Tomasz Herbich (@THerbich) profile picture

Radny https://nitter.cf/t.co/JbX2mqNcUt. Warszawy, filozof i teolog, członek redakcji "Teologii Politycznej".

Warszawa
Joined January 2019
Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)Photo by Tomasz Herbich (@THerbich)
W kontekście wczorajszego stanowiska NBP zastanawia mnie kto zapłaci za benzynę
3
13
266
„Czy w Polsce TK był niezależny i apolityczny? Jak wiadomo powstał on już w roku 1986. Już wówczas jego sędziowie stali na straży konstytucji. Nie przypominam sobie jednak, by sprawiali jakikolwiek kłopot generałom Jaruzelskiemu i Kiszczakowi.  A czy Andrzej Zoll, Marek Safjan lub Jerzy Stępień byli i są niezależni i apolityczni?  W swojej politycznej zapiekłości i usłużnej partyjności przewyższają wielu polityków. To, że Polacy nie dostrzegali politycznej natury TK wynikało po prostu z monopolu władzy. Jego orzecznictwo było zgodne z linią polityczną obozu rządzącego IIIRP.”
66
154
2,153
Tomasz Herbich retweeted
Zachęcamy, żeby uważnie przeczytać to, co napisał Karol Trammer, bo to jest w pigułce opis polskiego nonsensu i egoizmu silnych: Podstawą modelu polaryzacyjnego-dyfuzyjnego była teoria rozlewania się rozwoju, zgodnie z którą wsparcie kierowane do centrów miało przynosić efekty w postaci bogacenia się peryferii. Jak w praktyce wygląda to rozlewanie się rozwoju, można zobaczyć na przykładzie województwa mazowieckiego, czyli największego polskiego województwa, którego centrum stanowi metropolia warszawska. Na etapie kształtowania obecnego podziału administracyjnego znaczna część nawet bardzo oddalonych od Warszawy gmin uważała, że lepiej być w jednym województwie z bogatą i podejmującą najważniejsze decyzję stolicą, niż znaleźć się w granicach województwa podlaskiego, warmińsko-mazurskiego czy lubelskiego. Już wtedy pojawiały się głosy, że zamożność z bogatej metropolii będzie w granicach jednego województwa łatwo rozlewać się na biedniejsze części regionu. Finalnie jednak obszarom wiejskim oraz małym i średnim miastom nie przyszło grzać się w blasku Warszawy, lecz żyć jej w cieniu. W województwie mazowieckim nawet programy, które z definicji mają przyczyniać się do niwelowania różnic rozwojowych między Warszawą a peryferiami regionu, szybko stały się swoją karykaturą. W 2019 r. samorząd województwa mazowieckiego stworzył „Instrument wsparcia zadań ważnych dla równomiernego rozwoju województwa mazowieckiego”. Celem tego programu, w skrócie nazywanego „Mazowsze dla równomiernego rozwoju”, jest, jak wskazano na stronie internetowej samorządu województwa, „wsparcie jednostek samorządu terytorialnego z Mazowsza nieposiadających wystarczającego potencjału infrastruktury technicznej oraz mających ograniczone szanse pozyskania środków na realizację pilnych potrzeb mieszkańców z innych programów pomocowych”. Z tego źródła samorządy lokalne mogą otrzymać dofinansowanie na konkretne zgłaszane przez siebie przedsięwzięcia z zakresu budowy dróg, modernizacji budynków użyteczności publicznej, obiektów sportowych i kulturalnych, inwestycji w wodociągi i kanalizację czy zagospodarowania przestrzeni w miejscowościach. Ustanawiając instrument „Mazowsze dla równomiernego rozwoju”, władze województwa mazowieckiego nie wprowadziły żadnych kryteriów określających na podstawie wskaźników dotyczących zamożności, bezrobocia czy dostępności transportowej, które gminy i powiaty mogą być jego beneficjentami. W efekcie już w drugim roku funkcjonowania instrumentu „Mazowsze dla równomiernego rozwoju” wniosek o dotację z tego źródła złożył Urząd Miasta Stołecznego Warszawy. Wniosek został rozpatrzony pozytywnie i stolica otrzymała 233 tys. zł wsparcia na remont jednej ze szkół. Ośmieliło to władze Warszawy do głębszego sięgnięcia po fundusze z definicji przeznaczone przecież dla samorządów nieposiadających wystarczającego potencjału. W 2021 r. Warszawa otrzymała z tego źródła 8,4 miliona złotych, w 2022 r. 20,9 mln zł, a w 2023 r. już 57,2 mln zł. Przez pierwsze siedem lat funkcjonowania instrumentu „Mazowsze dla równomiernego rozwoju”, od 2019 do 2025 r., samorząd województwa mazowieckiego przyznał gminom i powiatom w ramach tego programu w sumie 1,6 miliarda złotych. 15% tej kwoty, czyli 230,2 mln zł, trafiło do Urzędu Miasta Stołecznego Warszawy. Jak dotąd rekordowy był 2024 r., w którym Warszawa dostała z tego źródła 74,7 mln zł. Tak się składa, że w budżecie Warszawy za 2024 r. osiągnięto nadwyżkę w wysokości 805,8 mln zł. Urząd Miasta Stołecznego Warszawy przeznaczył wsparcie z instrumentu „Mazowsze dla równomiernego rozwoju” w latach 2019–2025 na 101 przedsięwzięć. Między innymi na rozbudowę i sprzęt dla kilku miejskich szpitali, na modernizację stołecznych instytucji kultury i szkół, na kompleksowe remonty ulic – w tym w dzielnicach willowych i na budowanych przez deweloperów osiedlach apartamentowców, budowę asfaltowych ulic na osiedlach domów jednorodzinnych. Wsparcie trafiło nawet na warszawskie osiedle apartamentowców Miasteczko Wilanów, gdzie z instrumentu sfinansowano przebudowę jednego ze skrzyżowań oraz modernizację izolacji termicznej przedszkola. Choć 101 gmin z województwa mazowieckiego znajduje się na rządowej liście gmin zagrożonych trwałą marginalizacją, to w latach 2019–2025 aż 33 spośród nich nie otrzymały żadnego wsparcia w ramach instrumentu „Mazowsze dla równomiernego rozwoju”. To tylko fragment dużego tekstu. Cały tekst Karola opublikowaliśmy w numerze 101 Nowego Obywatela. Numer jest w całości poświęcony Polsce B, prowincji, mniejszym miastom i wsi. 150 stron o tym, największa taka dawka wiedzy w polskich mediach. Numer 101 do kupienia w Empikach w wersji papierowej, a wersje papierowa i elektroniczna do kupienia także u nas: wystarczy w wyszukiwarkę wpisać Nowy Obywatel, a następnie na naszej stronie internetowej robić zakupy w dziale Sklep. Niedrogo: papierowe wydanie za jedyne 23 zł (koszt przesyłki wliczony), a wersja elektroniczna za 10 zł. Zapraszamy na zakupy i do lektury.
4
26
122
3,413
„Bank Gospodarstwa Krajowego może podjąć obsługę rachunków, o których mowa w ust. 1 pkt 1–3, nie wcześniej niż z dniem przyjęcia przez Rzeczpospolitą Polską waluty euro” Nie ma za co.
Minister Finansów może skierować środki przeznaczone dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego do innego banku, choćby do BGK. Nie ma obowiązku posiadania rachunku w NBP.
4
395
13
1,479
15,082
Adam Glapiński pokazał jak trzeba grać z Tuskiem przez jego ostatni rok. Nie siłą, tylko sposobem, a potem siłą. Najpierw się z nim dogadać, a gdy już można – uderzyć mocno. W wolnej Polsce będziemy temu człowiekowi stawiać pomniki ze złota, które kupił (a jest go w chuj).
45
142
3
1,675
29,989
Tomasz Herbich retweeted
Czy TK może posiadać rachunek pomocniczy w BGK? Oczywiście! Czy może z tego rachunku płacić pracownikom? Tak! Czy MF może przekazać środki z centralnego rachunku budżetu na rachunek pomocniczy z pominięciem rachunku bieżącego TK? W żadnym razie, tylko to inne rozporządzenie.
Art. 196 ust. 6 w zw. z art. 196 ust. 1 pkt 5 ustawy o finans. publicz. oraz § 16 rozporz. MF w spr. rodzajów i trybu dokonywania operacji na rachunkach bankowych [...] interpretowane w zgodzie z Konstytucją pozwalają MF na zapewnienie obsługi TK na rachunku pomocniczym w BGK.
9
15
107
6,488
Tomasz Herbich retweeted
Otóż Minister Finansów nie może i jest obowiązek wynikający z ustawy o finansach publicznych.
Minister Finansów może skierować środki przeznaczone dla sędziów Trybunału Konstytucyjnego do innego banku, choćby do BGK. Nie ma obowiązku posiadania rachunku w NBP.
26
26
1
296
11,922
Tomasz Herbich retweeted
Absolutny skandal, że bank nie chce dać dostępu do rachunku bankowego instytucji z budżetem w okolicy 70 mln PLN komuś na podstawie napisanej przez tego kogoś karteczki, że jest prezesem. W cywilizowanym kraju nie do pomyślenia!
A wiecie, że źródłem prawa w Polsce stał się teraz NBP. Mam nadzieję, że sprawą zajmie się prokuratura. To jest po prostu skandal. nbp.pl/komunikat-departament…
55
153
4
1,402
21,127
Tomasz Herbich retweeted
💥- Jestem pierwszym prezesem TK, który został powołany na 6-letnią kadencję. Mija niedługo 2 lata odkąd będę pierwszem i zostały mi 4 lata kadencji. Nie ma możliwości odwołania prezesa TK, zresztą tak samo jak wiceprezesa. Nie ma możliwości ich zmiany. W związku z powyższym jestem jedynym legalnym prezesem TK - mówi Bogdan Święczkowski na Rymanowski Live. 💥 Nawet gorzej bym powiedział [niż republika bananowa]. Nawet w republice bananowej nie pozwolono by sobie na takie siłowe wejście kompanii policji na teren konstytucyjnego organu państwa - ocenia sytuację w Polsce prezes Trybunału.
80
467
2,738
62,633
Tomasz Herbich retweeted
NBP nie może inaczej. To nie jest deklaracja polityczna ani wypowiedzenie wojny. Bank musi mieć dokument, na podstawie którego wypłaca środki zgromadzone na rachunku. Dokument, w którym Anna Korwin-Piotrowska sama siebie uznaje za prezesa TK, to po prostu za mało. Nie chcielibyście, żeby Wasze pieniądze ktokolwiek wypłacał na gębę.
Komunikat Departamentu Prawnego NBP nbp.pl/komunikat-departament…
47
333
14
1,618
42,971
Tomasz Herbich retweeted
Dziś jest ważna rocznica: 10 maja 1968 r. Bundestag przegłosował nowelizację prawa o ruchu drogowym. To naprawdę ważne wydarzenie, ponieważ z inicjatywy Eduarda Drehera, kierownika Wydziału Karnego Ministerstwa Sprawiedliwości RFN, do projektu ustawy zmieniającej 167 artykułów kodeksu drogowego dołączono nowe brzmienie § 50 pkt 2 kodeksu karnego: "Jeżeli brak jest wyraźnych osobistych przesłanek, powiązań czy wszelkiego rodzaju osobistych związków, które by łączyły ofiarę i sprawcę, to w przypadku współuczestnika mordu należy jego czyn potraktować zgodnie z regułami karania usiłowania tego czynu". Pretekstem była konieczność łagodniejszego potraktowania sprawców śmiertelnych wypadków drogowych, którzy zazwyczaj nie znają swoich ofiar, niż sprawców większości zabójstw, którzy zazwyczaj je znają. Tylko że zmiana weszła do kodeksu karnego i miała dotyczyć wszystkich zabójców. Odtąd, jeżeli sprawca osobiście nie znał ofiary i nie łączyła ich żadna relacja, zabójstwo kwalifikowano jako usiłowanie. A w niemieckim prawie usiłowanie przedawnia się po 15 latach. Czyli w przypadku zbrodni funkcjonariuszy III Rzeszy z czasów II wojny światowej, w maju 1960 r. Owszem, takich mordów także majowa nowelizacja dotyczyła; prawdę mówiąc, to dla nich została uchwalona. Miała uchronić przed odpowiedzialnością tzw. "morderców zza biurka", winnych tysięcy zbrodni na ludziach, których nigdy w życiu nie spotkali. Niemieckie prawo uznawało więc kogoś, kto we wrześniu 1939 r. w napadniętej Polsce rozkazał Einsatzgruppen mord na miejscowej inteligencji, lub funkcjonariusza, który deportował 2 000 Żydów do komór gazowych Auschwitz za winnych usiłowania zabójstwa. I uwalniał, bo czyn się przedawnił. Trzeba było jeszcze tylko precedensu. Nowelizacja weszła w życie 1 października 1968 r., a w maju 1969 r. na jej podstawie Trybunał Federalny uniewinnił SS-Oberscharführera Hermanna Heinricha, któremu zarzucano współudział w mordzie 37 600 Żydów. Wszyscy oni stracili życie, ale Heinrich tylko "usiłował" ich zabić. No i, oczywiście, dawno już się te zabójstwa przedawniły. Dzięki nowemu brzmieniu § 50 pkt 2 kk umorzono postępowania lub wycofano zarzuty przeciwko tysiącom takich jak Heinrich. Dlatego głosowanie Bundestagu 10 maja 1968 r. było tak ważne. I oczywiście, zarówno Dreher, jak i sędzia, który uniewinnił Heinricha, to byli funkcjonariusze III Rzeszy. W wymiarze sprawiedliwości RFN pracowały ich tysiące.
60
1,040
51
2,493
158,093
Tomasz Herbich retweeted
Trudno ufać rządzącym, którzy utajniają raport NASK na temat nielegalnej kampani prezydenckiej Trzaskowkskiego i ukrywają informacje o pochodzeniu 500 tysięcy złotych, za które zamówiono szereg dezinformujych filmów o Nawrockim i Mentzenie. Trudno ufać rządzącym, gdy szef rządowego centrum ds walki z dezinformacją wrzuca fejki wygenerowane z AI, by atakować przeciwników politycznych. Trudno ufać rządzącym, gdy w dniu brutalnego zamachu Minister wychodzi na konferencje i kłamie na temat ideologi sprawcy. Trudno ufać rządzącym, gdy Premier Tusk i Wicepremier Sikorski wspierają Romana Giertycha, który odpowiada za najbardziej kłamliwą i wulgarną sieć trolli politycznych w internecie.
Odnosimy wrażenie, że w dyskusji o wecie prezydenta brakuje merytorycznej dyskusji i wszystko ogranicza się w zasadzie do 2 okrzyków 2 spolaryzowanych ze sobą plemion: 1. Zwolennicy ustawy krzyczą: "prezydent ma krew dzieci na rękach!" 2. Przeciwnicy ustawy krzyczą: "prezydent zapobiegł cenzurze!" Widzimy w dyskusjach na temat tej ustawy sporo przekłamań, bo i sama ustawa nie jest taka prosta. Założymy się też, że większość wypowiadających się osób treści ustawy i jej uzasadnienia nawet nie przeczytało. A mimo to zażarcie wyraża swoje zdanie, często niestety powielając celowo naciągniętą narrację jednej albo drugiej strony sporu. Bo obie trochę manipulują :) My przeczytaliśmy, więc po kolei: ✅ Tak, ustawa daje nowe uprawnienia urzędnikom (głównie UKE) pozwalające blokować treści w internecie ale ❌ nie dowolne! Jest konkretny, zamknięty katalog (i są to konkretne przepisy z kodeksu karnego, a więc chodzi o przestępstwa już przez polskie prawo penalizowane, choć - to istotne - w przeciwieństwie do k.k. tu nie jest wymagane uprzednie skazanie sprawcy). Czy to można nazwać cenzurą? Tak - ale tylko jeśli ktoś nie ufa rządzącym 🤷‍♂️ I tu właśnie jest największy problem, bo w naszym kraju zaufanie do "aparatu państwowego" jest na dramatycznie niskim poziomie. Średnim pocieszeniem będzie to, że jakby urzędnik się pomylił i zablokował komuś post niesłusznie, bo uznał, że to np. "groźba bezprawną ze względu na przynależność narodową", to ustawa daje możliwość odwołania się do sądu. Wg prezydenta to sąd, a nie urzędnik, powinien wydawać wyroki "zgodne/niezgodne z prawem". Spór rząd-prezydent jest nie o to, czy należy zwalczać nielegalne treści/chronić dzieci/itp., tylko czy nowe kompetencje UKE są konieczne. Jasne, że lepiej wszystko robić przez sąd. Ale taka ścieżka trwa zbyt długo. Choć, ma marginesie, nawet ta najszybsza ustawowa ścieżka usunięcia treści (24h-72h) to w internecie i tak wieczność. Bo największe zasięgi treści robią właśnie w tym oknie... ✅ Prawdą jest również, że DSA ❌ nie wymaga wdrożenia tego co w tej ustawie. I prawdą jest też, że nawet bez tej ustawy w Polsce można łapać złych ludzi popełniających dokładnie te przestępstwa, które zawetowana ustawa wymienia. Tylko że obecnie brakuje jednolitej procedury administracyjnej. Poszkodowani przez to cierpią, a sprawy się dłużą. Choć nie zawsze. I tu rząd sam sobie trochę popsuł narrację, kiedy pokazał, że po atakach nożowników, da się szybko (i bez ustawy) wyłapać internetowych kretynów 🤷‍♂️ ‼️ Ale -- o czym mało kto mówi -- ta ustawa to nie tylko blokowanie treści. To także zapewnienie ścieżki odwoławczej, dzięki której każdy komu Facebook albo Twitter niesłusznie usunął wpis albo konto (a taki osób są tysiące), może zgłosić sprzeciw za pomocą UKE i cofnąć niezasadne ograniczenia. To jest potrzebne, bo platformy CAŁKOWICIE mają (nie tylko Polaków) w dupie 🍑 I w tej samej dupie Polaków umieszcza spór polityczny między rządem a prezydentem, którego nowym wymiarem stała się ta właśnie ustawa. 😥 Patrząc na wypowiedzi obu stron, raczej nie ma się co łudzić, że dojdzie tu do jakiegoś kompromisu. Dlatego warto byłoby ustalić wszystko to, w czym prezydent i rząd się zgadzają w kontekście tej ustawy i jak najszybciej wypchnąć jej kolejną wersję. To jest też w interesie prezydenta, bo jedną z kategorii blokowanych nakazami treści są fałszywe reklamy, które wykorzystują wizerunek znanych osób, w tym właśnie Karola Nawrockiego. Meta ich ❌ nie blokuje, a gdyby ta ustawa weszła w życie, za brak reakcji Meta dostałaby wpierdol. W dolarach. I coś czujemy że zmieniłaby zdanie w temacie blokowania tego syfu, którym codziennie 🇵🇱 Polacy okradani są na miliony złotych (!) a Meta zarabia na tych reklamach ~700 milionów rocznie. Więc zamiast skakać sobie do gardeł na naciągane argumenty, niezależnie od tego komu kibicujecie, sprawcie, żeby Wasz faworyt jak najszybciej dogadał się z drugą stroną. Bo na razie to na tym wszystkim najbardziej wygrywa Meta a tracą zwykli Polacy.
20
138
662
12,302
Z dedykacją dla zafascynowanych dzisiejszymi sondażami. 8 kwietnia 2025 Tusk triumfował. Dzień później Trzaskowski zaprosił @NawrockiKn do Końskich. 1 czerwca przegrali wybory. Jest jeszcze ok. 11 miesięcy do wyborów. Jeśli prawica wykorzysta je tak jak kampanię w 2025 roku, na ciężką pracę, mobilizację i przekonywanie wyborców, znów może zwyciężyć. Trzeba wdrożyć zasadę 3xS ✔️ Spokój ✔️ Strategia ✔️ Skuteczność Wtedy zwyciężyliśmy. Teraz też wszystko jest do wygrania! 🇵🇱
356
648
23
3,539
196,617
Tomasz Herbich retweeted
Bezprawie. Będzie Pani za to odpowiadać karnie.
ZARZĄDZENIE NR 9/2026 w sprawie zmiany zarządzenia nr 7/2026 r. w sprawie czasowej organizacji pracy Trybunału Konstytucyjnego trybunal.gov.pl/wiadomosci/u…
10
110
639
5,738
Zdzisław Krasnodębski Nowa wspaniała transformacja Jak to jest możliwe, że w Polsce jest ewidentnie gwałcone prawo, że lekceważona jest konstytucja, że Trybunał Konstytucyjny jest ignorowany, prokuratura krajowa została nielegalnie przejęta, media publiczne zajęte przemocą itd., a Unia Europejska milczy? Że także liczne międzynarodowe stowarzyszenia i portale prawnicze nabrały wody w usta? Przecież kiedyś tak wnikliwie, z taką troską obserwowały sytuację w Polsce. Ileż debat odbyło się na nasz temat w Parlamencie Europejskim, ile wizyt zaniepokojonych komisarzy musieliśmy przeżyć… Tylko człowiek zupełnie zaślepiony lub bezmiernie naiwny mógłby powiedzieć, że dzieje się tak, bo praworządność w Polsce została przywrócona i problem zniknął. To milczenie nie jest także przypadkiem czy niespodziewanym brakiem uwagi, lecz wynika z faktu, że się tego spodziewano, że nawet rekomendowano łamanie obowiązującego prawa. Wszystko jest zgodne z planem: w latach rządów PiS nie tylko powstawały bowiem góry publikacji na temat „regresu demokracji” w Polsce, ale co bardziej przewidujący uczeni i praktycy zastanawiali się, co i jak trzeba będzie zrobić, gdy te rządy miną, jak przywracać „demokracje liberalną”, która kwitła w Polsce przed 2015 rokiem. O intensywnych przygotowaniach w zakresie prawa świadczy wydana w 2023 książka, „Transition 2.0. Re-establishing Constitutional Democracy in EU Member States”, której redaktorami byli Adam Bodnar i inni koryfeusze nauk prawnych – Michal Bobek z Czech, w latach 2015–2021 rzecznik generalny w Europejskim Trybunale Sprawiedliwości, dyrektor Instytut- Maxa-Plancka w Heidelbergu profesor Armin von Bogdandy, Niemiec pochodzenia węgierskiego oraz profesor prawa konstytucyjnego z Węgier Pál Sonnevend. Autorzy artykułów zebranych w tym godnym uwagi tomie byli przekonani, że aby powrócić do demokracji liberalnej, konieczna będzie głęboka transformacja o skali podobnej do transformacji pokomunistycznej. Stąd tytuł książki. Dowiadujemy się z niej, że transformacja 2.0 ma być trudniejsza niż ta pierwsza, niż przejście od „demokracji ludowej” do demokracji parlamentarnej, od realnego socjalizmu do wymarzonego nad Wisłą kapitalizmu. Dlatego trzeba będzie odejść od legalizmu prawnego, choćby dlatego, że ustrojom uznawanym za „autorytaryzm elektoralny” nie można odmówić praworządności i konstytucjonalności pod względem formalnym, że „ich systemy prawa pozytywnego zapewniają pewien element społecznej przewidywalności, pewności i stabilności”- pisze czeski prawnik i socjolog Jiří Přibáň. Tym samym przyznaje, że w sporze z państwami należącymi do UE, które oskarżono o odejście od demokracji liberalnej, nie chodziło o praworządność w ogóle, w sensie stosowania prawa, lecz praworządność w pewnym szczególnym znaczeniu, jaki nadają mu obecnie zwolennicy filozofii konstytucjonalizmu. Ale w czasach restauracji demokracji liberalnej potrzebny jest już nie zwykły konstytucjonalizm, lecz „konstytucjonalizm transformacyjny”. Polski prawnik, Mirosław Wyrzykowski, od 1989 roku specjalista od praw człowieka i konstytucjonalizmu, stwierdza bez ogródek: “Niezwykła sytuacja wymaga niezwykłych środków. Mając pełną świadomość, że będą one stanowić precedens i będą wiązały się z wysokimi kosztami we wszystkich wymiarach. Należy uznać, że mamy do czynienia z niezwykłym stanem niekonstytucyjnym, a niezwykły stan wymaga niezwykłych środków. Wyższa lojalność od lojalności wobec Konstytucji jest argumentem, który legitymizuje niezwykłe środki, nawet jeśli ich legalność może być kwestionowana.” Nie dziwmy się więc obecnemu łamaniu prawa w Polsce - wiadomo było, że w fazie odbudowy formalizm prawny się nie sprawdzi. Aby wrócić do „demokracji liberalnej” trzeba czasami zawiesić stosowanie obowiązującego prawa, zignorować „zniekształcone” przez ostatnie lata instytucje, a nawet zignorować konstytucję, odwołując się do nadrzędnych wartości, głoszonych przez uniwersalistyczny konstytucjonalizm. Zgodnie z tą koncepcją sądy mają stać się czynnikiem transformacji, i to nie tylko prawnej, nie tylko politycznej, lecz społecznej. Ich zadaniem jest także przekształcanie społeczeństwa: Według transformacyjnego konstytucjonalizmu sądy konstytucyjne są nie tylko strażnikami praw i zasad konstytucyjnych, lecz jak piszą w swoim artykule Armin von Bogdandy i Luke Dimitrios Spieker „Są one raczej podmiotami posiadającymi transformacyjny mandat wspierania społeczeństwa w przezwyciężaniu systemowych niedoskonałości”. Kto jednak definiuje te niedoskonałości? Kto daje uprawnienia do takich działań? Skąd pochodzi ów transformacyjny mandat? Czym jest ta wyższa lojalność i wobec kogo ona obowiązuje? Okazuje się, że jest to w gestii sędziów oraz „autorytetów prawnych”, luminarzy prawa, wyposażających sędziów w wiedzę na temat istoty praw i zasad konstytucyjnych, które nie koniecznie muszą być zapisane explicite w obowiązującej w danym kraju konstytucji i zgadzać się z obowiązującym prawem pozytywnym. W przypadku krajów należących do UE nie trzeba się jednak ograniczać tylko do teoretycznej wiedzy, którą dysponują prawnicy. Można powołać się na prawo unijne, na wartości europejskie, zapisane w traktatach unijnych. Niestety zapisy artykułu 2 Traktatu o Unii Europejskiej są tak ogólne, że pojawia się pytanie, czy można nadać im wartość procesową, w końcu znaczna część współczesnej polityki to spory, co w istocie znaczy godność osoby ludzkiej, wolność, demokracja, równość kobiet i mężczyzn. Ale dzięki temu, że prawo do ich wykładni, „wyłączny autorytet interpretacyjny” przysługuje sędziom TSEU mogli oni - w wyroku 2018 dotyczącym sędziów portugalskich - kreatywnie powiązać owe mgliście sformułowane wartości z innymi artykułami Traktatu o UE. Zwolennicy „konstytucjonalizmu transformacyjnego” przyznają, że odwołanie się do tak zoperacjonalizowanych wartości europejskich będzie miało ogromne znaczenie polityczne i będzie oznaczało przesunięcie władzy z państw członkowskich na poziom unijny: „Aktywacja artykułu 2 TUE ma daleko idące skutki. Jego zastosowanie może spowodować ogromną zmianę układu sił ze szkodą dla autonomii, tożsamości i różnorodności państw członkowskich.” (von Bogdany, Spieker). Gotowi są jednak zapłacić tę cenę. Unia ma czynnie i materialnie popierać rządy dokonujące restauracji demokracji liberalnej. „UE nie może ograniczać się jedynie do ustalania formalnych standardów i warunków dotyczących praworządności, określonych w jej traktatach i politykach. Musi również zapewnić materialne wsparcie dla rządów post-nieliberalnych, aby ułatwić przywrócenie praworządności oraz konsensusu politycznego i społecznego w tych państwach członkowskich.” (Přibáň). Ma ona bowiem - jak pisał znany niemiecki politolog Claus Offe w wydanej 2015 książce „Europa w pułapce”, kontynuując dawną tradycję niemieckiej myśli politycznej - „misję cywilizacyjną”. W ten sposób konflikt w ramach demokracji, między instytucjami i podmiotami politycznymi w ramach jednego państwa, stał się konfliktem między państwem narodowym a UE i siłą rzeczy przekształcił się w spór o suwerenność, o istnienie państwa. Sądy stają się częścią ponadnarodowego systemu politycznego poza demokratyczną kontrolą, poza władzą narodowego demosu, mimo że traktaty europejskie explicite nie dopuszczają harmonizacji prawa konstytucyjnego i karnego oraz nakazują ochronę tożsamości państw- członków UE. Z tych rozważań wynika jasno, że w demokracji liberalnej prawo pozytywne zostaje podporządkowane wyższym celom politycznym i wartościom. Chodzi o wcielanie idei liberalnych, ale to podporządkowanie prawa pozytywnego wartościom i celom politycznym przypomina praktyki wymiaru sprawiedliwości w czasach budowy komunizmu oraz w czasach III Rzeszy. Wtedy także prawo miało służyć realizowaniu pewnego światopoglądu, sądy miały zgodnie z nim przekształcać społeczeństwo. To może tłumaczyć gorliwość, z jaką po 1945 roku do wychowywania społeczeństwa niemieckiego, zabrali się prawnicy czynni przedtem w III Rzeszy. Również wśród najgorliwszych zwolenników transformacji 2.0 są polscy prawnicy mający za sobą działalność w PRL na rzecz budowy „socjalistycznego” społeczeństwa i socjalistycznej demokracji oraz ich wychowankowie. Trzeba przy tym dodać, że o ile w przypadku Niemiec to podporządkowanie prawa światopoglądowi w III Rzeczy i w Republice Federalnej jest podobne pod względem strukturalnym, gdyż chodziło o inne wartości, o tyle w przypadku „demokracji ludowych” można się nawet dopatrzyć dalej idących podobieństw ideowych. Zarówno marksizm i liberalizm były ideologiami postępowymi, o podobnej proweniencji, a różniły się głównie metodami wcielania w życie postępowych zasad. Prawo miało w demokracjach ludowych służyć budowie „społeczeństwa sprawiedliwości społecznej”, w którym zapanuje absolutna wolność jednostki, możliwe będzie pełne człowieczeństwo, zniesione zostanie panowania człowieka nad człowiekiem, a państwo obumrze. Surowość prawa i konieczność odchodzenia od jego litery tłumaczono koniecznością zwalczania sił reakcyjnych. Uderzająca jest przy tym jedna zasadnicza różnica między transformacją pokomunistyczną, a proponowaną transformacją 2.0. W latach dziewięćdziesiątych odrzucano wszelkimi możliwymi argumentami, w tym prawnymi, możliwość dekomunizacji czy lustracji, zwłaszcza jeśli chodziło o sędziów. Teraz nie brak wezwań do pociągnięcia do odpowiedzialności karnej sędziów orzekających rzekomo niezgodnie z zasadami praworządności. Ponieważ jednak karanie sędziów za lekceważenie nadrzędności prawa UE dotyczyłoby także np. sędziów niemieckiego Federalnego Trybunału Konstytucyjnego, na przecież nikt by sobie nie pozwolił, proponuje się, by karać za nieprzestrzeganie art. 2 Traktatu o Unii Europejskiej, mimo wspomnianej mglistości „wartości europejskich”. Nasuwa się jednak pytanie, czy poddawany reedukacji zgodnie z zasadami „konstytucjonalizmu transformacyjnego” kraj jest jeszcze demokratyczny, czy gdy odbywa się to przy aktywnym udziale organów UE, można jeszcze mówić o samostanowieniu narodowym. Wprawdzie „konstytucjonalizm transformacyjny” nie zawiesza zupełnie demokracji, bo jego uruchomienie zakłada wyborcze zwycięstwo partii dążącej do liberalnej restauracji, lecz taka transformacja ma zagwarantować, że oponenci liberałów nigdy już w przyszłości wyborów nie wygrają. Ustrój w okresie transformacyjnym zaczyna przypominać „elektoralny autorytaryzm”, który chce zwalczać. Aktywna rola sądów oznacza, że stają się one instytucjami politycznymi, co może zagrozić całej strukturze demokracji konstytucyjnej. Przyznają także „konstytucjonaliści transformacyjni”: „Jeśli sądy angażują się w transformacyjny konstytucjonalizm, podejmują działania, które mają wpływ na całe społeczeństwo. Już z tego powodu takie działania sądów można uznać za polityczne. Dlatego transformacyjny konstytucjonalizm często kojarzy się z upolitycznieniem sądów. Takie upolitycznienie może wywołać negatywne reakcje i zagrozić całej strukturze demokracji konstytucyjnej” (von Bogdandy, Spieker). No cóż, gdzie drwa robią, tam wióry lecą. Liberalni demokraci mają robić to, co zarzucali „nieliberałom”. Michal Bobek ostrzega w zamieszczonym w tym tomie artykule, że liberalni demokraci mogą okazać się równie nieliberalni jak ich przeciwnicy, choćby dlatego że obie strony chcą „ominąć proces demokratyczny, stosując skrót prawny”. Jest również oczywiste, że jeżeli taka transformacja byłaby dokonywana przez sądy przeciw poglądom moralnym danego społeczeństwa, prowadziłaby do jeszcze większego konfliktu politycznego. Bobek pisze: <<„Przemiany wymuszone przez sądy”, które byłyby realizowane w dłuższej perspektywie wbrew moralnym przekonaniom większości społeczeństwa, są receptą na napięcia, problemy i negatywne reakcje.>> Sprawa jest jednak jeszcze bardziej fundamentalna: liberalizm w postaci „konstytucjonalizmu transformacyjnego” występuje jawnie przeciwko demokracji. System polityczny, jaki mu przyświeca, ma oczywiście swoje zalety. Oddala niebezpieczeństwo ochlokracji. Nie jest jednak demokracją, lecz – jak to kiedyś w znanej książce o demokracji nazwał Robert A. Dahl - „kuratelą” (guardianship). „Zgodnie z tą koncepcją niedorzeczne jest przekonanie, by zwykli ludzie mogli rozumieć własne interesy i bronić ich, nie mówiąc już o interesach całego społeczeństwa. Demokratyczne przekonanie, iż są oni do tego zdolni, zastąpić należy przez twierdzenie przeciwne, zgodnie z którym kierownictwo należy powierzać szczególnie kompetentnej ze względu na jej wiedzę i cnoty mniejszości.” Takie rządy mogą być w pewnych okresach demokratycznie legitymizowane i cieszyć się poparciem większości społeczeństwa: „Jest wizja rządów dobrze wykształconej mniejszości, jej członków, którą nazywam strażnikami, ekspertami w sztuce rządzenia, którzy panują nad pozostałymi w imię wspólnego dobra; respektują oni przy tym zasadę jednakowego traktowania, być może lepiej niż czyniłby to lud, gdyby panował. W swym najlepszym wydaniu system taki opiera się na powszechnym przyzwoleniu, co może zakrawać na paradoks.” W Polsce długo nie widziano w tym żadnego paradoksu. Po 1989 panowało w pewnych środowiskach – w Warszawce i w Krakówku - przekonanie, że tak ma właśnie wyglądać polska demokracja, że ludzie związani z tymi środowiskami, przez nie namaszczeni, są z natury rzeczy przeznaczeni do rządzenia Polską i powinni być wybierani, a „cofnięcie przyzwolenia” na ich rządy, każdy inny wybór dokonany przez Polaków, to koniec demokracji, o czym trzeba głośnym wrzaskiem powiadomić Europę i świat. „Konstytucjonalizm transformacyjny” na pewno wleje trochę otuchy w ich serca. Tekst ten - fragment większej całości - ukazał się w Tygodniku Solidarność 6/2026
2
228
17
527
15,349
Ja bym chętnie opowiedział - nie anonimowo - jak wyglądał TK za czasów prezesury Marka Safjana, Jerzego Stępnia, Bohdana Zdziennickiego i Andrzeja Rzeplińskiego. Do kogo z państwa redaktorów „Czarno na białym” mogę się zgłosić?
❌ Atmosfera nieufności, zastraszania i polityczne wpływy w Trybunale Konstytucyjnym. ❌ Jak wyglądał TK za prezesury Julii Przyłębskiej, a później Bogdana Święczkowskiego❓ Kto miał bezpośredni dostęp do prezesa i dlaczego wśród jego gości byli politycy PiS❓ ❌ Kulisy ujawniają wieloletni pracownicy instytucji, którzy z bliska obserwowali, co działo się za jej murami, jak wyglądała jej niezależność i jaki wpływ na wydawane orzeczenia mieli politycy. „Pod dyktando” - reportaż @MGordziewicz do obejrzenia w @tvn24plus🔻 tvn24.pl/plus/programy/czarn…
4
388
17
1,302
43,875
Gdyby Prezydent nie zawetował ustawy, w Internecie nie ujrzałbyś już tego arcydzieła. Obecnie @K_Stanowski, @wina_Mazurka i @OficjalneZero są "uciszani" przez sąd i nie mogą używać określenia „Arcykapłanka Propagandy”. Oni nie mogą, my możemy 😀 przypomnijmy pamiętną orkę!
110
847
12
4,339
79,911
Tomasz Herbich retweeted
Żart żartami, ale to wcale nie jest takie oczywiste. NBP nie może realizować dyspozycji na gębę. Musi mieć kwit. Danie komuś dostępu do rachunki instytucji z budżetem ok. 70 mln PLN na podstawie kwitku, który sam sobie napisał, to są przecież zarzuty w przyszłości. Dla NBP najbezpieczniej jest dziś zablokować wszystkim i czekać, co się wydarzy.
🔵 Święczkowski pisze do Glapińskiego. Nieoficjalnie: NBP wstrzymał dyspozycje przelewów Zawieszony przez nową większość prezes TK chce, by szef NBP zablokował "uzurpatorom" dostęp do rachunków bankowych Trybunału Konstytucyjnego. Swoje pisma do banku złożyli też nowi sędziowie. Nieoficjalnie słyszymy, że już na dniach bank może podjąć decyzję, co dalej. Póki co, wstrzymane mają być dyspozycje "jednej i drugiej strony" sporu. W samym TK spodziewają się decyzji już w piątek. ✒️ @tzolciak money.pl/gospodarka/swieczko…
13
11
186
12,512
Tomasz Herbich retweeted
Dziś mija 11 lat od momentu gdy zostałam desygnowana na premiera rządu Rzeczpospolitej Polskiej. Nie było to tak dawno temu, a tak bardzo Polska się zmieniła, tyle się wydarzyło. Wiele osób mówi mi, że rok 2016, rok 2017, to był - ich zdaniem - wspaniały czas dla Polski. Mówią to szczególnie teraz, gdy jesteśmy po pandemii, po wielu latach wojny trwającej u polskich granic. W czasach mojego rządu było spokojniej to fakt, nie było to naszą zasługą, ale robiliśmy wszystko żeby Polakom żyło się jak najlepiej. To był nasz główny cel. Teraz, po latach widać, że nam się udało, skoro Polacy tak dobrze wspominają lata 2015-17. Nie wątpię, że to, co mój rząd zrobił w Polsce było też dobrym przygotowaniem kraju na kolejne kryzysowe lata. Tym bardziej przykro się patrzy na to co robi teraz rząd Tuska który niszczy podstawy polskich finansów publicznych, polskiej gospodarki, a nawet bezpieczeństwa narodowego. Niezależnie od sytuacji międzynarodowej, polski rząd powinien dbać w pierwszej kolejności o dobrostan Polaków. Tymczasem w ostatnich latach, mam wrażenie, rządzący myśleli o wszystkim, tylko nie o tym. Oby powrócił czas, który będzie dla Polski i Polaków po prostu dobry.
538
286
41
1,342
69,159
Tomasz Herbich retweeted
🔴Idziemy na wystawę? 😉 Dziś wieczorem (g. 19:00) #wernisaż wystawy #Ofiarowanie w podziemiach katedry św. Floriana na warszawskiej Pradze #NamalowaćKatolicyzmOdNowa Wystawa otwarta codziennie przez ponad dwa miesiące: #14listopada2026 – #24stycznia2027 teologiapolityczna.pl/festiw…
4
1
10
432