
Lecturer @GUniv2008, PhD in CS @infAtEd @EdinburghUni Computational linguistics, NLP, Semantic analysis. Formerly @HuaweiUK R&D. Tweets: English/Turkish
Gümüşhane, Türkiye
Joined June 2012
- Tweets177
- Following249
- Followers123
- Likes1K
Pinned Tweet
Official announcement from @HuaweiUK of our Team achievement (me and @kkostas)
#HuaweiUK University Competition
#phdlife #PhD #challenge #prize #WINNER
rabia yaşa koştaş retweeted
Cenap şahabettin'in "yüksek yerlerde hem yılanlara hem Kartallara rastlayabilirsiniz. Ama birisi oraya sürünerek diğeriyse uçarak çıkmıştır." gibi bir sözü vardı. Çocukken bu anlatıdaki kötü karakterin yılan olduğunu zannederdim.
İnternet alışverişinde açıkça belirtilmeyen 'hediye' olayını sevmiyorum.Ürünle ilgili sektörde gönderilen deneme boy ürünler satın alma rehberi olması açısından mantıklı; diğer plansız gönderimler çoğunlukla çöpe giden eşyalar ve israf. Sadece aldığınız ürüne ihtiyacınız var.
1
111
rabia yaşa koştaş retweeted
Kimmiş Bu Yakışıklı ?
Aaa Benmişim
🇹🇷 ”15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü”, Anlam ve Önemine Yakışır Bir Panelle Taçlandırıldı
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca Bakan Yardımcısı @CelileErenOKTEN’in katılımıyla akademisyen ve alan uzmanlarının panelist olarak yer aldığı panelde Türkçenin eğitim, kültür ve diplomasi alanındaki yeri ve önemi ele alındı. Program kapsamında;
📌 İlk oturum, “Dünya Türk Dili Ailesi Günü: Eğitim, Dil ve Kültür Alanında Kurumsal Yaklaşımlar”,
📌 İkinci oturum ise “Türkçe Düşünmek ve Eğitim Diplomasisi” başlığıyla gerçekleşti.
👉🏼 meb.ai/UL6Qrs1
rabia yaşa koştaş retweeted
🇹🇷 ”15 Aralık Dünya Türk Dili Ailesi Günü”, Anlam ve Önemine Yakışır Bir Panelle Taçlandırıldı
Talim ve Terbiye Kurulu Başkanlığınca Bakan Yardımcısı @CelileErenOKTEN’in katılımıyla akademisyen ve alan uzmanlarının panelist olarak yer aldığı panelde Türkçenin eğitim, kültür ve diplomasi alanındaki yeri ve önemi ele alındı. Program kapsamında;
📌 İlk oturum, “Dünya Türk Dili Ailesi Günü: Eğitim, Dil ve Kültür Alanında Kurumsal Yaklaşımlar”,
📌 İkinci oturum ise “Türkçe Düşünmek ve Eğitim Diplomasisi” başlığıyla gerçekleşti.
👉🏼 meb.ai/UL6Qrs1
rabia yaşa koştaş retweeted
Gümüşhane MYO’da değerli öğrencilerle Yapay Zekânın Dünü, Bugünü ve Yarını üzerine keyifli bir söyleşi gerçekleştirdik.
Göstermiş oldukları ilgi, enerji ve misafirperverlikleri için teşekkür ederim.
Gençlerin teknolojiye olan merakı ve vizyonu geleceğe umutla bakmamızı sağlıyor. 🚀
rabia yaşa koştaş retweeted
Haluk’un Defteri: Prometheus’tan İkarus’a
Tevfik Fikret, oğlu Haluk’u bir Prometheus olarak görüyordu. Onun gözünde Haluk, karanlıklar içindeki millete bilimin ve aklın ateşini getirecek bir kurtarıcıydı. Prometheus nasıl tanrılardan ateşi çalıp insanlığa sunmuşsa, Haluk da Batı’dan ilim kıvılcımını alıp kendi ülkesinin sinesine taşıyacaktı. O ateş bir gün bu topraklarda da yanacak, millet yeniden doğacaktı.
Bu büyük hayali gerçekleştirmek için Fikret, oğlunu İskoçya’ya, Glasgow Üniversitesi Elektrik Mühendisliği bölümüne gönderdi. Çünkü o, ilerlemenin yolunu bilimde, teknikte ve özgür düşüncede görüyordu.
Fakat kader, Prometheus’un değil, İkarus’un hikâyesini yazdı.
Mitolojide İkarus, babasıyla birlikte tutsak olduğu adadan balmumundan kanatlarla kaçar. Babası onu uyarır: “Sakın uçmanın şehvetine kapılma; ne güneşe çok yaklaş, ne de denize fazla in.” Ama İkarus, özgürlüğün sarhoşluğuna kapılır; yükselir, yükselir… ve sonunda kanatları eriyip düşerek ölür.
Fikret’in Haluk’u da bir anlamda uçmanın şehvetine kapıldı. Babasının, "geri kalmışlığın nedeni" olarak gördüğü ve kendisine adeta düşman olarak öğrettiği bir dünyaya, inancın dünyasına yöneldi.
Oysa Haluk, Batı’da gördüğü toplum düzeninde inancın bambaşka bir rol oynadığını fark etti. Ona göre inanç, bireylerin vicdanını şekillendiren bir ahlak sistemi, bir medeniyet zeminiydi. Ancak belki de büyüdüğü evden dolayı İslam onun için hiçbir zaman bir seçenek olamadı.
Haluk’un bu yönelişi, belki de İslam’ı reddedişten çok, babasının omuzlarına yüklediği devasa Prometheus misyonuna ve katı inkârcı tutumuna bir tepki, inanç arayışının kişisel bir tezahürüydü. Haluk, inancın izinde Amerika’ya gitti, orada bir papaz olarak yaşamını sürdürdü ve bir daha babasının ülkesine dönmedi.
Böylece Tevfik Fikret’in Prometheus’u, İkarus’a dönüştü.
Aklın ateşini getireceği umulan genç, inancın alevinde yandı.
Babasının ütopyası, oğlunun inanç yolculuğunda eriyip gitti.
Bu hikâye, yalnızca bir baba ile oğulun dramı değildir. Aynı zamanda Türk modernleşmesinin trajik bir aynasıdır. Doğu ile Batı, akıl ile iman, gelenek ile yenilik arasında sıkışmış ve bir sonuca varamayan bir kuşağın sembolü.
biz ise İkarus olmadık, ama Sisifos’a dönüştük.
rabia yaşa koştaş retweeted
Rabia (@rykostas) ile birlikte yürüttüğümüz IoT cihaz tanımlama (device identification) üzerine çalışmamız, dünyanın en saygın dergilerinden biri olan Elsevier – Internet of Things (Q1, IF: 7.6) dergisinde yayınlanmak üzere kabul edildi. 🎉
"GeMID: Generalizable Models for IoT Device Identification" başlıklı bu çalışmada, IoT cihaz güvenliği alanında model genelleştirilebilirliğini (generalizability) artırmak için yeni bir yaklaşım öneriyoruz.
Kıymetli danışmanlarımız Dr. Mike Just ve Dr. Michael A. Lones’a değerli katkıları için içten teşekkür ederiz. 🙏
IoT güvenliği ve yapay zekâ tabanlı cihaz tanımlama alanına katkı sunmaktan büyük mutluluk duyuyoruz.
------------
Our paper "GeMID: Generalizable Models for IoT Device Identification", co-authored with Rabia Yasa Kostas, has been accepted for publication in Elsevier’s Internet of Things journal (Q1, IF: 7.6) — one of the most reputable journals in the field! 🎉
In this study, we propose a novel framework to improve the generalizability of IoT device identification models across diverse network environments.
Heartfelt thanks to our brilliant mentors, Dr. Mike Just and, Dr. Michael A. Lones for their invaluable guidance and support. 🙏
Proud to contribute to advancing research in IoT security and AI-based device identification.
arxiv.org/pdf/2411.14441
rabia yaşa koştaş retweeted
Milli Eğitim Bakanlığı, “Ülkem Yanımda” projesi kapsamında yurt dışında yaşayan 5-16 yaş arasındaki vatandaşlarımıza yönelik çevrim içi, ücretsiz Türkçe ve Türk Kültürü dersleri sunmaktadır. Tamamen ücretsiz canlı dersler, kültürel atölyeler ve yaz buluşmaları ile öğrencilerimiz hem Türkçelerini geliştirmekte hem de kültürümüzle olan bağlarını güçlendirmektedir. Sizlerden ricamız, tanıtım videosunu sosyal medya aracılığıyla paylaşarak geniş kitlelere ulaşmamıza destek olmanızdır. Ne kadar çok kişiye ulaşabilirsek, o kadar çok çocuğumuza dokunma imkânı bulabiliriz. #ÜlkemYanımda
youtube.com/watch?v=nvTAqvES…
rabia yaşa koştaş retweeted
🇹🇷 “Ülkem Yanımda” artık 10 ülkede binlerce öğrencimizle!
Türkçe & kültür dersleri, atölyeler, oyunlar, yaz buluşmaları…
💯 Ücretsiz!
🖥 ulkemyanimda.eba.gov.tr
Nerede olursan ol… Ülken yanında!
Haydi Kaydol!
rabia yaşa koştaş retweeted
Editörün Stratejisini Anladım ve Takdir Ettim: 7 Hakemli Bir Yayın Deneyimi Üzerine
Geçtiğimiz günlerde oldukça ilginç bir editoryal süreçle karşılaştım. Daha önce benzerine hiç rastlamamıştım ve ilk etapta pek mantıklı da gelmemişti. Bir makaleme tam 7 hakem atanmıştı. Doğal olarak, ilk düşüncem şu oldu: “Karşımda çok ham, deneyimsiz bir editör mü var? Böyle bir şeyi tecrübeli bir editör yapmaz. Acemiler genellikle böyle büyük bir insiyatif almaz. Ne yapıyor bu deli?”
Ancak süreç ilerledikçe editörün stratejisini kavradım. Hatta öyle ki, bu yaklaşımı son derece yenilikçi ve faydalı bulduğumu söylemeliyim.
Strateji Ne?
Gözlemlediğim kadarıyla editör, hakem sayısında bir üst sınır koymaksızın makaleyi uygun gördüğü herkese gönderiyor. Daha sonra, belirlenen sürede geri dönüş yapan hakemlerin tümünden gelen yorumları yazarla paylaşıyor ve bu yorumların tamamına cevap verilmesini istiyor.
İlk revizyon tamamlandığında, ilk geri bildirimde bulunan hakemler yeniden görüş bildiriyor. Eğer bu yorumlardan ilk üçü arasında iki tanesi olumluysa —ve olumsuz olan yorum da bariz şekilde hakkaniyetsizse— editör süreci kabul veya olumlu revizyon ile sonuçlandırıyor. Ancak olumsuzluk ağırlıktaysa, diğer hakemlerden de dönüşlerin tamamlanmasını bekleyip tüm geribildirimleri değerlendirerek ikinci bir karar sürecine giriyor: yeniden revizyon ya da red.
Neden Beğendim?
Bu yöntem, klasik editoryal sürece kıyasla birkaç önemli avantaj sunuyor:
Süreci hızlandırıyor: Genellikle 2-3 hakem üzerinden yürütülen süreçte bir veya iki olumsuz görüş, aylarca süren revizyonlara ve belirsizliklere neden olabiliyor. Bu yöntemde, erken ve olumlu geri dönüş yapan hakemlerin yorumları süreci ileri taşıyor.
İyi makalelerin yıpranmasını önlüyor: Nitelikli bir çalışmanın, sübjektif veya yetersiz gerekçelere dayanan yorumlarla 3-5 kez revizyon görmesi çok sık karşılaşılan bir durum. Bu model, böyle “nane molla” yorumların süreci kilitlemesini engelleyebilir.
Yayın kalitesini artırıyor: Çok sayıda hakem görüşü, yazar için daha zengin bir geribildirim havuzu anlamına geliyor. Bu, çalışmanın hem bilimsel içeriğini hem de sunumunu iyileştirme fırsatı sunuyor.
İlk bakışta kaotik görünen bu yaklaşım, dikkatli uygulanırsa oldukça etkili bir model olabilir. Editör, burada ciddi bir sorumluluk alıyor ve “yorumların hakkaniyetini” tartmak gibi zor bir işi üstleniyor. Fakat bu cesaret, yayıncılığın verimliliğini ve adaletini artıran bir etkiye dönüşebilir. Şahsen ben, bu stratejiyi oldukça vizyoner ve çözüm odaklı buldum. Umarım daha fazla editör bu tarz esnek ve yapıcı yöntemler geliştirir.
rabia yaşa koştaş retweeted
📢 Harika haber!
"IoTGeM: Generalizable Models for Behaviour-Based IoT Attack Detection" başlıklı makalemiz, alanın en prestijli dergilerinden Computer Networks’te (CiteScore: 9.3 | Impact Factor: 4.6) yayına kabul edildi! 🎉
🔗 #IoTSecurity #AI #CyberSecurity #AcademicTwitter
rabia yaşa koştaş retweeted
📢 Great news!
Our paper “IoTGeM: Generalizable Models for Behaviour-Based IoT Attack Detection” has been accepted in Computer Networks – one of the most prestigious journals in the field (CiteScore: 9.3 | Impact Factor: 4.6) 🎉
🔗 #CyberSecurity #AI #IoT #Research
rabia yaşa koştaş retweeted
📢 “Ülkem Yanımda” projesi kapsamında, yurt dışında yaşayan çocuklara çevrim içi Türkçe ve Türk Kültürü dersi verecek öğretmenler aranıyor!
👩🏫 Kadrolu & sözleşmeli tüm branşlardan öğretmenler başvurabilir.
💻 Ek ders ücreti karşılığında
📩 Başvuru: [email protected]
Gümüşhane Üniversitesi TTO’nun katkılarıyla 18 Haziran’da 1.sini gerçekleştirdiğimiz ve eğitmenliğini üstlendiğim “Akademide Yapay Zekâ Kullanımı” Atölyesini tamamladık.
Haber 👉 lnkd.in/ebzCa8N3
📅Gümüşhane personeli için 2. atölye çalışmamız 👉 lnkd.in/eKNiCtej
rabia yaşa koştaş retweeted
Dr. Rabia Yaşa Koştaş'ın (@rykostas)
Gümüşhane üniversitesinde verdiği (@GUniv2008) akademide yapay zeka workshop'u. Dijital/online versiyonunu dört gözle bekliyoruz.
rabia yaşa koştaş retweeted
Don Lastiğiyle Motor Çalıştırmanın Gururu: Doğu’nun Pratik Zekâsı Üzerine
Bazı çözümler vardır ki, içinde mühendislik diplomasından çok mahalle tamircisi ruhu taşır. Bir lastik, bir tel parçası ya da biraz koli bandı... Belki geçici, belki pek estetik değil ama iş görür. İşte bu yazı, tam da o “iş görür” zekânın küçük ama kıymetli zaferlerine bir selamdır: don lastiğiyle motor çalıştırmanın o tarifsiz gururu.
Bir Kalem Hikâyesi: NASA vs. SSCB
Bu konuda anlatılan en meşhur hikâyelerden biri, 3 Idiots filmine de ilham olan o kalem meselesidir.
1960’larda ABD ve Sovyetler Birliği uzay yarışındayken, beklenmedik bir mühendislik problemi ortaya çıkar: Tükenmez kalemler yerçekimi olmadığı için uzayda yazmıyor!
ABD ne yapar? Yıllarca süren Ar-Ge ve milyonlarca dolarlık bütçeyle “uzay kalemi” icat eder.
Sovyetler ne yapar? Gayet basit: kurşun kalem kullanmaya başlar.
İlk bakışta zekice bir doğu pratiği gibi görünür bu. Ama aslında Sovyetler sorunu çözmemiştir, sadece etrafından dolanmıştır. Zira uzayda yerçekimi eksikliği, sadece yazı yazmayı değil; dolaşım, boşaltım, üreme ve bitki büyümesi gibi pek çok biyolojik ve fiziksel süreci etkiler. Yani Amerikalılar yalnızca kalemi değil, büyük resmi çözmeye çalışmıştır. Araştırmaları bugün hâlâ kullanılmakta olan teknolojilerin temelini atmıştır.
Ama dürüst olalım: Bir şeyin çalışması bazen her şeyden önemlidir.
Doğu Zekâsı: Beklemek Yok, İt -Vurdur Gitsin!
Otobüs bozulduğunda Batı’da insanlar genelde prosedürü bekler: Yetkili servise haber verilir, çekici gelir, yeni parça sipariş edilir… süreç uzar ama sistem işler.
Bizdeyse “otobüs bozulduysa yenisi gelmez.”
Ya da şöyle diyelim: Eğer sen o otobüsü çalıştırmazsan, kimse gelip senin yerine çalıştırmaz.
Bu yüzden Doğu'da insanlar çözüm odaklı olmak zorundadır. İt, vurdur, kablo çek, don lastiğiyle kayışı değiştir… Ne gerekiyorsa! Çünkü çözüm beklenmez; çözüm yaratılır.
Don Lastiğiyle Mühendislik: Bir Kültür Meselesi
Mühendislik çevrelerinde efsaneleşmiş bir hikâye daha vardır:
Uluslararası bir mühendislik ekibi sahada çalışmaktadır. Bir motor arızalanır. Herkes ne yapacağını bilemeden bekler. Tek bir kişi öne çıkar: Türk mühendis.
Cebinden bir don lastiği çıkarır, kopmuş kayış yerine onu geçirir ve motoru çalıştırır. Herkes şokta. Çünkü kimsenin aklına böyle bir çözüm gelmemiştir.
Bu bir mizah unsuru gibi görünse de, aslında ciddi bir kültürel fark gösterir. Batı'da her şeyin karşılığı sistemde vardır: yedek parça, servis, kaynak…
Bizdeyse yedek parçayı beklersen her şey atıl kalır. O yüzden “işi döndürmek”, bazen sistemi düzeltmekten daha değerlidir.
Don Lastiği Gururu: Estetik Değil Ama İş Görür
Elbette ki hiçbir mühendis, sonsuza kadar don lastiğiyle çalışan bir sistemle övünmez. Ama o an için hayatı kurtaran, üretimi devam ettiren, zaman kazandıran şey bazen sadece o esneklik, o pratikliktir.
Don lastiği, aslında içinde çaresizlikten doğan yaratıcılığı barındırır. “İmkân yok” diye oturmakla, “ne varsa elimde onunla yaparım” demek arasındaki farktır bu.
Sonuç: Kimi Uzaya Kalem Yazar, Kimi Cebinden Don Lastiği Çıkarır
Batı sistem kurar, Doğu sistemi döndürür.
Biri detayda uzmanlaşır, diğeri bütünde ustalaşır.
Ama ikisi de kendi koşullarında çözüm üretmeyi başarır. Mesele, hangi sistemin daha iyi olduğu değil; hangi sistemin seni ayakta tuttuğudur.
rabia yaşa koştaş retweeted
Çayda Süt mü Önce Gelir, Bilim mi? – Modern İstatistiğin Bir Fincanlık Hikâyesi
İngiltere günlerimde bir Türk olarak süt ile çayı genelde ayrı tutsam da, İngiliz usulü çayın bol şekerli ve bol sütlü bir Pakistan versiyonu olan chay’a asla hayır demem.
Dünyanın açık ara en çok çay tüketen toplumu biz olsak da, çay bazı toplumlar için sıra dışı bir öneme sahiptir. Özellikle İngilizlerin çay ile macerası oldukça ilginçtir. Kimi zaman, Doğu Hindistan Ticaret Şirketi ile çay satarak dünyanın en büyük ekonomisi haline gelir, Boston Tea Party ile en büyük kolonisinin kaybına yol açacak bir isyanı alevlendirir, bazen ise istatistik biliminin yeniden kurgulanmasını sağlar.
Bugün size sütlü çayın modern istatistik deneylerinin yapılmasındaki payından bahsedeceğim; Doğu Hindistan Ticaret Şirketi ya da Boston Tea Party başka yazıların konusu olsun.
Sütlü Çayla Başlayan Burun Kıvırma
Yıl 1920’ler. Yer, İngiltere kırsalında bulunan Rothamsted Tarım Araştırma İstasyonu. Günlerden çay günü.
İstatistikçi Sir Ronald A. Fisher, işin uzmanı edasıyla çayı demliyor, sütünü ekliyor ve gururla servis ediyor. Fakat içlerinden biri, biyolog Dr. Muriel Bristol, fincana şöyle bir bakıyor, sonra nazikçe (ama kesin bir ifadeyle) şöyle diyor:
“Kusura bakmayın ama ben çayımı önce çay, sonra süt şeklinde tercih ederim. Sütü önce koyunca tadı bozuluyor.”
Fisher, İngiliz zarafetiyle gülümsüyor ama içinde bir bilim insanının şaşkınlığı ve kuşkusu kabarıyor. Bu bir damak tercihi mi, yoksa gerçekten duyumsal bir fark mı var? Daha da önemlisi: Bu farkı gerçekten ayırt edebilir mi? Yoksa bir plasebo mu?
Fisher, bu burun kıvırmaya bilimle cevap vermeye karar veriyor.
“Hadi Bakalım, Anlayabiliyor musun?” Deneyi
Fisher hemen bir deney tasarlıyor — hem de şansa yer bırakmayacak şekilde:
-Sekiz fincan çay hazırlanıyor.
- Dördüne önce süt, sonra çay; diğer dördüne önce çay, sonra süt konuyor.
- Fincanlar rastgele sıralanıyor.
- Dr. Bristol’a fincanları tek tek sunuyorlar ve ondan hangisinde hangi sıralamanın olduğunu ayırt etmesi isteniyor.
Fisher’ın amacı açık: Bu işin şans eseri olup olmadığını göstermek. Eğer katılımcı sürekli doğru tahmin edebiliyorsa, bu durumda gerçekten bir fark algılanıyor olabilir. Edemiyorsa — işte o zaman, bilim kazanmış olacaktır.
Ama işin ironisi tam da burada başlıyor: Dr. Bristol deneyde yüksek isabetle doğru tahminlerde bulunuyor.
Fisher’ın özenle tasarladığı bu küçük bilimsel “tuzak”, onun ayağına dolanıyor. Kadın haklıdır. Ve Fisher, bunu kitabında dürüstçe kabul eder.
Bilimsel Bir Fincan Çay
Bu olay Fisher’ın 1935’te yayımladığı “The Design of Experiments” (Deneylerin Tasarımı) adlı kitabında yer alır. Kitapta bu anekdot yalnızca bir çay hikâyesi olarak değil, deneysel tasarımın ne denli önemli olduğunu göstermek için bir örnek olarak sunulur.
Fisher’ın bu deney üzerinden geliştirdiği hipotez testi yöntemleri, günümüzde tıptan psikolojiye kadar birçok bilimsel alanın temelini oluşturur. Özellikle küçük örneklemlerde kullanılan ve hâlâ “Fisher's exact test” olarak bilinen yöntem, bu çay deneyinin bilimsel mirasıdır.
Hem Çay, Hem Bilim Demlenince
Bu hikâye bize şunu gösteriyor: Bilim bazen sadece teleskopla gökyüzüne, mikroskopla hücreye değil, bir fincan çayın içine de bakar. Ve kimi zaman, bir bilim insanı tüm hesaplarına rağmen yanıldığını kabul eder. İşte gerçek bilim de tam olarak orada başlar.
Son Yudum
Bir dahaki sefer biri size çayın nasıl hazırlandığını fark edebileceğini söylerse, burun kıvırmayın. Belki de sizin mutfağınızda, istatistik tarihine geçecek bir deney başlamak üzeredir.
rabia yaşa koştaş retweeted
Entelektüel Olmak İçin Üç Kuşak mı Gerekir
veyhayut Bir Elitizm Masalına İtiraz.
Bugün zihnimi bir hayli meşgul eden, hatta biraz da öfkelendiren bir hikayeyle yeniden karşılaştım. Hani şu meşhur, "entelektüel olmak için en az üç kuşak ailenin okumuş olması gerekir" diyen hikaye... Kısıtlı bir sohbette bu hikayenin beni neden bu kadar rahatsız ettiğini tam olarak ifade edememiştim. Bu vesileyle, gelin bu konuyu biraz daha derinlemesine ele alalım.
O Meşhur Hikaye ve "Senden Entelektüel Olmaz" Diyen Profesör
Hikaye tanıdık: Üniversitede, en sevdiği hocasının odasında bir öğrenci. Hoca sorar, "Ne olmak istiyorsun?" Öğrenci gururla, "Entelektüel olmak istiyorum," der. Aldığı cevap ise keskindir: "Senden entelektüel olmaz." Öğrenci şaşırır, kırılır; dersi geçmesine rağmen sürekli derste olduğunu, en çok okuyan, araştıran, tartışan kendisi olduğunu, hatta doçentlik tez konularını bile kendisinin önerdiğini söyler. Profesör gülümseyerek arkasına yaslanır ve ekler: "Senden çok iyi bir araştırmacı olur. Ama entelektüel olmaz. Nedenine gelince, sana entelektüel olamazsın dediğimde, bana bir entelektüel gibi ‘Niçin olmaz?' diye sormadın, aksine alındın ve hiddetlendin."
Profesöre göre yazarlık bilgi işidir, entelektüellik ise bir davranış biçimi. Ve can alıcı nokta: "Bir insanın entelektüel olması için en az üç kuşak ailesinin okuması gerekir." Hoca, son model arabalarını her sene yenileyen, kariyerleri ne kadar yüksek olursa olsun "ruhları feodal bir köylü" olan meslektaşlarını örnek gösterir. Güçlerini topluma kabul ettirmek için hava atmak zorunda olduklarını, gerçek bir entelektüelin asla bu güdülerle hareket etmeyeceğini söyler.
Neden Bu Hikaye Bir Aldatmacadan İbaret?
Bana sorarsanız bu hikaye, maddi güçlerinden başka bir şeyi olmayan elitlerin, sınıfsal ayrımı derinleştirmeye yönelik çabasından başka bir şey değildir. Zira bir insan entelektüel olabilir; bunun için kuvvetli ve çok çalışmış bir zihinden başka hiçbir sermayeye ihtiyacı yoktur. Bu, maddi sermayeye ihtiyaç duymadan yapılabilen bir yükseliş olduğu için tabii ki birilerini rahatsız edecektir. İşte bu yüzden böyle mantıksız hikayeler, desteksiz yalanlar uydurularak toplumun bilinçaltı oymaya devam edilecektir. Ünlü filozof doğuş’un da dediği gibi babadan oğula nesil bunlar, babadan oğula nesil.
Bu hikayede entelektüellik:
- Bir "davranış biçimi"ne indirgeniyor.
- Ve en az "üç kuşaklık bir okumuşluk" mirasıyla ilişkilendiriliyor.
Bu yaklaşım, entelektüelliği adeta bir kültürel elitizme dönüştürüyor. Bireyin kendi çabası, özdisiplini, merakı ve zihinsel üretkenliği adeta yok sayılıyor. Oysa tarih boyunca entelektüel figürlerin çoğu, sınıfsal olarak "yukarıdan" gelmeyen, aksine zaman zaman karşı çıkılan, dışlanan ya da sınıf dışı bırakılan kişiler olmuştur. Emile Zola, George Orwell, Edward Said gibi isimler bu duruma çarpıcı örneklerdir.
Bir Toplumsal Dizayn Aracı Olarak "Üç Kuşak" Miti
Bu tür hikayeler aslında bir toplumsal dizayn aracı gibi işliyor:
- "Sen ne kadar çabalarsan çabala, o mertebeye erişemezsin."
- "Kökenin sağlam değilse, soyun sopun okumamışsa, ne yaparsan yap sana o 'üst kimlik' verilmeyecek."
Bu düşünce yapısı, bireysel yetenekleri küçümserken, doğuştan gelen ayrıcalıkları adeta kutsar. Sonuçları ise nettir:
- Sosyal mobilite (toplumsal hareketlilik) engellenir.
- Statü endeksli sistem, doğal ve değiştirilemez bir gerçekmiş gibi sunulur.
Yani, entelektüellik gibi zihinsel çabanın ve bireysel liyakatin en ön planda olması gereken bir alan bile, "aile arşiviyle" ölçülmeye başlanırsa, bu durum sınıfsal geçişin önünü kesmek isteyen bir sistemin sinsi bir parçası haline gelir.
Peki, Gerçek Entelektüellik Nedir?
Gerçek entelektüellik, soyağacından ziyade şunları gerektirir:
- Zihinsel sermaye: Sürekli okuma, derinlemesine düşünme, eleştirel sorgulama, yazma ve özgün fikirler üretme.
- Eleştirel bakış ve bağlamsal geçişkenlik: Olayları ve fikirleri farklı açılardan görebilme, bağlamlar arası bağlantılar kurabilme ve mevcut duruma eleştirel bir gözle yaklaşabilme.
- Mesafeli duruş: Ait olduğu ya da karşı çıktığı sınıfa, ideolojiye veya gruba körü körüne bir bağlılık yerine, onlara eleştirel bir mesafeden bakabilme yetisi.
Pierre Bourdieu gibi sosyologların da vurguladığı gibi, "kültürel sermaye" önemlidir; ancak bu sermaye sadece miras yoluyla devralınmaz, aynı zamanda bireysel çabayla da kazanılabilir ve biriktirilebilir.
Bu Tür Hikayelere Karşı Neden Uyanık Olmalıyız?
Bu "üç kuşak" gibi hikayeler tehlikelidir çünkü:
Bir yandan bilgelik ve hayat tecrübesi sosuyla sunularak kulağa hoş gelirler.
Ama diğer yandan, farkında olmadan sınıfsal kalıpları ve önyargıları pekiştirirler.
Bunlar, bilinçli ya da bilinçsiz bir şekilde, toplumda "sınıf atlama" veya daha adil bir liyakat sisteminin oluşmasını engelleyen kültürel virüsler gibi çalışır. Gerçek entelektüellik ise tam da bu virüslere karşı bağışıklık kazanmaktan geçer: sorgulamak, mevcut durumu incelemek, dayatılanı reddetmek ve her zaman daha iyisini, daha adilini önermek.
Tıpkı Yaşar Usta'nın fabrikatör Saim Bey'in karşısına dikilip, "Sen mi büyüksün ben mi? Diye bağırdığı gibi biz de “Sen mi entelektüelsin ben mi, ey saman adam? Ben entelektüelim, ben!” diye bağırabilmeli, bu türden elitist söylemlere karşı durabilmeliyiz.
Belki Darwin'in "Türlerin Kökeni"nin ilk basımını almaya paramız yetmeyebilir, ama PDF'sini indirip okuyabilir, anlayabilir ve üzerine düşünebiliriz. Zihinlerimize ve çabamıza güvenmekten asla vazgeçmemeliyiz.
Entelektüellik, bir kan bağı meselesi değil, bir zihin ve duruş meselesidir. Ve bu kapı, herkese açıktır.
rabia yaşa koştaş retweeted
Meslek seçiminde sevginin çok abartılan bir kavram olduğunu düşünüyorum. İşinizi severek, değil profesyonelce yapmalısınız.
Fırsat eşitliği olmadan meslek seçebilmenin lüks olmasından, böyle ortamlarda parlak zekâların her daim teknik alanlara kaymasından bahsetmeyeceğim bile…
rabia yaşa koştaş retweeted
zirveyi özetleyip raporlaştırdım, göz atmak istersen buyurun:
github.com/kahramankostas/Eg…


















