Article18

برای کردها، بلوچ‌ها، عرب‌های اهوازی، ترک‌های آذربایجانی و ترکمن‌ها، تبعیض از محدودیت در زمینه حقوق زبانی تا بازنمایی‌های کلیشه‌ای قومی در رسانه‌های دولتی را دربر می‌گیرد. به‌حاشیه‌رانی اقتصادی، مصادره زمین‌ها و تخریب محیط زیست نیز فقر را در بسیاری از مناطق اقلیت‌نشین تشدید کرده است. بسیاری از بلوچ‌ها از داشتن شناسنامه محروم‌اند و این امر دسترسی آنان را به آموزش، خدمات درمانی و اشتغال رسمی محدود می‌کند. کولبران کرد و سوخت‌بران بلوچ اغلب برای تأمین معیشت خود به حمل‌ونقل برون‌مرزی کالا و سوخت وابسته‌اند. سوءمدیریت زیست‌محیطی موجب آوارگی جوامع مختلف در مناطق اقلیت‌نشین، از جمله مناطق کردنشین، عرب‌نشین، بلوچ‌نشین، ترکمن‌نشین و گیلک‌نشین شده است. در همین حال، ترک‌های آذربایجانی همچنان با پیامدهای تخریب محیط زیست در اطراف دریاچه ارومیه مواجه‌اند. اقلیت‌های دینی نیز با اشکال مشابهی از طرد و محرومیت روبه‌رو هستند. بهاییان عملاً از تحصیلات عالی و اشتغال در بخش دولتی محروم‌اند و همانند نوکیشان مسیحی، مدت‌هاست که به‌عنوان تهدیدی امنیتی معرفی می‌شوند. مسلمانان اهل سنت و پیروان آیین یارسان نیز همچنان از تصدی مناصب دولتی محروم هستند. درک این زمینه گسترده‌تر برای بررسی پرونده‌های مجازات اعدام مرتبط با اقلیت‌ها ضروری است. تبعیض پشت درهای نظام عدالت کیفری پایان نمی‌یابد، بلکه می‌تواند بر روند بازداشت، نگهداری در بازداشت، محاکمه و صدور حکم، از جمله در پرونده‌های منتهی به مجازات اعدام، تأثیر بگذارد. اعضای اقلیت‌های قومی که با اتهامات مستوجب اعدام مواجه می‌شوند، اغلب با موانع مضاعفی در برخورداری از محاکمه عادلانه روبه‌رو هستند. این موانع شامل دسترسی ناکافی به خدمات ترجمه شفاهی در جریان بازجویی‌ها و جلسات دادگاه، ادعاهای مربوط به شکنجه و دیگر اشکال بدرفتاری با هدف اخذ اعتراف، و پیگرد قضایی بر اساس اتهامات مرتبط با امنیت ملی است که غالباً با شواهد معتبر پشتیبانی نمی‌شوند. پرونده فرهاد باران‌زهی جوانی بلوچ که بنا بر گزارش‌ها بدون حضور وکیل به اتهام «بغی» به اعدام محکوم شده است، نگرانی‌هایی جدی درباره ادعاهای شکنجه و دیگر موارد نقض شدید حق برخورداری از محاکمه عادلانه ایجاد می‌کند. بنا بر گزارش‌ها، حاتم اوزدمیر، تبعه ترکیه و کرد، در مراحل حساس دادرسی که به صدور حکم اعدام او به اتهام «بغی» انجامید، از دسترسی به مترجم محروم بوده است. یوسف احمدی، مردی کرد از بانه، مدعی شده است که پس از بازداشت تحت شکنجه‌های بسیار خشونت‌آمیز قرار گرفته و از دریافت خدمات درمانی محروم شده است. نگرانی‌های مشابهی نیز در پرونده‌های رئوف شیخ‌معروفی، محمد فرجی و محسن اسلام‌خواه، سه مرد کرد که در ارتباط با اعتراضات «زن، زندگی، آزادی» به اعدام محکوم شده‌اند، گزارش شده است. تا زمان نگارش این متن، هیچ‌یک از این احکام اعدام اجرا نشده و افراد نام‌برده همچنان در معرض خطر قریب‌الوقوع اعدام قرار دارند. الگوهای مستند تبعیض قومی و دینی، همراه با ادعاهای مکرر درباره شکنجه، اعترافات اجباری و نقض حق برخورداری از محاکمه عادلانه در پرونده‌های فردی، نگرانی‌های جدی درباره اعمال مجازات اعدام علیه گروه‌های اقلیت در ایران ایجاد می‌کنند. پرونده‌های منتهی به مجازات اعدام، به‌خودی‌خود و بر اساس حقوق بین‌الملل بشر، مستلزم دقیق‌ترین و سخت‌گیرانه‌ترین بررسی‌ها هستند. این عوامل، دلایل قانع‌کننده‌ای را برای اعمال نظارتی به‌ویژه دقیق و سخت‌گیرانه بر پرونده‌های مجازات اعدام مرتبط با اعضای اقلیت‌های قومی و دینی فراهم می‌کنند. مکاتبه مأموریت من درباره حاتم اوزدمیر : spcommreports.ohchr.org/TMRe… پاسخ مقامات ایرانی: spcommreports.ohchr.org/TMRe… مکاتبه مأموریت من درباره فرهاد برانزهی: spcommreports.ohchr.org/TMRe… پاسخ مقامات ایرانی:: تاکنون دریافت نشده است. مکاتبه مأموریت من درباره یوسف احمدی، رئوف شیخ‌معروفی، محمد فرجی و محسن اسلام‌خواه: spcommreports.ohchr.org/TMRe… پاسخ مقامات ایرانی: spcommreports.ohchr.org/TMRe…

For Kurds, Baluch, Ahwazi Arabs, Azerbaijani Turks and Turkmen, discrimination extends from restrictions on language rights to ethnic stereotyping in State media. Economic marginalization, land confiscation and environmental degradation have further deepened poverty in many minority regions. Many Baluch are denied a shenasnameh (identity booklet), limiting access to education, healthcare and formal employment. Kurdish kolbars and Baluch sukhtbars often rely on cross-border transport of goods and fuel for their livelihoods. Environmental mismanagement has displaced communities across minority regions, including Kurdish, Arab, Baluch, Turkmen and Gilak areas, while Azerbaijani Turks continue to experience the consequences of environmental degradation around Lake Urmia. Religious minorities face similar forms of exclusion. Baha'is are effectively barred from higher education and public employment and, like Christian converts, have long been portrayed as security threats. Sunni Muslims and Yarsan remain excluded from public office. This broader context is essential to understanding death penalty cases involving minorities. Discrimination does not end at the gates of the criminal justice system; it can affect arrest, detention, trial and sentencing, including in capital cases. Ethnic minorities facing capital charges often encounter additional barriers to a fair trial, including inadequate interpretation during interrogations and court proceedings, allegations of torture and other ill-treatment aimed at extracting confessions, and prosecutions on national security charges often unsupported by credible evidence. The case of Farhad Baranzehi, a young Baluch man, reportedly sentenced to death for baghy without a lawyer present, raises concerns regarding allegations of torture and other serious fair trial violations. Hatem Özdemir, a Turkish national of Kurdish ethnicity, was reportedly denied interpretation during critical stages of proceedings that resulted in a death sentence for baghy. Yousef Ahmadi, a Kurdish man from Baneh, has alleged extremely violent torture and denial of medical care following his arrest. Similar concerns have been reported in the cases of Rauf Sheikh-Maroufi, Mohammad Faraji and Mohsen Eslamkhah, three Kurdish men sentenced to death in connection with the Woman, Life, Freedom protests. At the time of writing, none of these death sentences has been carried out, and the individuals concerned remain at imminent risk of executions. Documented patterns of ethnic and religious discrimination, combined with recurring allegations of torture, coerced confessions and fair trial violations in individual cases, raise serious concerns about the application of the death penalty to minority groups in Iran. Capital cases already warrant the most exacting scrutiny under international human rights law. These factors demand compelling grounds for particularly rigorous scrutiny of capital cases involving members of ethnic and religious minorities. My Mandate’s communication on Hatem Özdemir spcommreports.ohchr.org/TMRe… Government’s response: spcommreports.ohchr.org/TMRe… My Mandate’s communication on Farhad Baranzehi spcommreports.ohchr.org/TMRe… Government’s response: not yet received My Mandate’s communication on Yousef Ahmadi, Raouf Sheikh-Maroufi, Mohammad Faraji and Mohsen Eslamkhah spcommreports.ohchr.org/TMRe… Government’s response: spcommreports.ohchr.org/TMRe…