Wetenschappelijk is aangetoond dat praktisch opgeleiden nooit hun zin krijgen in ons land, tenzij hun mening samenvalt met die van hoger opgeleiden (nitter.cf/BijleveldHil/status/19…). Dat betekent dat grofweg 60 procent van onze bevolking al decennialang beleidsmatig buitenspel staat. We zijn een land met zoveel elitaire bestuurs- en adviesorganen met reële macht, dat we eerder een aristocratie/oligarchie zijn dan een democratie. Te veel posities met macht kiezen we niet: premiers, Eerste Kamerleden, officieren van justitie, burgemeesters, commissarissen van de Koning, geborgde zetels in de waterschappen, heemraadsleden en EU-commissarissen worden allemaal niet direct gekozen. In andere landen zijn veel van deze functies wel verkiesbaar of bestaan ze niet. Om deze elites heen zit een gigantische trein aan agentschappen, rekenkamers, adviesorganen en ombudsmannen die mede het beleid vormgeven en waar ook niemand gekozen wordt. In andere landen zie je nog weleens dat ambtenaren op deze plekken van macht na verkiezingen moeten vertrekken, maar onze ambtenaren blijven zitten, ongeacht hun match met de partij die de verkiezingen wint. Dat levert veel wrijving op (nitter.cf/BijleveldHil/status/19…). Er was een korte periode met meer democratische invloed voor praktisch opgeleiden, door het raadgevend referendum. Praktisch opgeleid Nederland stemde bij deze referenda echter een paar keer tegen de zin van de elite, waardoor dat project meteen ten grave werd gedragen door onze elite (bijlagen.nos.nl/nos/docs/181…). Nederland werd het enige democratische land dat na de Tweede Wereldoorlog een bestaande, algemene referendumwet volledig heeft afgeschaft (research.vu.nl/en/publicatio…). Alsof er nog niet genoeg macht was voor de theoretisch opgeleiden en onze bestuurselite, ligt er nu een voorstel om Nederland nog minder democratisch te maken. Het gaat specifiek de invloed van praktisch opgeleiden verder inperken. Er ligt een voorstel om partijen te dwingen leden te krijgen. We weten echter dat leden van politieke partijen zelden een goede afspiegeling van de samenleving vormen; ze komen onevenredig vaak uit de theoretisch opgeleide regionen. Voor sommige groepen past het ledenmodel echt niet, zoals emeritus hoogleraar Joop van den Berg terecht opmerkte op Radio 1 (youtube.com/watch?v=Jnv7_ahW…). De stem van de theoretisch opgeleiden zal ook hier weer onevenredig groot worden; we krijgen nog meer ‘selectorates.’ Zelfs als praktisch opgeleiden door een wonder opeens wel massaal deel zouden gaan nemen aan de interne partijpolitiek van een partij, zullen ze vaak minder goed hun ideeën over het voetlicht kunnen brengen dan hoger opgeleiden. Zij houden zich overdag bezig met het aanleggen van tuinen of het trekken van internetkabels, niet met het beïnvloeden van mensen via PowerPoints en dikke rapporten. De PVV, die procentueel de meeste praktisch opgeleiden vertegenwoordigt, heeft nu geen last van deze ‘leden’-dynamiek, wat betekent dat de partijtop direct naar de wensen van praktisch opgeleiden kan luisteren. Maar als de partij straks leden krijgt, moet zij gedwongen naar allerlei andere types gaan luisteren. Dat kan uiteenlopen van NGO-medewerkers tot asieladvocaten; dat heb ik eerder bij partijen in de praktijk zien gebeuren (nitter.cf/BijleveldHil/status/20…). Dit alles maakt niet dat ledenpartijen per definitie slecht zijn; ze kunnen helpen bij de kadervorming, iets waar de PVV veel moeite mee heeft. Maar het afdwingen van deze vorm van invloed van theoretisch opgeleiden past niet bij de sociologische dynamiek van dit moment; het maakt het moeilijker voor sommige partijen om een samenlevingsgroep te bedienen die nu al het allerslechtst bediend wordt. Of een partij leden wil, moet daarom een keuze zijn, niet een wettelijke plicht. Uiteindelijk vormt democratie niet meer dan het collectieve mechanisme waarmee onderdanen hun leiders kunnen bijsturen of vervangen wanneer deze leiders corrumperen; iets wat onvermijdelijk gebeurt. Absolute power corrupts absolutely. Als we de democratie nog verder uithollen door indirecte macht toe te kennen aan de klasse die nu al te veel macht heeft, gaat zij als medicijn nog minder goed werken. Terwijl we al een tamelijk zieke patiënt hebben (aup-online.com/docserver/ful…).