Philip Ruff

Po rewolucji październikowej stanowcza większość strzelców łotewskich opowiedziała się po stronie bolszewików. W początkowej fazie wojny domowej w Rosji uchodzili za jedne z najbardziej elitarnych i zdyscyplinowanych jednostek po stronie bolszewickiej, słynąc z fanatyzmu w walce oraz bezwzględnego oddania nowej władzy. Bolszewiccy traktowali ich jak wojskową „straż pożarną” i darzyli ogromnym zaufaniem. Powierzano im najważniejsze misje: tłumienie buntów, działania pacyfikacyjne, walkę na najtrudniejszych odcinkach frontu, a także bezpośrednią ochronę Lenina oraz siedziby rządu sowieckiego. Białogwardziści, którzy zetknęli się z nimi w bezpośredniej walce, wspominali później na emigracji, że oddziały te wyróżniały się jako znakomicie zorganizowane, świetnie umundurowane i ruszające do boju pod komendą swoich dotychczasowych dowódców. Sama kwestia pierwotnej kadry dowódczej jest zaskakująca. Dla porównania – po rewolucji lutowej w armii rosyjskiej doszło do takiego rozprzężenia, że doprowadziło ono do załamania morale i mordów na oficerach popełnianych przez podwładnych (skala ta szczególnie nasiliła się po rewolucji październikowej). Tymczasem strzelcy łotewscy, mimo że sympatyzowali z rewolucją, zachowali strukturę dowódczą i wysoką zdolność bojową. Mimo niekwestionowanego oddania sprawie rewolucji, los strzelców łotewskich okazał się podręcznikowym przykładem funkcjonowania „sowieckiego raju”. Po zakończeniu wojny domowej część z nich wróciła do niepodległej ojczyzny. Ci jednak, którzy postanowili zostać w ZSRR, padli w latach 30. ofiarą stalinowskiego terroru. W ramach operacji łotewskiej NKWD stracono tysiące dawnych weteranów, a z rozkazu Stalina rozstrzelano nawet pierwszego naczelnego dowódcę Armii Czerwonej – Jukumsa Vācietisa.