇦🇫❤️
ابوظبۍ: د جوجیتسو ١٣ کلنې افغان ورزشکارې سوفیه سروري نړیوالو سیالیو کې دویم مقام خپل کړ. هغې د ٤٤ کیلو وزن کټګورۍ کې خپلې سیالانې ماتې کړې او د سپینو زرو مډال یې وګاټه. هغه چې اروپا کې اوسي تر دې وړاندې یې د نړرنبرګ نړیوالو سیالیو کې د سروزرو مډال ګټلی و.
12
225
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
د پښتو موسیقۍ د ستر استاد ارواښاد اولمیر د ماشومتوب یو نادر انځور، چې شاوخوا د لسو دولسو کلونو په عمر کې اخیستل شوی دی. د پښتو موسیقۍ د تاریخ یوه ارزښتمنه یادګاري شېبه! #PashtoMusic #PashtoMusicHeritage #PashtoCulture #UstadAwalmir #MusicHistory
11
60
1,090
راتلونکې یکشنبي ورځ د هوتکیانو په دوري له تاریخي، سیاسي او حقوقي پلوه څیړنیز بحث.
1
2
1
15
617
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
عبارت «پارسی دری» در تاریخ ادبیات وجود ندارد و چنین عبارت ابداع شده است. ⏹️. ابن مقفع (۱۰۶-۱۴۲ هجری قمری-۷۲۴ -۷۵۹ میلادی) از « الدَّرِيَّةُ » و«الفارسيةِ» بصورت دو‌ عبارت مشخص نه مرکب «فارسی دری» ذکر می کند. ⏹️. كتاب البيان والتبيين, تالیف ٱلْجَاحِظ در قرن نهم از «دری » ذکر می کند نه «فارسی دری ». ⏹️. در قرن دهم (۹۸۷ م) ابن‌ندیم در کتاب «الفهرست» از ابن مقفع در مورد «دری» و «فارسی » ذکر می کند. ⏹️در شاهنامه چاپ مسکو، عبارت «دری» و «پارسی » ذکر شده است نه «پارسی دری». در قرن ۲۰، با ظهور سلسله پهلوی(۱۹۲۵-۱۹۷۹)، در پوهنتون تهران ملت گرایی مبنی به کشف کتبه های هخامنشیان و ساسانیان آغاز شد محمد حسن فروزانفر(۱۸۹۳-۱۹۷۷) استاد ادبیات در پوهنتون تهران چندین شاگردان پرورش داد و از جمله پرویز ناتل خانلری(۱۲۹۲–۱۳۶۹) بود که کتاب «تاریخ زبان فارسی » را چاپ کرد و در صفحه ۲۷۳ عبارت «فارسی دری» را درج کرد. پهلوی ها در حوالی سال های دهه ۱۹۶۰ ، زبان شناس یهودی فرانسوی تباربنام ژیلبر لازار(Gilbert Lazard-1920-2018) را که در افغانستان (هرات-کابل ) مشغول تتبع زبان دری و اسناد یهودیان هرات بود ، استخدام کردند که در مورد «فارسی-دری » اظهار نظر کند. با مرجع به کتاب ابن مقفع ، كتاب البيان والتبيين و کتاب پرویز ناتل خانلری، ژیلبر لازار بدون شواهد ادعا کرد: ▪️که عبارت «پارسیِ دری»، یا در عربی «الفارسیة الدریة»، «در متون کهن به‌فراوانی دیده می‌شود». اما در خود متن، این ادعا را بدون فهرست کردن آن متون مطرح می‌کند و از خواننده می‌خواهد که فراوانیِ آن را بی‌دلیل بپذیرد. ▪️او برای این ادعا که «و» یک تحریف است، به خانلری استناد می‌کند؛ اما این تنها استناد به یک دانشمند دیگر است، نه شواهد تازه. ▪️صورت عربیِ «الفارسیة الدریة» (اسم همراه با صفتِ مطابق) می‌توانست شاهدِ واقعی باشد بر این‌که «دری» به‌عنوان صفت به کار می‌رفته است، به شرطی که آن عبارت‌ها نقل و بررسی شوند. کاستی‌های استدلال او: ▪️ ژیلبر لازار منابع ادعا خود را فهرست نمی‌کند. بدون نقلِ عبارت‌های مشخص، ادعای «به‌فراوانی دیده می‌شود» را نمی‌توان سنجید. •استدلالش دایروی است. او «پارسی و دری» را تحریف می‌خواند، چون «پارسیِ دری» صورت رایج است؛ و سپس به همین صورت استدلال می کند که رایج «پارسیِ دری » نشانه آن است که ‌ «دری » گونه‌ای از «پارسی» است. ▪️ ژیلبر لازار به نسخه‌های متأخر چاپ تهران در سلسله ای پهلوی تکیه دارد. در سال ۱۹۵۲، داکتر محمد معین، سید محمد مشکوة و مجتبی مینوی در انجمن آثار ملی ایران دانشنامهٔ علائی ابن سینا بلخی را مبنی بر نسخه چاپ سنگیِ حیدرآباد، ۱۳۰۹ هجری قمری (۱۸۹۱–۱۸۹۲ میلادی)را نشر کرد. در مقدمه دانشنامهٔ علائی ابن سینا از «پارسی » ذکر می کند و در مقدمه چاپ تهران عبارت «پارسیِ دری» ذکر شده است. دلیل حذف «دری» چاپ حیدر آباد و ضمیمه «دری» در چاپ تهران با عث کنجکاوی می شود که در هردو نسخه اشنباه رخ داده است چون نسخه چاپ تهران چندین نسخه ها را مقایسه نموده و عبارت «پارسی» و «دری» مشترک کرده است. نسخه اولی دانشنامهٔ علائی وجود ندارد منقرض شده است. نسخه های ترکیه هم از «دری » و هم از «فارسی» ذکر می کنند. چاپ تهران: ⬅️ ابن سينا نيز در مقدمة دانشنامة علايى خود مى نويسد:«زندكانيش دراز باد و بخت پيروز، پادشاهيش برافزون. آمد به من بنده و خادم دركاه وى، كه يافته امان در خدمت وى.همه كامهاى خويش، از ايمنى و بزركَى و شكوه و كفايت و پرداختن به علم و نزديك داشتن، كه بايد مر خادمان مجلس وى را كتابى تصنيف كنيم به پارسى درى.» بنابر نسخه چاپ تهران، فعالان در فضای مجازی عبارت «پارسیِ دری» را مروج کردند: ▪️ Persian Wikipedia – زبان فارسی نو ▪️ داکتر رازق رویین آیا واژۀ دری صفت واژۀ فارسی بوده است(خراسان زمین) ▪️ khorasanzameen.net/php/read.… ▪️لطیف ناظمی – زبان گهربار ما فارسی؛ پارسی است mariadaro.com/archives/26208 محقیق و فعالان فارسی باز هیچ شواهد در اختیار ندارند که چرا ابن مقفع، ابن ندیم ، كتاب البيان والتبيين ٱلْجَاحِظ و شاهنامه چاپ مسکو همه به اشتباه «دری و فارسی » با عبارت «فارسی. دری» عوض کرده اند. بفرمود نا يارسى و درى نبشتند و كوتام شد داورى شاهنامه کجا بیور از پهلوانی شمار بود در زبان دری ده هزار فردوسی اندر عرب دَرِ عربی گویی او گشاد واو باز کرد پارسیان را در دری فرخی استاد خلیلی: من دری گویم دری آن منست این گهر ارث نیاکان منست #آریانا #افغانستان
در ادامه محدویت‌ها بر زبان‌ها، طالبان این‌بار واژه «پارسی» را از تابلوی بخش فارسی دری دانشکده زبان و‌ ادبیات دانشگاه کابل حذف کرد. در تابلوی پیشین این دانشکده، عنوان «دیپارتمنت پارسی دری» درج شده بود، اما در تابلوی جدید، واژه «پارسی» حذف و عنوان «ادبیات دری» جایگزین آن شده است. afintl.com/202611135735
1
4
1
19
1,559
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
Replying to @AsaleemR
د خړ خېبر په سینه تورې کرښې لکه د ېار په مخ پردئ نخې دی رحمت شاه سائل
1
2
6
168
له آمـــــو تر اباسیـنه یــــو پښتــــون دی یو افغان دی، مرګ یې یو دی یو ژوندون دی تر ابــــــده به بېـــل نه شي په لـــر بــــره سمندر دی، ژوند یې شور، مرګ یې سکون دی سلیم ړنګ لر او بر یو افغان، یو افغانستان
1
2
12
237
چې یې څومره ماتوي، غښتلي کېږي ړنګول یې پښــــتانه، خو څلي کېږي تېرېدل له مور به نورو له فرهنګ وي پښتانه سوځي، اېرې شي ویلي کېږي لر او بر یو افغان !!! دیورند کرښه ماتول د ټول افغان لپاره لکه پنځه وخته لمونځ فرض او پر سر یې بحث سره کرښه ده. سلیم ړنګ
2
3
14
409
چې یې یوه ده د #پښتو ادکې وینه په کې نشته د لر بر دا توپیرونه که غلیم غشی د یو په زړه کې خښ کا له #اټک تر #کندهار کړي څړیکې زړونه سلیم ړنګ لر او بر یو افغان او افغانستان
1
2
17
313
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
زلفې دې کرښې د #دیورند دي غلیمان غواړي چې پرتې دې په مخ وینه د #لر_او_بر نعره انګار دی د #پښتنو د دښمن خونې ورانوينه پرېښوی دې نه شمه جانانه سپي دې غپېږي زه به خپله لار وهمه ړنګ 🇦🇫❤️ #لندۍ #افغان #افغانستان لر او بر یو افغان
5
21
411
راجرګـــــه کړه پښتانه هسکه خیبره! چې فلــــــک ســــره بیا ووهي ډغره چې په قهر و قیام ورکې کړي دا کرښې په تدبیــــر یې تقدیر وشــــړه له دره لکه شات او شېدې دواړه سره ګډ کړه ورنه هېر کـــړې چې د لر دي که د بره شاعر: لوی استاد ښاغلی او ډېر قدرمن ډاکټر صاحب عبدالغفور لېوال له آمو تر مارګلې لوی افغانستان
2
22
399
سلیم ړنگ 🇦🇫 retweeted
ددیورند جبری کرښه درنو دوستانو او ملګرو ! په دې ورځو کې د دیورند د جبري کرښې په اړه زیات بحثونه روان دي. دا لیکنه یو ځل بیا د هغو کسانو لپاره وړاندې کوم چې د دیورند د کرښې په اړه هیڅ معلومات نه لري او کله کله د خپلو سیاسي ګټو او یا هم د بل چا په دستور دلته او هلته غیرمسوولانه او د افغانستان د ملي ګټو پر خلاف خبرې کوي. د دیورند د کرښې په اړه چې د افغانستان او پاکستان تر منځ د کړکېچ اصلي سرچینه ده، په کافي توګه کتابونه، مقالې او نور تاریخي سندونه خپاره شوي دي، چې نه غواړم د هغو ټولو یادونه وکړم، خو دلته یوازې ځینو تاریخي او حقوقي برخو ته لنډه کتنه ولرم. لومړی دا چې: هر څومره چې د دیورند د کرښې د مودې چې دا دی ۱۳۳ کاله کېږي، لرې کېږو، په هماغه اندازه د افغانستان د حق غوښتنې، سیاسي او دیپلوماتیکه بڼه غښتلې کېږي او ورسره افغانان د دیورند د کرښې په وړاندې د احتجاج او اعتراض پیاوړتیا او سیاسي ظرفیت تر لاسه کوي. دا ځکه چې د دې کرښې په غځولو کې هېڅ یو بشري، جغرافیایي او حقوقي ملاحظات په نظر کې نه دي نیول شوي. په وروستیو کلونو کې د دې کرښې په اړه ورځ په ورځ نوې خبرې او معلومات رابرسېره کېږي، چې تر پرون نه مطرح کېدل، په دې مانا چې دا د انګرېزانو لخوا جوړ شوی موافقه لیک د همغه لومړیو ورځو څخه تر اوسه پورې اصلاً د لاسلیک شوی سند په توګه وجود نه لري. د افغانستان نامتو لیکوال او تاریخ پوه، پوهاند دوکتور محمد حسن کاکړ لیکي: “ما چې د لندن، نوي ډهلي او کابل په ارشیفي مرکزونو کې څېړنې کړې، د امیر په لاسلیک مې د توافق لیک کوم متن لیدلی نه دی.” د کابل پوهنتون استاد، دوکتور فیض محمد ځلاند د آریانا نیوز سره په خبرو کې داسې وویل: “کله چې ما په ۲۰۰۶ کال کې د دیورند پر کرښه د دوکتورا تیزس لیکه، نو هېڅ داسې یو سند مې پیدا نه کړ چې د امیر لخوا دې لاسلیک شوی وي.” نامتو لیکوال، تاریخ پوه او حقوق پوه، دوکتور عثمان روستار تره‌کي لیکي: “د دیورند د موافقه لیک د اجرا په اړه هېڅ یو ضمانت نه و ټاکل شوی، برعکس د قراینو نه داسې څرګندېږي چې موافقه لیک له همغه لومړیو ورځو څخه تر اوسه پورې په عمل کې وجود نه لري.” دوهم دا چې: که دیورند د کرښې د تاریخي پس منظر نه حقوقي بحث ته ننوځو، نو باید دغه واقعیت په نظر کې ونیسو چې افغانستان هېڅ وخت د انګرېز مستعمره (Colony) نه و، بلکې تحت الحمایه هېواد (Protectorate) ګڼل کېده. موږ د دیورند موافقه لیک حقوقي باور، که چېرې موجود هم وي؟ هغه وخت په ګوته کولای شو چې له یوې خوا د نړیوالو تړونونو د تصویب او نافذېدو عمومي پروسیجر ته نظر واچوو، او له بلې خوا د بین‌المللي تړونونو د اعتبار حقوقي معیارونه له نظره ونه غورځوو. ځکه چې دا دواړه موږ ته د دیورند د موافقه لیک د حقوقي ارزونې وسیله په لاس کې راکوي او هغه دا دي: ۱- تړون باید د دواړو هېوادونو د ذیصلاح استازو له خوا لاسلیک شي. دغه صلاحیت د اساسي قانون له خوا متعاقدینو ته ورکول کېږي. دلته د موافقه لیک په اړه دغه شرط نه دی پر ځای شوی. ځکه امیر عبدالرحمن د کوم اساسي قانون د حکمونو له مخې د افغانستان د خلکو د استازیتوب او د تړون د لاسلیک صلاحیت نه درلود. ۲- بین‌المللي تړون باید د خلکو د استازو له خوا په پارلمان کې تصویب شي. داسې اسناد په لاس کې نه لرو، چې موافقه لیک د انګلستان د عوامو د مجلس له خوا تصویب شوی وي، او په افغانستان کې خو هغه وخت پارلمان موجود نه و. خو بیا وروسته په ۱۹۴۹ کال کې د ظاهر شاه په وخت کې د اګست د میاشتې په ۱۲ نېټه د افغانستان حکومت لویه جرګه راوغوښتله او دغې جرګې د ۱۸۹۳ کال د دیورند موافقه لیک، د ۱۹۰۵ کال د امیر حبیب الله خان سره د انګریزانو عهدنامه، د ۱۹۱۹ کال د راولپنډۍ معاهده او د ۱۹۲۱ کال د انګریزانو او افغانستان تر منځ عهدنامه ټول لغوه کړې دي . او دا ټول هغه سندونه وو چې په قبایلي سیمو پورې یې اړه درلوده. ۳- کله چې د نړیوالو تړونونو د حقوقي باور بنسټیز اصول رعایت نه شي او د تړون متعاقدین آزاده اراده ونه لري او د زړه له کومې راضي نه وي او یا تړون د غبن، خشونت، اجبار، تشدد او فشار په نتیجه کې لاسلیک شوی وي، داسې تړون هېڅ حقوقي ارزښت نه لري او په خپله باطل کېږي. د ویانا کنوانسیون په خپله ۵۱ ماده کې وايي: “یو تړون چې د یو دولت په استازي باندې د ګواښ او فشار په وسیله وتړل شي، هېڅ یوه حقوقي اغېز درلودلای نه شي او بالکل باطل دی.” دلته که موږ د نوموړي تړون د بطلان نور فکتورونه په پام کې هم و نه نیسو، پر امیر عبدالرحمن باندې یوازې د افغانستان د نظامي اشغال فشار کفایت کوي، چې د دیورند د موافقه لیک مشروعیت تر سوال لاندې راولي او ورباندې د بطلان خط وکاږي. 👇
4
21
4
76
4,927