دیروز در دیوتی‌فری فرودگاه با فروشنده‌ای اهل لیبی حرف می‌زدم. صحبت که به کشورش رسید، گفت: «قذافی خیلی خوب بود. به حرف رسانه توجه نکنید.»‌ بحث کردن با افرادی مثل او فایده‌ای ندارد. ۱۵ سال بعد از سقوط قذافی، لیبی هنوز گرفتار چندپارگی سیاسی، گروه‌های مسلح، نهادهای ضعیف و نزاع بر سر قدرت است. وضعیتی که باعث شده برای بخشی از مردم، گذشته در مقایسه با امروز آرام‌تر، امن‌تر و حتی «بهتر» به نظر برسد. چیزی که در ادبیات سیاسی از آن با عنوان نوستالژی اقتدارگرایانه یاد می‌شود: وقتی شکستِ آنچه بعد از یک دیکتاتوری می‌آید، به‌تدریج خاطره خود دیکتاتوری را هم تغییر می‌دهد. هرچند قذافی ناگهان دموکرات نخواهد شد و خاطره زندان و سرکوب و حذف مخالفان از تاریخ پاک نمی‌شود، اما وقتی «اکنون» اینقدر وحشتناک است، حافظه آدم‌ها شروع به گزینش می‌کند: خاطره سرکوب عقب رفته و موضوع امنیت جلو آمده؛ فقدان آزادی محو و ثبات برجسته شده است. ما یک بار نمونه‌ای از همین بازسازی حافظه تاریخی را بعد از ۵۷ تجربه کرده‌ایم. جمهوری اسلامی چنان ویرانی، سرکوب و تبعیضی به جا گذاشته که برای بخشی از جامعه، ایران پیش از انقلاب دیگر نه یک دوره تاریخی با مجموعه‌ای از توسعه و پیشرفت در کنار استبداد، سانسور، ساواک، زندانی سیاسی و فقدان رقابت آزاد سیاسی، بلکه به تصویری تقریبا بی‌نقص از «ایرانی که همه‌چیز در آن خوب بود» تبدیل شده است. نظام سیاسی وضعیت امروز را چنان تحمل‌ناپذیر کرده که حتی گذشته‌ای که مردم زمانی علیه آن شوریده بودند در حافظه جمعی به دوران طلایی تبدیل شده. از این روست که باید نگران فردای ایران هم بود. اگر جمهوری اسلامی برود و آنچه بعد از آن به دنبال ناامنی و خشونت گریزناپذیر بر سر کار می‌آید، نتواند امنیت، حاکمیت قانون، آزادی، زندگی عادی و یک دولت کارآمد بسازد، چه اتفاقی برای حافظه همین دوران خواهد افتاد؟ آیا ممکن است ۲۰ سال بعد کسی بگوید: «زمان جمهوری اسلامی حداقل امنیت بود»؟ «کشور یکپارچه بود»؟ «دولت وجود داشت»؟ و نسل بعدی، که سرکوب زنان، زندان، اعدام، سانسور و زندگی زیر سایه ترس را خودش تجربه نکرده، تصویری متفاوت از این سال‌ها بسازد؟ این چیزی است که من آن را به اندازه جنگ و ناامنی خطرناک می‌‌دانم: صرف رفتن یک دیکتاتور، آزادی را تضمین نمی‌کند و شکست در ساختن آنچه بعد از او می‌آید، حتی روزی به تطهیر همان دیکتاتور کمک خواهد کرد.