İlhan Ulusoy

Tarih tekerrürden ibarettir. Vefasızlık ve kompleks ise gelenekseldir. I. Dünya Savaşı sonrası Ermeni ve Bolşevik çetelerinin Bakü'de katliamlar yapıp şehri ele geçirmesi sonrası Osmanlı'dan askeri yardım istenmiş, Enver Paşa'nın görevlendirdiği Nuri Paşa komutasındaki Kafkas İslam Ordusu'nun 4 aylık mücadelesi ile -büyük bedeller ödenerek- Bakü geri alınmıştı. Ancak daha savaş bitmeden Azerbaycan'ın elitleri Osmanlı'nın hegemon olma endişesi ile hızla yön değiştirmiş ve Osmanlı'nın (Mondros Mütarekesi) çekilmek zorunda kalmasıyla, -İngiltere himayesinde- Azerbaycan Demokratik Cumhuriyeti'ni yaşatmaya çalışmıştır. Peki Osmanlı çekildikten sonra bu Cumhuriyetin ömrü ne kadar sürdü? Yalnızca 23 ay. Sonrası ise 70 yıllık Rus boyunduruğu. Tarih Eylül 2020 Azerbaycan 30 yıldır işgal altında olan Karabağ'ı geri almak için Türkiye'nin tam desteği ile savaşı başlatır. Fransa, ABD, Rusya ve İran'ın tüm diplomatik baskı ve tehditlerini Türkiye tek başına göğüsler. Türk Silahlı Kuvvetleri Genelkurmay düzeyinde savaşın hemen her kademesinde Azerbaycan'ın yanında yer alır. Türk SİHA'ları Rus yapımı tank ve savunma sistemlerini birer birer avlarken, Rusya ile ilişkiler fazlasıyla gerilir, ancak Türkiye asla geri adım atmaz. Fransa, Türkiye'nin kırmızı çizgiyi aştığını, Karabağ'a Suriye'den ÖSO askerlerini taşıdığını söyleyerek Türkiye'ye adeta gayriresmi bir ültimatom verir, ancak Türkiye zerre umursamaz. AGİT Minsk Grubu (ABD, Fransa, Rusya); Türkiye'nin bu savaşa müdahil olmasını en üst seviyeden kınar ve savaşın hemen durması gerektiğini defaatle belirtir, Lakin Türkiye yine taviz vermez. ABD Senatosu ve Dışişleri Kademesi Türkiye'ye yaptırım uygulanması gerektiğini söyler, Türkiye bunu da göze alır. Milli Savunma Bakanlığı: "Azerbaycan yalnız değildir. 'İki Devlet, Tek Millet' şiarıyla, Azerbaycanlı kardeşlerimiz nasıl ve ne zaman isterse, tüm imkanlarımızla, kalbimizle ve askeri kabiliyetlerimizle yanlarında olmaya devam edeceğiz" der ve dediğini de yapar. Sonrasında; Kanada, Bayraktar TB2 SİHA’larında kullanılan WESCAM elektro-optik kameraların Azerbaycan’da Ermeni mevzilerine karşı kullanıldığı gerekçesiyle Türkiye’ye satışını askıya alır ve lisanslarını iptal eder. Avrupa Parlamentosu; Günlerce Türkiye'ye yaptırım çağrıları yapar ve silah anlaşmalarının askıya alınması için çalışmalar başlatır. Velhasıl Türkiye, Neredeyse tüm dünya kamuoyunda Karabağ Savaşı'nın Üst Aklı ilan edilir. Yani savaşın diplomatik ve siyasi maliyetini adeta tek başına (kendi cephesi olmamasına rağmen) üstlenir. Bununla da yetinilmez; 15 Haziran 2021 tarihinde imzalanan Şuşa Beyannamesi ile Türkiye Azerbaycan'ı resmen tam koruma altına alır. Bugün gelinen noktada ise; Azerbaycan İsrail ile savunma, ticaret ve enerji alanlarındaki stratejik ortaklıklarını genişletir. Bakü, Mossad'ın Kafkasya'daki (İran tehdidi gerekçesiyle) ana çalışma sahası haline gelir. Azerbaycan elitleri Türkiye'nin İsrail ile olan geriliminde giderek İsrail'e daha da yakınlaşır ve Türkiye'yi hegemon olmaya çalışmakla suçlar. Kısacası tarih yine/yeniden tekerrür eder. Vefasızlık ve kompleks ise değişmez, ancak şekil değiştirir. Türk Devleti tüm bu vefasızlıklara ve karşısındaki muhatap hiçbir (askeri, ekonomik, tarihi ve stratejik) alanda dengi olmamasına rağmen, köklü devlet geleneğinin gereği olarak 'Sabırlı Ağabey' vasfını ısrarla sürdürür. Çünkü Türk Devleti duygularıyla hareket etmez. Ancak unutulmasın ki; Türk Devleti kendine yapılanı da asla unutmaz.